Wypowiem się ad. węgiel brunatny bo znam projekty Gubin, Złoczew i Legnica od podszewki. Wybudowanie „Legnicy” było moim wielkim młodzieńczym marzeniem, za którym ponad 20 lat temu przeszedłem z wydobycia do energetyki. Niestety, budowa nowej kopalni odkrywkowej to nie jest decyzja, po której węgiel zaczyna być wydobywany w ciągu kilku lat. Najpierw trzeba przejść wieloletni proces badań i uzyskać decyzję środowiskową, a następnie koncesję na wydobywanie. Dopiero później można rozpocząć wykup gruntów i budowę całej infrastruktury kopalni: wyrobiska udostępniającego, układu KTZ (koparka–taśmociąg–zwałowarka) i pozostałych instalacji. W przypadku dużego projektu pierwszy węgiel wydobywa się po około 12 latach od uzyskania koncesji, a osiągnięcie pełnej zdolności wydobywczej to perspektywa około 15 lat. Jeżeli doliczymy wcześniejszy etap badań, uzyskanie koncesji oraz przygotowanie i organizację finansowania, mówimy realnie o perspektywie około 20 lat od podjęcia decyzji do osiągnięcia pełnej zdolności produkcyjnej projektu. Jest jeszcze jeden, często pomijany aspekt: koszt tego węgla. Budowa nowej kopalni wymaga ogromnych nakładów inwestycyjnych. To nie tylko samo wyrobisko i maszyny, ale również infrastruktura, wykupy nieruchomości, ewentualne przesiedlenia i odszkodowania oraz cała infrastruktura towarzysząca. Te nakłady muszą ostatecznie znaleźć odzwierciedlenie w ekonomice projektu, a więc również w koszcie wydobycia węgla. Nie można więc porównywać potencjalnego kosztu węgla z nowej kopalni z kosztami paliwa z istniejących, w dużej mierze zamortyzowanych aktywów, takich jak Bełchatów czy Turów. Nowa kopalnia będzie miała zupełnie inną bazę kosztową, właśnie ze względu na konieczność poniesienia od zera wielomiliardowych nakładów inwestycyjnych i zapewnienie minimalnego zwrotu (IRR) z inwestycji. I jest jeszcze kwestia finansowania. Przy dzisiejszych warunkach rynkowych trudno wyobrazić sobie model, w którym prywatny inwestor, spółka giełdowa czy banki komercyjne angażują kapitał w nową kopalnię odkrywkową o tak długim horyzoncie inwestycyjnym i wysokim ryzyku regulacyjnym. A o protestach społecznych, przesiedleniach i kwestiach środowiskowych - dla uproszczenia - nawet nie wspominam. Stwierdzenie „Polska śpi na węglu” brzmi fajnie publicystycznie. Niestety, w konfrontacji z rzeczywistością techniczną, czasem realizacji, potrzebnymi nakładami i finalną ekonomią takiego przedsięwzięcia okazuje się jednak, że sprawa jest znacznie bardziej skomplikowana…

I właśnie tak, jak w poście poniżej, rodzą się mity o taniej energii z polskiego węgla i o drogich alternatywach. Pan @MalechaZiemowit podaje koszt paliwowy energii z węgla kamiennego na poziomie 150 zł/MWh. Tymczasem nawet pobieżne przeliczenie na podstawie rzeczywistych kosztów produkcji krajowego węgla daje dla najnowszych, wysokosprawnych bloków ok. 270 zł/MWh samego paliwa. Założenia: • nowy blok (typu Opole 5 i 6): 45,5% sprawności → 7,9 GJ/MWh • stary blok 200 MW (typu Dolna Odra): ~36% → 10 GJ/MWh • koszt produkcji węgla bez dotacji: ~33 zł/GJ • transport węgla do elektrowni: ~1 zł/GJ Czyli samo tylko paliwo: ~270 zł/MWh dla nowego bloku i ~340 zł/MWh dla starego. A to wciąż bez CO₂, redukcji emisji pyłu, NOx, SOx, rtęci, bez O&M i kosztu kapitału (WACC)… Oczywiście, z węglem z Bogdanki rachunek wyglądałby znacznie lepiej. Jednak trudno na podstawie jednego, wyjątkowo efektywnego producenta, dysponującego wyjątkowo dobrym złożem, budować opowieść o tanim polskim węglu i taniej energii z bloków węglowych.