Baluch Content

Sarmachar en maa! #Baluchistan #Balochistan #Baluch #Baloch #kurdistan #Kurdish

Baluchi Own #Baluchistan #Baluch #Baloch #Balochistan

🚨🚨 BREAKING | OMINOUS DISCOVERY BENEATH IRAN 🔥☢️ Deep beneath a fortified mountain, Iran’s IRGC has unveiled what it claims is a massive underground missile fortress. Chilling footage reveals seemingly endless rows of missiles concealed within an enormous subterranean complex. A hidden arsenal. A mountain turned into a weapons vault. A terrifying glimpse of the destructive firepower Tehran wants the world to see. ⚠️ The full scale of this underground arsenal remains unverified. More details to follow. @CENTCOM @IDF

Nadre Ben #Baluchistan #Baluch | #Baloch #Balochistan

Why Kurds Demand Self-Rule: A Century of Repression, Betrayal, and Denied Rights For more than 100 years, Kurds have been divided among Turkey, Iran, Iraq, and Syria, subjected to forced assimilation, political repression, cultural destruction, mass displacement, and, in Iraq, genocide. The fundamental failure of these states is their repeated inability or unwillingness to recognize Kurds as a distinct nation entitled to genuine political self-determination. The reasons are clear. 1. Turkey: Forced assimilation and denial of Kurdish identity Kurdish national identity was officially denied for decades. Kurds were labelled "Mountain Turks" to erase recognition of their distinct identity. Kurdish-language education, publications, and cultural expression were severely restricted. Kurdish villages and geographical landmarks were renamed. Kurdish uprisings were violently suppressed, and communities experienced forced displacement. Turkey's historical assimilation policies demonstrate why cultural concessions alone cannot replace constitutional recognition, equality, and meaningful self-government. 2. Iran: Repression and denial of meaningful Kurdish autonomy Kurdish demands for self-government have repeatedly been suppressed. The short-lived Republic of Mahabad was destroyed in 1946. Kurdish political activists have faced imprisonment, executions, and security crackdowns. Kurdish communities have experienced restrictions on political organization and language rights. Iran's governments, under both monarchy and Islamic republican rule, have resisted meaningful Kurdish territorial autonomy. 3. Iraq: Genocide followed by a model of Kurdish self-rule Saddam Hussein's government carried out the Anfal campaign against Kurdish communities. Thousands of Kurdish villages were destroyed. Chemical weapons were used against civilians, including at Halabja in 1988. Large numbers of Kurds were killed, displaced, or forcibly relocated. Yet Iraq also demonstrates an important alternative. The Kurdistan Region has its own elected institutions, regional government, and constitutionally recognized autonomy within federal Iraq. Although serious disputes remain between Baghdad and Erbil, Iraqi Kurdistan demonstrates that Kurdish self-rule can be institutionally recognized rather than permanently suppressed. 4. Syria: Denial of citizenship, language, and political recognition Many Kurds were stripped of or denied Syrian citizenship following the 1962 census. Kurdish language and cultural expression faced longstanding restrictions. Arabization policies affected Kurdish-majority areas. Kurdish communities experienced discrimination and political repression. Syria's history demonstrates why promises of equal citizenship are insufficient without enforceable constitutional rights and meaningful local governance. 5. Britain and France: Colonial borders without Kurdish self-determination Following the collapse of the Ottoman Empire, Britain and France played central roles in establishing the modern political order in Iraq and Syria. The 1920 Treaty of Sèvres contemplated a pathway toward Kurdish autonomy and possible independence, but the 1923 Treaty of Lausanne replaced that settlement without securing Kurdish statehood. The resulting borders divided Kurdish communities and placed them under governments that often prioritized centralized national identities over Kurdish political rights. These historical arrangements helped create a century-long Kurdish question that remains unresolved. Why these states have failed Kurds The failure is not simply that Kurds have been denied an independent country. It is that governments have repeatedly demanded Kurdish loyalty while restricting Kurdish identity, language, political representation, and the right to govern Kurdish-majority territories. A government cannot credibly claim to represent all its citizens while treating the national identity of millions as a threat. Nor can security operations, forced assimilation, or occasional cultural concessions substitute for genuine political reconciliation. What genuine reconciliation requires Reconciliation must mean more than speeches, temporary agreements, or limited language reforms. It requires constitutional recognition of Kurdish identity, protection of Kurdish languages and education, accountability for historical abuses, equitable control of resources, and meaningful Kurdish self-government in Kurdish-majority areas. Iraqi Kurdistan provides an existing example of constitutionally recognized Kurdish autonomy, despite its unresolved political and financial disputes with Baghdad. Turkey, Iran, and Syria must confront their own histories and negotiate with Kurdish communities as political equals if they seek durable reconciliation. For Kurds who seek independence, sovereign statehood remains an expression of their right to determine their own future. For those who prefer autonomy or federalism, meaningful self-rule must be protected by law rather than dependent on the goodwill of a central government. The conclusion is straightforward: Peace cannot be built through forced assimilation. Unity cannot be imposed by denying national identity. And reconciliation cannot succeed without Kurdish participation, equality, and the right to self-government. Kurdish self-determination is not a demand to erase anyone else's identity. It is a demand that Kurdish identity, dignity, and political rights no longer be erased.

Kürtler Neden Kendi Kendilerini Yönetmek İstiyor? Bir Asırlık Baskı, İhanet ve İnkâr Kürtler, yüz yılı aşkın bir süredir Türkiye, İran, Irak ve Suriye arasında bölünmüş durumda. Zorla asimilasyona, siyasi baskılara, kültürel kimliklerinin yok sayılmasına, kitlesel sürgünlere ve Irak'ta soykırıma maruz kaldılar. Bu devletlerin Kürtlere karşı temel başarısızlığı, Kürtleri kendi dili, tarihi, kültürü ve siyasi geleceğini belirleme hakkı olan ayrı bir halk olarak tanımakta defalarca başarısız olmalarıdır. Gerçekler açıktır. 1. #Türkiye: Zorla asimilasyon ve #Kürt kimliğinin inkârı Kürt ulusal kimliği onlarca yıl resmî olarak inkâr edildi. Kürtler, ayrı bir halk olarak varlıklarını reddetmek amacıyla "Dağ #Türkleri" olarak adlandırıldı. Kürtçe eğitim, yayıncılık ve kültürel faaliyetler ağır kısıtlamalara tabi tutuldu. Kürt köylerinin ve coğrafi yerleşimlerin isimleri değiştirildi. Kürt ayaklanmaları şiddetle bastırıldı ve topluluklar zorla yerlerinden edildi. Türkiye'nin geçmişte uyguladığı asimilasyon politikaları, sınırlı kültürel reformların anayasal tanınmanın, eşitliğin ve gerçek özyönetimin yerini alamayacağını göstermektedir. 2. İran: Baskı ve Kürt özerkliğinin reddi Kürtlerin kendi kendilerini yönetme talepleri defalarca bastırıldı. 1946 yılında Mahabad Kürt Cumhuriyeti ortadan kaldırıldı. Kürt siyasi aktivistler hapis cezaları, idamlar ve güvenlik operasyonlarıyla karşı karşıya kaldı. Kürtlerin siyasi örgütlenme ve dil hakları kısıtlandı. İran'da hem monarşi hem de İslam Cumhuriyeti döneminde Kürtlerin anlamlı bölgesel özerklik taleplerine karşı çıkıldı. 3. Irak: Soykırımdan Kürt özyönetimine Saddam Hüseyin yönetimi Kürtlere karşı Enfal operasyonlarını gerçekleştirdi. Binlerce Kürt köyü yok edildi. 1988 yılında Halepçe'de sivillere karşı kimyasal silahlar kullanıldı. Çok sayıda Kürt öldürüldü, sürgün edildi veya zorla yerinden edildi. Ancak Irak, farklı bir siyasi modelin de mümkün olduğunu göstermektedir. Irak Kürdistan Bölgesi, kendi seçilmiş kurumlarına, bölgesel hükümetine ve anayasal olarak tanınmış özerkliğe sahiptir. Bağdat ile Erbil arasında ciddi anlaşmazlıklar devam etse de Irak Kürdistanı, Kürt özyönetiminin anayasal güvence altına alınabileceğini göstermektedir. 4. Suriye: Vatandaşlık, dil ve siyasi hakların inkârı 1962 nüfus sayımının ardından birçok Kürt Suriye vatandaşlığından mahrum bırakıldı. Kürt dili ve kültürel faaliyetleri uzun yıllar kısıtlandı. Araplaştırma politikaları Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı bölgeleri etkiledi. Kürt toplulukları ayrımcılığa ve siyasi baskıya maruz kaldı. Suriye'nin tarihi, anayasal güvenceler ve gerçek yerel yönetim olmadan verilen eşit vatandaşlık vaatlerinin yeterli olmadığını göstermektedir. 5. İngiltere ve Fransa: Kürtlerin kendi kaderini tayin hakkı olmadan çizilen sömürgeci sınırlar Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşünden sonra İngiltere ve Fransa, Irak ve Suriye'deki modern siyasi düzenin kurulmasında belirleyici roller oynadı. 1920 Sevr Antlaşması, Kürt özerkliği ve olası bağımsızlığı için bir yol öngörüyordu. Ancak 1923 Lozan Antlaşması, Kürt devletini güvence altına almadan bu düzenlemenin yerini aldı. Ortaya çıkan sınırlar Kürt topluluklarını böldü ve onları, çoğu zaman merkezi ulusal kimlikleri Kürtlerin siyasi haklarının üzerinde tutan yönetimlerin egemenliği altında bıraktı. Bu devletler Kürtlere karşı neden başarısız oldu? Sorun yalnızca Kürtlerin bağımsız bir devletten mahrum bırakılması değildir. Asıl sorun, bu devletlerin Kürtlerden sadakat beklerken onların kimliğini, dilini, siyasi temsilini ve kendi topraklarında kendilerini yönetme hakkını tekrar tekrar kısıtlamış olmalarıdır. Milyonlarca insanın ulusal kimliğini tehdit olarak gören bir devlet, bütün vatandaşlarını eşit biçimde temsil ettiğini inandırıcı şekilde savunamaz. Gerçek uzlaşma ne gerektirir? Gerçek uzlaşma, konuşmalardan ve geçici anlaşmalardan ibaret olamaz. Kürt kimliğinin anayasal olarak tanınmasını, Kürtçe eğitim ve dil haklarının korunmasını, geçmişteki ihlaller için hesap verilmesini, kaynakların adil paylaşılmasını ve Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı bölgelerde anlamlı özyönetimi gerektirir. Irak Kürdistanı, bütün sorunlarına rağmen, anayasal olarak tanınmış Kürt özerkliğinin mevcut bir örneğidir. Türkiye, İran ve Suriye kalıcı barış istiyorsa Kürtlerle siyasi eşitlik temelinde müzakere etmeli ve geçmişteki politikalarıyla yüzleşmelidir. Sonuç açıktır: Zorla asimilasyonla barış kurulamaz. Ulusal kimlik inkâr edilerek birlik sağlanamaz. Kürtlerin eşitliği ve kendi kendilerini yönetme hakkı tanınmadan gerçek uzlaşma mümkün değildir. Kürtlerin kendi kaderini tayin hakkı, başka halkların kimliğini ortadan kaldırma talebi değildir. Kürt kimliğinin, onurunun ve siyasi haklarının artık inkâr edilmemesi talebidir.

لماذا يطالب الكرد بحكم أنفسهم؟ قرن من القمع والخيانة وإنكار الحقوق على مدى أكثر من مئة عام، قُسّم الشعب الكردي بين تركيا وإيران والعراق وسوريا، وتعرّض لسياسات الاستيعاب القسري، والقمع السياسي، وتقييد هويته الثقافية، والتهجير الجماعي، بل والإبادة الجماعية في العراق. إن الإخفاق الأساسي لهذه الدول تجاه الكرد يتمثل في عجزها المتكرر عن الاعتراف بهم شعبًا متميزًا له لغته وتاريخه وثقافته وحقه في تقرير مصيره السياسي. والحقائق التاريخية واضحة. ١. #تركيا: الاستيعاب القسري وإنكار الهوية الكردية أُنكرت الهوية القومية الكردية رسميًا لعقود طويلة. أُطلق على الكرد وصف «أتراك الجبال» في محاولة لإنكار هويتهم القومية المستقلة. فُرضت قيود شديدة على التعليم باللغة الكردية والنشر والتعبير الثقافي. غُيّرت أسماء القرى والمناطق الجغرافية الكردية. قُمعت الانتفاضات الكردية بعنف، وتعرّضت مجتمعات كردية للتهجير القسري. إن سياسات الاستيعاب التي انتهجتها تركيا تاريخيًا تُظهر أن الإصلاحات الثقافية المحدودة لا يمكن أن تكون بديلًا عن الاعتراف الدستوري والمساواة والحكم الذاتي الحقيقي. ٢. #إيران: القمع ورفض الحكم الذاتي الكردي قُمعت مطالب الكرد بالحكم الذاتي مرارًا. أُسقطت جمهورية مهاباد الكردية عام ١٩٤٦. تعرّض ناشطون سياسيون كرد للسجن والإعدام والحملات الأمنية. فُرضت قيود على التنظيم السياسي والحقوق اللغوية للكرد. لقد قاومت الحكومات الإيرانية، سواء في عهد الملكية أو الجمهورية الإسلامية، المطالب الكردية بالحكم الذاتي الإقليمي الفعلي. ٣. #العراق: من الإبادة الجماعية إلى الحكم الذاتي الكردي نفّذ نظام صدام حسين حملة الأنفال ضد المجتمعات الكردية. دُمّرت آلاف القرى الكردية. استُخدمت الأسلحة الكيميائية ضد المدنيين، بما في ذلك هجوم حلبجة عام ١٩٨٨. قُتل وهُجّر ونُقل قسرًا عدد كبير من الكرد. ومع ذلك، يُظهر العراق أيضًا إمكانية وجود نموذج سياسي مختلف. يتمتع إقليم كردستان العراق بمؤسساته المنتخبة وحكومته الإقليمية وحكمه الذاتي المعترف به دستوريًا ضمن العراق الاتحادي. ورغم استمرار الخلافات بين بغداد وأربيل، فإن تجربة إقليم كردستان تثبت إمكانية الاعتراف المؤسسي بالحكم الذاتي الكردي بدلًا من قمعه باستمرار. ٤. #سوريا: إنكار الجنسية واللغة والاعتراف السياسي حُرم كثير من الكرد من الجنسية السورية عقب إحصاء عام ١٩٦٢. فُرضت قيود طويلة الأمد على اللغة الكردية والتعبير الثقافي. أثّرت سياسات التعريب في المناطق ذات الأغلبية الكردية. تعرّضت المجتمعات الكردية للتمييز والقمع السياسي. ويُظهر التاريخ السوري أن الوعود بالمواطنة المتساوية لا تكفي من دون ضمانات دستورية قابلة للتنفيذ وحكم محلي حقيقي. ٥. بريطانيا وفرنسا: حدود استعمارية من دون تقرير المصير الكردي بعد انهيار الإمبراطورية العثمانية، أدّت بريطانيا وفرنسا دورًا محوريًا في تشكيل النظام السياسي الحديث في العراق وسوريا. فتحت معاهدة سيفر عام ١٩٢٠ المجال أمام الحكم الذاتي الكردي واحتمال الاستقلال، لكن معاهدة لوزان عام ١٩٢٣ حلّت محلها من دون ضمان قيام دولة كردية. وقد أدّت الترتيبات الحدودية الناتجة إلى تقسيم المجتمعات الكردية وإخضاعها لحكومات أعطت في كثير من الأحيان الأولوية للهويات القومية المركزية على حساب الحقوق السياسية الكردية. لماذا أخفقت هذه الدول في التعامل مع #الكرد؟ لا تكمن المشكلة في حرمان الكرد من دولة مستقلة فحسب. بل تكمن في مطالبة الحكومات الكرد بالولاء، بينما قيّدت مرارًا هويتهم ولغتهم وتمثيلهم السياسي وحقهم في إدارة مناطقهم. لا تستطيع حكومة أن تدّعي تمثيل جميع مواطنيها بصورة عادلة بينما تعتبر الهوية القومية للملايين تهديدًا. ماذا تتطلب المصالحة الحقيقية؟ لا تتحقق المصالحة بالخطب والوعود والاتفاقات المؤقتة وحدها. بل تتطلب الاعتراف الدستوري بالهوية الكردية، وحماية اللغة والتعليم الكرديين، والمساءلة عن الانتهاكات التاريخية، والتوزيع العادل للموارد، وضمان الحكم الذاتي الفعلي في المناطق ذات الأغلبية الكردية. ويقدّم إقليم كردستان العراق مثالًا قائمًا على الاعتراف الدستوري بالحكم الذاتي الكردي، رغم الخلافات السياسية والمالية المستمرة مع بغداد. وعلى تركيا وإيران وسوريا مواجهة تاريخها والتفاوض مع المجتمعات الكردية على أساس المساواة السياسية إذا أرادت تحقيق مصالحة دائمة. الخلاصة واضحة: لا يمكن بناء السلام بالاستيعاب القسري، ولا يمكن فرض الوحدة بإنكار الهوية القومية، ولا يمكن تحقيق المصالحة من دون الاعتراف بالمساواة الكردية والحق في الحكم الذاتي. إن حق الشعب الكردي في تقرير مصيره لا يعني إنكار حقوق الشعوب الأخرى، بل يعني ألّا تبقى هويته وكرامته وحقوقه السياسية عرضة للإنكار.

بۆچی کوردەکان داوای خۆبەڕێوەبردن دەکەن؟ سەدەیەک سەرکوتکردن، خیانەت و نکۆڵیکردن لە مافەکان بۆ ماوەی زیاتر لە سەد ساڵ، گەلی کورد لەنێوان تورکیا، ئێران، عێراق و سووریا دابەش کراوە و ڕووبەڕووی سیاسەتی توانەوەی زۆرەملێ، سەرکوتکردنی سیاسی، سنووردارکردنی ناسنامەی کولتووری، ئاوارەکردنی بەکۆمەڵ و لە عێراقدا جینۆساید بووەتەوە. شکستی بنەڕەتیی ئەم دەوڵەتانە بەرامبەر بە کورد ئەوەیە کە جاروبار نەتوانیوە یان نەیانویستووە دان بە کورددا بنێن وەک گەلێکی جیاواز کە زمان و مێژوو و کولتوور و مافی دیاریکردنی چارەنووسی سیاسیی خۆی هەیە. ڕاستییە مێژووییەکان ڕوونن. ١. تورکیا: توانەوەی زۆرەملێ و نکۆڵیکردن لە ناسنامەی کوردی ناسنامەی نەتەوەیی کورد بۆ چەندین دەیە بە فەرمی نکۆڵی لێکرا. کوردەکان بە «تورکی شاخاوی» ناودەبران بۆ ئەوەی ناسنامەی نەتەوەیی جیاوازیان نکۆڵی لێبکرێت. فێرکردن بە زمانی کوردی، بڵاوکراوەکان و دەربڕینی کولتووری بە توندی سنووردار کران. ناوی گوندە کوردییەکان و شوێنە جوگرافییەکان گۆڕدران. ڕاپەڕینە کوردییەکان بە توندوتیژی سەرکوت کران و کۆمەڵگە کوردییەکان ڕووبەڕووی ئاوارەکردنی زۆرەملێ بوونەوە. سیاسەتەکانی توانەوەی کە تورکیا لە ڕابردوودا پەیڕەوی کردوون، دەریدەخەن کە چاکسازییە کولتوورییە سنووردارەکان ناتوانن جێگەی دانپێدانانی دەستووری، یەکسانی و خۆبەڕێوەبردنی ڕاستەقینە بگرنەوە. ٢. ئێران: سەرکوتکردن و ڕەتکردنەوەی خودموختاریی کوردی داواکارییەکانی کورد بۆ خۆبەڕێوەبردن چەندین جار سەرکوت کراون. کۆماری کوردستان لە مەهاباد لە ساڵی ١٩٤٦ ڕووخێنرا. چالاکوانانی سیاسیی کورد ڕووبەڕووی زیندان، سێدارەدان و هەڵمەتە ئەمنییەکان بوونەتەوە. مافی ڕێکخستنی سیاسی و مافە زمانییەکانی کورد سنووردار کراون. حکومەتەکانی ئێران، چ لە سەردەمی پاشایەتی و چ لە سەردەمی کۆماری ئیسلامیدا، دژی خودموختاریی هەرێمیی کاریگەری کورد وەستاونەتەوە. ٣. عێراق: لە جینۆسایدەوە بۆ خۆبەڕێوەبردنی کوردی ڕژێمی سەدام حوسێن هەڵمەتی ئەنفالی دژی کوردەکان ئەنجام دا. هەزاران گوندی کوردی وێران کران. چەکی کیمیایی دژی هاووڵاتیانی مەدەنی بەکارهێنرا، لەوانە هێرشی هەڵەبجە لە ساڵی ١٩٨٨. ژمارەیەکی زۆر لە کوردەکان کوژران، ئاوارە کران یان بە زۆر گواسترانەوە. بەڵام عێراق هەروەها نیشان دەدات کە مۆدێلێکی سیاسیی جیاواز دەکرێت هەبێت. هەرێمی کوردستانی عێراق دامەزراوە هەڵبژێردراوەکانی خۆی، حکومەتی هەرێمی و خودموختاریی دانپێدانراوی دەستووری لە چوارچێوەی عێراقی فیدراڵدا هەیە. هەرچەندە ناکۆکییە جدییەکان لەنێوان بەغدا و هەولێر بەردەوامن، ئەزموونی هەرێمی کوردستان دەیسەلمێنێت کە دەکرێت خۆبەڕێوەبردنی کوردی بە شێوەی دامەزراوەیی دانپێدابنرێت. ٤. سووریا: نکۆڵیکردن لە هاووڵاتیبوون، زمان و ناساندنی سیاسی دوای سەرژمێریی ساڵی ١٩٦٢، زۆرێک لە کوردەکان لە هاووڵاتیبوونی سووری بێبەش کران. زمانی کوردی و دەربڕینی کولتووری بۆ ماوەیەکی درێژ سنووردار کران. سیاسەتەکانی عەرەباندن کاریگەرییان لەسەر ناوچە کوردنشینەکان هەبوو. کۆمەڵگە کوردییەکان ڕووبەڕووی جیاکاری و سەرکوتکردنی سیاسی بوونەوە. مێژووی سووریا دەریدەخات کە بەڵێنی هاووڵاتیبوونی یەکسان بەبێ پاراستنی دەستووری و دەسەڵاتی خۆجێیی ڕاستەقینە بەس نییە. ٥. بەریتانیا و فەرەنسا: سنووری کۆلۆنیالی بەبێ مافی دیاریکردنی چارەنووسی کورد دوای ڕووخانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی، بەریتانیا و فەرەنسا ڕۆڵێکی سەرەکییان لە داڕشتنی سیستەمی سیاسیی نوێی عێراق و سووریا هەبوو. پەیماننامەی سێڤری ساڵی ١٩٢٠ ڕێگایەکی بۆ خودموختاری و ئەگەری سەربەخۆیی کورد کردەوە، بەڵام پەیماننامەی لۆزانی ساڵی ١٩٢٣ جێگەی گرتەوە بەبێ ئەوەی دامەزراندنی دەوڵەتێکی کوردی مسۆگەر بکات. سنوورەکانی ئەو سەردەمە کۆمەڵگە کوردییەکانیان دابەش کرد و خستیانە ژێر دەسەڵاتی حکومەتانێک کە زۆرجار ناسنامەی نەتەوەیی ناوەندییان لەسەرووی مافە سیاسییەکانی کورد دانا. بۆچی ئەم دەوڵەتانە بەرامبەر بە کورد شکستیهێناوە؟ کێشەکە تەنها بێبەشکردنی کورد لە دەوڵەتێکی سەربەخۆ نییە. کێشەی بنەڕەتی ئەوەیە کە ئەم حکومەتانە داوای دڵسۆزی لە کورد دەکەن، لە کاتێکدا جاروبار ناسنامە، زمان، نوێنەرایەتیی سیاسی و مافی بەڕێوەبردنی ناوچەکانی خۆیان سنووردار کردووە. حکومەتێک ناتوانێت بە شێوەیەکی باوەڕپێکراو بانگەشەی نوێنەرایەتیی هەموو هاووڵاتیانی بکات، ئەگەر ناسنامەی نەتەوەیی ملیۆنان کەس بە هەڕەشە بزانێت. ئاشتەوایی ڕاستەقینە چی دەوێت؟ ئاشتەوایی ڕاستەقینە تەنها بە وتار و بەڵێن و ڕێککەوتنی کاتی بەدی نایەت. پێویستی بە دانپێدانانی دەستووری بە ناسنامەی کوردی، پاراستنی زمانی کوردی و پەروەردە، لێپرسینەوە لە پێشێلکارییە مێژووییەکان، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان و خۆبەڕێوەبردنی کاریگەر لە ناوچە کوردنشینەکان هەیە. هەرێمی کوردستانی عێراق، سەرەڕای کێشەکانی، نموونەیەکی هەبووی خودموختاریی کوردیی دانپێدانراوی دەستوورییە. ئەگەر تورکیا، ئێران و سووریا ئاشتییەکی پایەدار دەوێت، پێویستە ڕووبەڕووی مێژووی خۆیان ببنەوە و لەسەر بنەمای یەکسانیی سیاسی لەگەڵ کوردەکان گفتوگۆ بکەن. ئەنجامەکە ڕوونە: بە توانەوەی زۆرەملێ ئاشتی دروست ناکرێت. بە نکۆڵیکردن لە ناسنامەی نەتەوەیی یەکگرتوویی بە زۆر بەدی نایەت. بەبێ یەکسانی و مافی خۆبەڕێوەبردنی کورد، ئاشتەوایی ڕاستەقینە مسۆگەر نابێت. مافی دیاریکردنی چارەنووسی کورد بە مانای نکۆڵیکردن لە مافەکانی گەلانی تر نییە، بەڵکو داواکارییە بۆ ئەوەی ناسنامە، کەرامەت و مافە سیاسییەکانی کورد چیتر نکۆڵیان لێنەکرێت.

Çima Kurd Mafê Xwerêvebirinê Dixwazin? Sedsalek Zordestî, Xiyanet û Înkara Mafan Zêdetirî sed sal in ku gelê Kurd di navbera Tirkiye, Îran, Iraq û Sûriyeyê de hatiye parçekirin. Kurd rastî siyasetên asîmîlasyona bi zorê, zordestiya siyasî, qedexekirina nasnameya çandî, koçberkirina bi kom û li Iraqê jî jenosîdê hatine. Têkçûna bingehîn a van dewletan li hember Kurdan ew e ku wan gelek caran nexwestiye an jî nekariye Kurdan wekî gelekî cuda, xwedî ziman, dîrok, çand û mafê diyarkirina çarenûsa xwe ya siyasî nas bikin. Rastiyên dîrokî zelal in. 1. Tirkiye: Asîmîlasyona bi zorê û înkara nasnameya Kurdî Nasnameya neteweyî ya Kurdî bi dehan salan bi awayekî fermî hate înkarkirin. Ji Kurdan re "Tirkên Çiyayî" dihat gotin, da ku hebûna wan a wekî gelekî cuda were înkarkirin. Perwerdehiya bi zimanê Kurdî, weşangerî û derbirîna çandî bi tundî hatin sînordarkirin. Navên gundên Kurdî û cihên erdnîgarî hatin guhertin. Serhildanên Kurdî bi tundûtûjiyê hatin tepisandin û civakên Kurd rastî koçberkirina bi zorê hatin. Siyasetên asîmîlasyonê yên ku Tirkiyeyê di dîrokê de meşandine, nîşan didin ku reformên çandî yên sînordar nikarin şûna naskirina destûrî, wekhevî û xwerêvebirina rastîn bigirin. 2. Îran: Zordestî û redkirina xweseriya Kurdî Daxwazên Kurdan ji bo xwerêvebirinê gelek caran hatine tepisandin. Komara Kurdistanê ya Mehabadê di sala 1946an de hate hilweşandin. Çalakvanên siyasî yên Kurd rastî zindan, îdam û operasyonên ewlehiyê hatine. Mafên rêxistinbûna siyasî û mafên zimanî yên Kurdan hatine sînordarkirin. Hikûmetên Îranê, hem di serdema padîşahiyê de û hem jî di serdema Komara Îslamî de, li dijî xweseriya herêmî ya bi wate ya Kurdan rawestiyane. 3. Iraq: Ji jenosîdê ber bi xwerêvebirina Kurdî ve Rejîma Saddam Husên kampanyaya Enfalê li dijî civakên Kurd pêk anî. Bi hezaran gundên Kurdî hatin wêrankirin. Çekên kîmyewî li dijî sivîlan hatin bikaranîn, di nav de êrîşa Helebceyê ya sala 1988an. Gelek Kurd hatin kuştin, koçberkirin an jî bi zorê hatin veguhestin. Lê Iraq her wiha nîşan dide ku modelek siyasî ya cuda dikare hebe. Herêma Kurdistanê ya Iraqê xwedî saziyên hilbijartî, hikûmeta herêmî û xweseriya ku di destûra Iraqê ya federal de hatiye naskirin e. Herçend nakokiyên girîng di navbera Bexda û Hewlêrê de berdewam in, ezmûna Herêma Kurdistanê nîşan dide ku xwerêvebirina Kurdî dikare bi awayekî destûrî û sazî were naskirin. 4. Sûriye: Înkara hemwelatîbûnê, ziman û naskirina siyasî Piştî serjimêriya sala 1962an, gelek Kurd ji hemwelatîbûna Sûriyeyê hatin bêparkirin. Zimanê Kurdî û derbirîna çandî bi salan hatin sînordarkirin. Siyasetên erebkirinê bandor li herêmên ku Kurd lê piraniya nifûsê pêk tînin kirin. Civakên Kurd rastî cudakariyê û zordestiya siyasî hatin. Dîroka Sûriyeyê nîşan dide ku sozên hemwelatîbûna wekhev bêyî garantiyên destûrî û rêveberiya herêmî ya rastîn têrê nakin. 5. Brîtanya û Fransa: Sînorên kolonyal bêyî mafê diyarkirina çarenûsa Kurdan Piştî hilweşîna Împaratoriya Osmanî, Brîtanya û Fransa di avakirina pergala siyasî ya nû ya Iraq û Sûriyeyê de roleke sereke lîstin. Peymana Sèvresê ya sala 1920an rêyek ji bo xweseriya Kurdî û îhtîmala serxwebûnê vekir, lê Peymana Lozanê ya sala 1923an şûna wê girt, bêyî ku damezrandina dewleteke Kurdî were garantîkirin. Sînorên ku ji van rêkeftinan derketin, civakên Kurd parçe kirin û ew xistin bin desthilata hikûmetên ku gelek caran nasnameyên neteweyî yên navendî li ser mafên siyasî yên Kurdan danîn. Çima van dewletan li hember Kurdan têkçûn? Pirsgirêk tenê ew nîne ku Kurd ji dewleteke serbixwe hatine bêparkirin. Pirsgirêka bingehîn ew e ku van hikûmetan ji Kurdan dilsoziyê xwestiye, lê di heman demê de nasname, ziman, nûneratiya siyasî û mafê rêvebirina herêmên wan gelek caran sînordar kiriye. Hikûmetek nikare bi awayekî bawerbar îdia bike ku hemû hemwelatiyên xwe wekhev temsîl dike, dema ku nasnameya neteweyî ya bi milyonan mirovan wekî tehdîdekê dibîne. Lihevhatina rastîn çi dixwaze? Lihevhatina rastîn tenê bi axaftin, soz û peymanên demkî pêk nayê. Ew pêdivî bi naskirina destûrî ya nasnameya Kurdî, parastina ziman û perwerdehiya Kurdî, hesabdayîna ji bo binpêkirinên dîrokî, dabeşkirina dadwerane ya çavkaniyan û xwerêvebirina bi wate li herêmên ku Kurd lê piraniya nifûsê pêk tînin heye. Herêma Kurdistanê ya Iraqê, tevî pirsgirêkên xwe, mînakeke heyî ya xweseriya Kurdî ya ku bi destûrê hatiye naskirin e. Heke Tirkiye, Îran û Sûriye aştiyeke mayînde dixwazin, divê bi dîroka xwe re rûbirû bibin û li ser bingeha wekheviya siyasî bi civakên Kurd re danûstandinan bikin. Encam zelal e: Bi asîmîlasyona bi zorê aşitî nayê avakirin. Bi înkara nasnameya neteweyî yekîtî bi zorê nayê avakirin. Bêyî wekhevî û mafê xwerêvebirina Kurdan, lihevhatina rastîn ne gengaz e. Mafê diyarkirina çarenûsa gelê Kurd ne daxwaza înkarkirina mafên gelên din e. Ew daxwazek e ku nasname, rûmet û mafên siyasî yên Kurdan êdî neyên înkarkirin.

كردستان الجميلة، وعربستان الغنية بالنفط، وفارسستان الشيعية، وبلوشستان، الممرّ الاستثنائي للتجارة والأعمال.