Karin Jasper Broersma

Na Box 3 wordt middenklasse ook tot zijn dood belast. Er was een tijd dat Nederlanders belegden voor hun kinderen. Niet voor prestige. Niet voor een villa aan het Comomeer. Niet om zichzelf “vermogend” te voelen. Gewoon voor later. Voor een studie. Voor een eerste huis. Voor een buffer als het leven tegenzit. Voor de stille gedachte dat je kinderen het misschien iets makkelijker zouden krijgen dan jij. Dat was ooit de belofte van verantwoordelijkheid. Je werkte, betaalde belasting, spaarde wat overbleef, belegde voorzichtig, liet de tijd zijn werk doen en hoopte dat er aan het einde van je leven iets overbleef om door te geven. Maar ergens is dat morele contract verschove Wat vroeger zorg voor je gezin was, wordt steeds vaker gezien als een fiscale kans voor de staat. Tijdens je leven betaal je belasting over je inkomen. Daarna over je consumptie. Over je woning. Over je spaargeld. Over je beleggingen. Vanaf 2028 mogelijk zelfs over papieren rendement dat je nog niet hebt verkocht. En als er na al die jaren discipline nog iets overblijft voor je kinderen, dan staat de overheid opnieuw aan het bed van de overledene. Niet met verdriet. Niet met dankbaarheid. Maar met een aanslag De discussie wordt nu verkocht als een debat over ongelijkheid. En ja, die ongelijkheid bestaat. Wie ouders met een koophuis heeft, begint straks vaak met een enorme voorsprong. Volgens cijfers die NOS aanhaalt, erven kinderen van 75-plussers met een huurwoning gemiddeld veel minder dan kinderen van ouders met een koopwoning; in sommige vergelijkingen loopt dat verschil op tot twintig keer zoveel. Dat is een reëel probleem. Maar de oplossing kan niet zijn dat de middenklasse opnieuw de makkelijkste prooi wordt. Want de echte elite vindt routes. Die heeft BV’s, estate planners, stichtingen, adviseurs en internationale structuren. De onderkant heeft meestal weinig te erven en betaalt vaak geen erfbelasting. Daartussen zit het gezin dat precies genoeg heeft opgebouwd om zichtbaar te worden, maar niet genoeg om zich te verdedigen De leraar met een afbetaald huis. De ondernemer met een kleine zaak. De kapster en de taxichauffeur die samen een ton hebben belegd. De ouders die elke maand iets opzijzetten voor hun kinderen. Zij worden in dit debat te snel vermomd als “vermogend”. Maar dit is geen abstract vermogen. Dit is uitgestelde consumptie. Dit zijn vakanties die niet zijn genomen. Auto’s die langer zijn doorgereden. Avonden overwerken. Jaren discipline. Het is liefde in financiële vorm. En precies dat lijkt Nederland steeds minder te begrijpen. Een gezin dat iets wil nalaten, is geen fiscale maas. Een vader die belegt voor zijn kind, is geen ongelijkheidsmachine. Een moeder die spaart voor later, is geen probleem voor de schatkist. Toch verschuift de taal. Eerst was vermogen opbouwen verstandig. Nu klinkt het verdacht. Eerst was nalaten aan je kinderen een teken van zorg. Nu wordt het gepresenteerd als iets waar de samenleving “recht” op heeft. Dat is de echte culturele draai Nederlanders beleggen niet meer alleen voor hun kinderen. Ze beleggen steeds vaker met het gevoel dat de overheid alvast meerekent. Een deel voor box 3. Een deel voor inflatie. Een deel voor toekomstige regels. En aan het einde: nog een deel bij overlijden. Dan moet je niet verbaasd zijn dat mensen hun vermogen anders gaan structureren, eerder gaan schenken, minder vertrouwen hebben of zich afvragen waarom ze überhaupt nog zo braaf zouden opbouwen. Een land dat gezinnen vertelt dat ze zelfstandig moeten zijn, maar hun zelfstandigheid telkens opnieuw belast, zaagt aan zijn eigen fundament. Want vermogen doorgeven is niet alleen economie. Het is continuïteit. Het is familie. Het is de gedachte dat jouw arbeid niet ophoudt bij jouw dood, maar nog iets mag betekenen voor wie na jou komt. Als de staat zelfs dat moment steeds meer naar zich toetrekt, verandert de burger langzaam van vader, moeder, kind en erfgenaam in iets kleiners.