Marian Turski i dziedzictwo pokory: Zdjęcie Turskiego z podpisem, że nie doczeka kolejnego jubileuszu, przypomina nam, że czas na naprawę fundamentów moralnych państwa dramatycznie się kończy. Jego testament to walka o godność, którą dzisiejsze wyroki o "znikomej szkodliwości" zdają się ignorować. Ataki na WOŚP jako dezinformacja: Grafiki uderzające w Jurka Owsiaka to czysty przykład tej "brzydoty serc" i cynizmu, o których pisała Danusia. Próba zohydzenia pomocy chorym dzieciom poprzez polityczne manipulacje o "leasingu" czy "zabijaniu" to właśnie ta dehumanizacja, na którą sąd, zdaniem wielu, daje dziś milczące przyzwolenie. Determinacja Brejzów, Zdjęcie Krzysztofa i Doroty Brejzów oraz postawa sędziego Waldemara Żurka pokazują jednak, że są ludzie, którzy nie odpuścili. Ich zapowiedź apelacji i walki do końca to jedyny sposób na "odkażenie" systemu z tych "kruczków", które pozwalają kłamstwu uchodzić bezkarnie. Czy oni odpuścili? Właśnie nie. To orzeczenie sądu, zamiast zamknąć sprawę, stało się paliwem do dalszej mobilizacji. Jak pisaliśmy wcześniej w imieniu Mariana Turskiego, nie wolno być obojętnym, gdy prawo zaczyna chronić sprawcę, a nie ofiarę. Danusia słusznie zauważa, że "sędzia daje przyzwolenie na szkodliwe postawy", ale nasz obecność na X i wspieranie głosów takich jak jej, to dowód na to, że społeczeństwo zaczyna słyszeć ten "zgrzyt" coraz głośniej.

Pani Bożeno, porównanie ślubowania sędziego TK do zawarcia małżeństwa jest pomysłowe, ale prawnie nietrafne. Zgodnie z art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżeństwo wymaga zgodnych oświadczeń woli dwojga ludzi. Natomiast prezydent nie zawiera z sędzią TK małżeństwa ani umowy. Wykonuje obowiązek wynikający z ustawy. Sędzia zostaje wybrany przez Sejm, a prezydent ma przyjąć jego ślubowanie. Wyrok TK K 34/15 z 3 grudnia 2015 r. potwierdza, że jest to obowiązek, który należy wykonać bez zwłoki, z zastrzeżeniem wyjątkowych, obiektywnych przeszkód. Teraz odwróćmy Pani porównanie. Co powiedziałaby Pani o narzeczonym, który stawia się na ślub, ale druga strona odmawia przyjścia, a potem oskarża go, że do ślubu nie doszło z jego winy? Ale pokazuje to, dlaczego Pani analogia nie rozwiązuje problemu. Brak współdziałania prezydenta i prawna skuteczność ślubowania to dwa odrębne zagadnienia. Pierwsze dotyczy obowiązków głowy państwa. Drugie wymaga wykładni przepisów. A ja nadal pytam: czy prezydent może sam stworzyć przeszkodę, a następnie powoływać się na nią jako uzasadnienie trwałego blokowania osoby wybranej przez Sejm?

Panie Tomaszu, dotknął Pan istoty problemu. Proponuję jednak jedno doprecyzowanie. Stanowisko prezydenta nie jest orzeczeniem ani decyzją, której ustawa przyznaje moc wiążącego rozstrzygnięcia o skuteczności ślubowania. Ale nie powiedziałbym, że pozostaje bez znaczenia. Przecież właśnie na odpowiedź prezydenta oczekiwał prezes TK, zanim zdecydował o dopuszczeniu Macieja Berka do orzekania. Jest tu również ciekawy szczegół prawny. Art. 4 ust. 2 ustawy o statusie sędziów TK przewiduje skutki odmowy złożenia ślubowania przez wybranego sędziego. Nie przyznaje natomiast prezydentowi kompetencji do wydania decyzji odmawiającej przyjęcia ślubowania. I dlatego zadaję pytania: Czy stanowisko Kancelarii Prezydenta może zastąpić rozstrzygnięcie prawne? Czy prezydent może odmówić udziału w ślubowaniu, a następnie wskazywać własną nieobecność jako dowód jego nieskuteczności? I kto, w jakim trybie oraz na jakiej podstawie prawnej powinien rozstrzygnąć ten spór? Bo nie wystarczy stwierdzić, że Maciej Berek nie spełnił warunku ustawowego. Trzeba jeszcze odpowiedzieć, co dzieje się wtedy, gdy wykonanie tego warunku zależy od współdziałania prezydenta, który tego współdziałania odmawia. Co do odwagi prezydenta, nie podejmuję się jej mierzenia. Wolałbym zmierzyć coś bardziej konkretnego: zakres jego ustawowych kompetencji. Bo w państwie prawa nie liczy się to, jak stanowczo organ wypowiada swoje stanowisko, lecz jakie skutki prawne ustawa z tym stanowiskiem wiąże. Miłego dnia. Pozdrawiam.

Panie Bogdanie, celnie Pan zauważył, że skarbonką politycznego cwaniaka jest urna wyborcza. 😉 Dodałbym tylko, że największy talent takiego polityka nie polega na zdobywaniu głosów, lecz na umiejętności zamieniania własnej odpowiedzialności w cudzą winę. Najpierw tworzy problem. Potem wskazuje winnego. Następnie z oburzeniem obiecuje wyborcom, że go rozliczy. A kiedy ktoś przypomni mu, kto ten problem stworzył, usłyszy, że działa na szkodę państwa. I tak dochodzimy do paradoksu: polityk może przedstawiać się jako strażak, choć wcześniej sam przyniósł zapałki. Dlatego od polityków wymagałbym nie tylko obietnic, lecz również pamięci o ich wcześniejszych decyzjach. Bo urna wyborcza nie powinna być skarbonką naiwności obywateli.

Pani Ewo, dziękuję. Cieszy mnie, że dostrzega Pani istotę problemu. Konstytucja nie może działać wyłącznie wtedy, gdy wszystkie organy państwa mają ochotę ze sobą współpracować. Miłego dnia.💐

Pani Werbeno, poruszyła Pani sprawę, która moim zdaniem zasługuje na znacznie szerszą dyskusję. Dlaczego w Polsce moralność bywa najbardziej bezkompromisowa wtedy, gdy dotyczy kobiet, które mają ponosić konsekwencje cudzych decyzji? Polityk może przemawiać z sejmowej mównicy o świętości życia, rodzinie i wartościach chrześcijańskich. Może głosować za przepisami ograniczającymi prawo do przerwania ciąży. Ale to nie on będzie przez dziewięć miesięcy nosił ciążę, nie on przejdzie poród i nie on bezpośrednio poniesie ryzyko zdrowotne związane z ciążą. W przypadku ciężkich, nieodwracalnych wad płodu może to również oznaczać dramatyczne cierpienie kobiety i całej rodziny. I właśnie tutaj zaczyna się moje pytanie o moralność. Czy moralne jest wymaganie od drugiego człowieka ogromnego poświęcenia, jeżeli samemu nie ponosi się jego konsekwencji? Czy można mówić o ochronie godności człowieka, nie słuchając kobiety, której godność, zdrowie i życie również zasługują na ochronę? Czy moralność polega na egzekwowaniu nakazów, czy także na współczuciu, odpowiedzialności i rozumieniu ludzkiego cierpienia? Przecież nawet w chrześcijańskiej tradycji moralnej istnieją pojęcia miłosierdzia, sumienia i odpowiedzialności za drugiego człowieka. Nie twierdzę, że każdy przeciwnik aborcji jest hipokrytą. Wiem, że wielu ludzi szczerze kieruje się przekonaniem o konieczności ochrony życia prenatalnego. Ale szczerość przekonań nie zwalnia nikogo z odpowiedzialności za skutki prawa, które popiera. Szczególnie gdy to prawo dotyka ludzi w najtrudniejszych chwilach ich życia. A teraz wróćmy do politycznej moralności. Dlaczego niektórzy politycy z taką łatwością żądają od kobiet heroizmu, a przy ocenie własnych zachowań tak często domagają się wyrozumiałości, kontekstu i drugiej szansy? Czy moralność ma być wymaganiem, któremu sami podlegamy, czy ciężarem, który nakładamy na innych? Bo mnie nie przekonuje moralność, która kończy się na uchwaleniu zakazu. Chciałbym zobaczyć moralność, która bierze odpowiedzialność również za matkę, dziecko, ich zdrowie, cierpienie i przyszłość. Najłatwiej jest nakazać komuś poświęcenie. Znacznie trudniej wziąć odpowiedzialność za jego konsekwencje. I być może właśnie od tej różnicy powinniśmy rozpocząć rozmowę o moralności w polskiej polityce.

PANIE MINISTRZE WÓJCIK, MATEMATYKA NIE ZASTĘPUJE PRAWA. Napisał Pan, że Maciej Berek będzie mógł zostać sędzią TK najwcześniej w 2033 roku, bo rzekomo można mu zaliczyć zaledwie trzy lata praktyki zawodowej. Sprawdziłem. Art. 3 ustawy o statusie sędziów TK odsyła do wymagań przewidzianych dla sędziów Sądu Najwyższego lub NSA. Art. 30 § 1 pkt 8 ustawy o SN przewiduje między innymi co najmniej dziesięcioletnie wykonywanie zawodu radcy prawnego. Teraz przejdźmy do dokumentów. Według Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie Maciej Berek zgłosił wykonywanie zawodu na podstawie umowy o pracę w dwóch okresach: • od 1 stycznia 2006 do 31 lipca 2009 r., • od 1 sierpnia 2012 do 3 października 2020 r. Łącznie to około 11 lat i 9 miesięcy. I celowo nie doliczam tutaj późniejszych okresów prowadzenia kancelarii oraz umowy cywilnoprawnej. Oczywiście sama ewidencja nie rozstrzyga każdej wątpliwości dotyczącej rzeczywistego charakteru wykonywanej pracy. Dlatego proszę Pana o konkrety. 1. Który z wymienionych okresów Pan odrzuca? 2. Na podstawie jakiego przepisu i jakich dowodów? 3. Skąd dokładnie wzięły się Pańskie trzy lata? 4. Dlaczego miałby to być rok 2033, skoro sam upływ czasu bez wykonywania wymaganej praktyki zawodowej nie tworzy kwalifikacji? Proszę nie traktować moich pytań jako obrony Macieja Berka. Bronię zasady, że zarzuty dotyczące kwalifikacji prawniczych trzeba udowodnić, a nie wyliczyć z dowolnie przyjętych założeń. Bo 2026 + 7 rzeczywiście daje 2033. Tylko że prawdziwy problem zaczyna się wcześniej: kto udowodnił, że należy dodawać właśnie siedem?

Pani Moniko, może nie chodzi tutaj o honor, lecz o coś bardziej fundamentalnego o sumienie i zdolność odróżniania dobra od zła? Honor można rozumieć jako troskę o własne dobre imię. Sumienie wymaga czegoś więcej: uczciwego spojrzenia na własne postępowanie. Człowiek honorowy może obawiać się utraty reputacji. Człowiek kierujący się sumieniem powinien umieć przyznać, że postąpił źle, nawet jeśli nikt jeszcze tego nie zauważył. Oczywiście zarzuty wobec kogokolwiek trzeba najpierw rzetelnie zweryfikować. Bo honor można próbować ratować przed opinią publiczną. Przed własnym sumieniem znacznie trudniej się ukryć.

CZYM JEST CWANIACTWO POLITYCZNE? Wyobraźmy sobie następującą sytuację. Ktoś narobił w pokoju. Następnie zwołuje konferencję prasową i z oburzeniem oświadcza: „To kot sąsiada! Skandal! Natychmiast należy wyciągnąć konsekwencje!”. Problem w tym, że sąsiad nigdy nie miał kota. Ale zanim ktokolwiek to sprawdzi, połowa publiczności już domaga się ukarania winnego. I właśnie tak może działać polityczne cwaniactwo. Najpierw przemilczeć własny udział w powstaniu problemu. Potem wskazać winnego. Następnie liczyć, że odbiorcy zapamiętają oskarżenie, a nie historię zdarzenia. Największym osiągnięciem politycznego cwaniaka nie jest przekonanie ludzi, że jest niewinny. Jest nim przekonanie ich, że nie warto nawet sprawdzać, czy sąsiad miał kota.

PANIE MINISTRZE BOGUCKI, NIK BIJE NA ALARM. ALE OD KIEDY? Przeczytałem komunikat Najwyższej Izby Kontroli dotyczący Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Ma Pan rację w jednej zasadniczej sprawie. NIK rzeczywiście ostrzega przed brakiem realnej strategii spłaty zobowiązań liczonych w setkach miliardów złotych. Potwierdza również brak porozumienia między ministrem obrony narodowej a ministrem finansów. To poważny problem, którego obecny rząd nie powinien bagatelizować. Ale w Pańskim wpisie brakuje kilku istotnych informacji. 1. Kto utworzył Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych? Rząd Prawa i Sprawiedliwości w 2022 roku, na podstawie ustawy o obronie Ojczyzny. 2. Kiedy pojawiły się problemy z planowaniem spłaty zobowiązań? Według NIK już na etapie konstruowania mechanizmu finansowania. W raporcie z 2025 roku Izba opisała prognozę, według której do 2035 roku koszty spłaty kapitału, odsetek i finansowania miały wynieść około 403,3 mld zł. Tymczasem planowane wpłaty z budżetu MON miały pokryć zaledwie 46,1 mld zł. Różnica: 357,2 mld zł. To oczywiście prognoza historyczna, nie kwota dzisiejszego wymagalnego długu. 3. Czy NIK dopiero teraz odkryła problem? Nie. Już w raporcie opublikowanym 23 września 2025 roku wskazywała na wadliwe zaprojektowanie funduszu oraz brak właściwego planowania jego zobowiązań. 4. Czy obecny rząd ponosi odpowiedzialność? Tak. Za bieżące zarządzanie funduszem, przyjmowane zobowiązania i wypracowanie strategii finansowania na kolejne lata. Nie można w nieskończoność tłumaczyć dzisiejszych zaniedbań decyzjami poprzedników. Ale równie nieuczciwe byłoby przemilczanie pochodzenia mechanizmu, którego wady dzisiaj opisujemy. Dlatego proponuję Panu prostą zasadę. Autorzy systemu odpowiadają za jego konstrukcję. Obecnie rządzący odpowiadają za to, co z nim robią i czy potrafią naprawić jego wady. NIK nie powinna być wykorzystywana jako źródło wygodnych cytatów. Jej ustalenia należy czytać w całości, również wtedy, gdy dotyczą własnego środowiska politycznego. A skoro mówimy o bezpieczeństwie Polski, chciałbym poznać odpowiedź na konkretne pytanie: Kiedy premier, minister obrony i minister finansów przedstawią uzgodnioną, wieloletnią strategię spłaty zobowiązań FWSZ, wraz z kosztami obsługi długu i źródłami finansowania? Bo zakup uzbrojenia jest dopiero początkiem. Trzeba je jeszcze utrzymać, obsługiwać, modernizować i spłacić zaciągnięte zobowiązania. Bezpieczeństwo narodowe nie kończy się na podpisaniu kontraktu.

Nie boli, tylko uwiera. A Ciebie, Olu? Jak kamień w kaloszu podczas pogoni za szczęściem i dobrobytem. Bo nawet „Wielki Karol” nie potrafi sprawić, żeby kamień przestał być kamieniem.

MACIEJ BEREK NIE ZŁOŻYŁ SKUTECZNEGO ŚLUBOWANIA? PANIE PREZYDENCIE, NA JAKIEJ PODSTAWIE PAN TO ROZSTRZYGA? 27 października dowiedzieliśmy się, że do Trybunału Konstytucyjnego wpłynęło pismo szefa Kancelarii Prezydenta Zbigniewa Boguckiego. Przedstawiono w nim stanowisko Karola Nawrockiego: ślubowanie Macieja Berka złożone w Sejmie nie jest równoważne ślubowaniu wobec prezydenta. W konsekwencji, zdaniem Kancelarii, Berek nie nawiązał stosunku służbowego sędziego TK. Sprawdźmy prawo. Art. 194 ust. 1 Konstytucji powierza wybór sędziów TK Sejmowi. Art. 4 ustawy o statusie sędziów TK nakazuje złożenie ślubowania wobec prezydenta. Art. 5 uzależnia nawiązanie stosunku służbowego od złożenia ślubowania. To prawda. Ale teraz pojawiają się pytania, których samo powtórzenie tych przepisów nie rozwiązuje. Po pierwsze: dlaczego prezydent nie umożliwił Berkowi złożenia ślubowania w zwykłym trybie? Po drugie: gdzie znajduje się przepis przyznający prezydentowi kompetencję do wydania wiążącego rozstrzygnięcia o nieskuteczności ślubowania? Po trzecie: jak Kancelaria Prezydenta godzi swoje stanowisko z wyrokiem TK K 34/15 z 3 grudnia 2015 roku? Trybunał stwierdził wówczas, że obowiązkiem prezydenta jest przyjęcie ślubowania bez zwłoki. Wyjątkowe odroczenie może być uzasadnione jedynie nadzwyczajnymi, obiektywnymi i niebudzącymi wątpliwości okolicznościami. Po czwarte: co z opinią Komisji Weneckiej z 13 października 2026 roku? Komisja wskazała możliwość dokończenia procedury bez fizycznej obecności prezydenta, jeżeli ten odmawia przyjęcia ślubowania lub je przewleka, pod warunkiem zachowania odpowiednich gwarancji. Nie twierdzę, że opinia Komisji sama zmienia polskie prawo. Nie twierdzę też, że skuteczność ślubowania Berka została ostatecznie i bezspornie rozstrzygnięta. Twierdzę coś prostszego. Nie można jednocześnie uniemożliwiać przeprowadzenia zwykłej procedury, a następnie przedstawiać braku jej przeprowadzenia jako argumentu kończącego całą dyskusję. Jeżeli istnieją prawne przeszkody, należy je wskazać i wyjaśnić, z poszanowaniem kompetencji wszystkich organów. A jeśli spór ma charakter konstytucyjny, samo stanowisko prezydenta nie zastępuje niezależnego rozstrzygnięcia prawnego. Panie Prezydencie, art. 126 ust. 2 Konstytucji mówi, że stoi Pan na straży Konstytucji. Ale ustęp 3 tego samego artykułu mówi, że wykonuje Pan swoje zadania w zakresie i na zasadach określonych w Konstytucji i ustawach. Strażnik Konstytucji również podlega Konstytucji. I właśnie dlatego pytam o podstawę prawną, a nie polityczne przekonania.

IZRAEL GŁOSUJE. CZY KOŃCZY SIĘ EPOKA NETANJAHU? 27 października 2026 roku Izraelczycy wybierają nowy Kneset. To pierwsze wybory parlamentarne od ataku Hamasu z 7 października 2023 roku i późniejszych wojen, które zmieniły sytuację całego regionu. Pierwsze sondaże powyborcze przynoszą interesujący obraz. Likud Benjamina Netanjahu pozostaje największą pojedynczą partią, ale trzy stacje telewizyjne szacują wynik jego bloku na około 50 mandatów. Do samodzielnej większości potrzeba 61. Czwarta stacja pokazuje wynik znacznie korzystniejszy, 60 mandatów. Różnice są zbyt duże, by dzisiaj ogłaszać ostateczne rozstrzygnięcie. Izraelczycy głosują jednak nie tylko w sprawie tego, kto będzie premierem. Głosują po latach wojny, sporów o bezpieczeństwo, odpowiedzialność za katastrofę 7 października i granice władzy politycznej. Pozostaje również pytanie o przyszłość Palestyńczyków, sytuację ludności cywilnej w Gazie i możliwość politycznego zakończenia konfliktu. Nie zapominajmy, że bezpieczeństwo Izraela i prawa ludności palestyńskiej nie muszą być wartościami wzajemnie się wykluczającymi. Demokracja pozwala obywatelom zmieniać rządzących. Nie gwarantuje jednak, że wraz ze zmianą rządu znikną problemy, które przez lata narastały. Dlatego dzisiejszego wieczoru nie ogłaszałbym jeszcze ani końca Netanjahu, ani jego politycznego triumfu. Najpierw policzmy głosy. Potem zobaczymy, kto potrafi zbudować większość. A dopiero później będzie można oceniać, czy Izrael zmienia tylko skład rządu, czy również kierunek swojej polityki.

Panie Ministrze Przydacz, tym razem zacznę od gratulacji. Ulokowanie w Polsce centrum serwisowania pocisków PAC-3 to ważna wiadomość dla naszego bezpieczeństwa, przemysłu obronnego i pozycji w NATO. I cieszy mnie Pańska deklaracja, że współpraca Kancelarii Prezydenta z MON była dobra. Ale ponieważ sukces ma wielu ojców, warto przypomnieć jego historię. 7 lipca 2026 r. Polska, USA, Niemcy, Holandia i Szwecja zawarły porozumienie dotyczące utworzenia europejskiego centrum serwisowego PAC-3. Następnie prowadzono wielomiesięczne rozmowy przemysłowe i negocjacje. Wiceministra obrony Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, pełniąca funkcję głównej negocjatorki, poinformowała, że polska oferta została najwyżej oceniona już na etapie składania wniosków. Jednocześnie podziękowała prezydentowi Nawrockiemu za współpracę. Pan natomiast wskazuje na rozmowy prezydenta z Lockheed Martin i Donaldem Trumpem. Nie widzę powodu, by pomniejszać rolę którejkolwiek ze stron. Mam tylko jedno pytanie: Czy potrafimy wreszcie uznać, że sukces państwa polskiego nie musi być wyłączną własnością jednego polityka ani jednej partii? Jeżeli MON przygotowało ofertę i prowadziło negocjacje, a prezydent wspierał je dyplomatycznie, to właśnie tak powinno funkcjonować państwo. Dziękuję więc wszystkim uczestnikom tego procesu. A Panu szczególnie za zdanie: „Nie wszystko musi być sporem, warto współdziałać”. Oby ta zasada obowiązywała także jutro, kiedy tematem nie będą Patrioty, lecz sprawy, w których Pałac Prezydencki i rząd mają odmienne stanowiska. Bo państwo nie jest ani własnością prezydenta, ani rządu. Jest wspólną odpowiedzialnością. I jeszcze jedno: dziś mamy decyzję o lokalizacji. Teraz potrzebujemy sprawnej realizacji, transferu kompetencji do polskiego przemysłu i przejrzystości kosztów. Dopiero wtedy sukces dyplomatyczny stanie się trwałym sukcesem gospodarczym i obronnym.

Potwierdzone. Donald Tusk ogłosił dziś, 27 października 2026 r., że chce powierzyć Agnieszce Bartol stanowisko ministry funduszy i polityki regionalnej. Ma zastąpić Katarzynę Pełczyńską-Nałęcz. To interesująca kandydatura, ponieważ Bartol ma wieloletnie doświadczenie w instytucjach europejskich, szczególnie w obszarach związanych z budżetem UE i polityką spójności. Co ten wybór może oznaczać? Wskazałbym trzy kwestie. Po pierwsze, fundusze i KPO. Bartol zna mechanizmy finansowe UE, co jest bezpośrednio związane z zadaniami resortu. Nie oznacza to jednak automatycznie doświadczenia w zarządzaniu krajowym systemem wypłat i kontroli środków. Po drugie, relacje w koalicji. Tusk ogłosił kandydaturę po rozmowie z Szymonem Hołownią. Może to mieć znaczenie dla utrzymania współpracy z Polską 2050, ale samo ogłoszenie nie przesądza o dalszej stabilności koalicji. Po trzecie, sposób kierowania resortem. Premier mówił wcześniej, że potrzebuje osoby, której ufa w sprawie końcowego rozliczenia wielomiliardowych funduszy europejskich. To wskazuje, że oczekuje przede wszystkim sprawności administracyjnej. Jest jeszcze jedna istotna formalność: ogłoszenie kandydatury nie oznacza powołania do rządu. Rzecznik prezydenta Rafał Leśkiewicz zapowiedział, że uroczystość powołania nowej ministry ma odbyć się razem z powołaniem Andrzeja Domańskiego na wicepremiera. Moim zdaniem warto od początku publicznie pytać Bartol o konkretny plan dotyczący KPO: ile środków pozostało do rozliczenia, jakie są zagrożone terminy i jak resort zapewni przejrzystość wydatków.

Jest jeszcze jedno rozróżnienie warte osobnej rozmowy: moralność człowieka a jego moralizatorstwo. Pierwsza dotyczy zasad i czynów. Drugie może polegać na pouczaniu innych bez stosowania tych samych wymagań wobec siebie. Właśnie od tego pytania można zacząć rozmowę o moralności politycznej, nie sprowadzając jej od razu do oskarżeń wobec konkretnego polityka.

MORALNOŚĆ. CZY TO ZAWSZE ZNACZY TO SAMO? Chciałbym zaprosić do rozmowy o słowie, którego w Polsce używamy niezwykle często, zwłaszcza w polityce. MORALNOŚĆ. Gdy słyszymy, że ktoś jest człowiekiem moralnym, zazwyczaj odbieramy to jako pochwałę. Ale czy słusznie? Moralność nie jest przecież synonimem dobroci. To zbiór norm i zasad pozwalających odróżniać dobro od zła. Istnieje moralność religijna, świecka, osobista, społeczna i polityczna. Nie wszystkie te systemy oceniają ludzkie zachowania jednakowo. W Polsce, gdzie katolicyzm przez stulecia odgrywał ważną rolę w kształtowaniu norm społecznych, moralność często kojarzymy z religią. Ale czy człowiek wierzący jest z samej definicji bardziej moralny od niewierzącego? Czy deklarowanie wartości chrześcijańskich stanowi dowód ich przestrzegania? Czy osoba publiczna może uchodzić za autorytet moralny wyłącznie dlatego, że powołuje się na Boga, rodzinę i tradycję? I odwrotnie: czy człowiek niewierzący, który nie kłamie, nie wykorzystuje innych, dotrzymuje słowa i pomaga potrzebującym, ma mniejsze prawo być uznawanym za moralnego? Jest jeszcze jeden problem. Czy moralność obowiązuje nas jednakowo wobec wszystkich, czy zmienia się w zależności od tego, kogo oceniamy? Dlaczego zachowanie, które u przeciwnika politycznego nazywamy niemoralnym, u własnego kandydata potrafimy tłumaczyć młodością, okolicznościami, trudną przeszłością albo koniecznością? Może prawdziwym sprawdzianem moralności nie jest to, co człowiek mówi o sobie, lecz to, co robi, również wtedy, gdy nikt nie patrzy? Nie zamierzam nikomu odbierać prawa do wiary ani do własnego systemu wartości. Chciałbym jednak zapytać: Czy moralność jest zbiorem zasad, którym sami podlegamy, czy narzędziem, którym najchętniej oceniamy innych? Zapraszam do rzeczowej dyskusji. Odmienne poglądy i merytoryczna krytyka są mile widziane. Personalne poniżanie i uporczywe obelgi kończą się blokadą bez uprzedzenia.

Można zestawić zarabianie na nierządzie z moralnością? Tak, ale trzeba odróżnić ocenę samej prostytucji od oceny czerpania korzyści z prostytucji innych osób. To dwie różne kwestie, zarówno etycznie, jak i prawnie. Warto rozpatrzyć trzy aspekty. 1. Moralność osobista. Człowiek może deklarować przywiązanie do wartości rodzinnych, religijnych czy konserwatywnych. Jeżeli jednocześnie zarabia na organizowaniu cudzej prostytucji, powstaje uzasadnione pytanie o spójność jego słów i czynów. Szczególnie gdy publicznie przedstawia się jako obrońca moralności. 2. Moralność społeczna. Prostytucja dorosłych osób nie jest w Polsce sama w sobie przestępstwem. Natomiast czerpanie korzyści majątkowych z uprawiania prostytucji przez inną osobę, czyli sutenerstwo, jest penalizowane w art. 204 § 2 Kodeksu karnego. Istotne są także kwestie wykorzystywania, przymusu i zależności ekonomicznej. 3. Moralność polityczna. Od polityka nie wymaga się nieskazitelnej biografii. Można jednak wymagać uczciwości, przejrzystości i odpowiedzialności za przeszłe działania. Szczególnie jeżeli polityk powołuje się na wartości moralne jako podstawę swojego autorytetu. Bez komentarza!

Zanim owoc dojrzeje, zachodzi wiele procesów, które wpływają na jego ostateczny kształt i smak. Dlatego warto obserwować nie tylko owoce, lecz również warunki, w jakich dojrzewają. Nie zarzucam nikomu zdrady. Zadaję pytania i obserwuję. Bo kiedy owoc okaże się zgniły, na ratowanie sadu może być już za późno.