حاجی ابراهیمخان کلانتر شیرازی، در جایگاه پدرِ سیاستِ ایرانِ مدرن
مرگ محمّدکریمخان زند در ۱۱۹۳ق.، آنگونه که قابل پیشبینی هم بود، جنگ داخلیِ پَساقتل نادرشاه را که آرام گرفته بود، دوباره شعلهور کرد. اما علت عدم توفیق زندیه در پایان به این جنگِ ۵۰ سالهی عمیقاً مهم [۱/۱۷]
کافرانِ مسلمان
حسن بنموسی نوبختی، فرقهنگار مسلمان، به نکتهی درخور تأمّلی دربارهی رویکرد فرقههای اسلامی نسبت به یکدیگر اشاره کرده است. او آشکارا به این مسأله اشاره میکند که آنچه بیان میکند، مربوط به یک فرقهی خاص مسلمان نیست؛
و یکدیگر را انکار نموده کافر شمارند". حسن بنموسی نوبختی در قرن سوم هجری میزیسته و این گزارش، نشان از آن دارد که فرآیند تکوین رویکرد فرقههای اسلامی نسبت به یکدیگر، در همان سدههای نخست هجری، مسیر تکاملی خود را طی کرد و بلوغ خود را در اطلاق عنوانِ کافر به مخالفان نشان داد. [۴/۵]
1
5
105
پایان قلعهی اَلَموت
آمدن مغولان، نظم پیشین را دستخوش تغییرات عمیقی کرد و دایرهی این تغییرات، به قلعههای فداییان اسماعیلیِ پیرو حسن صبّاح هم رسید. ایام آخرین داعیِ اسماعیلیِ نزاری قلعهی الموت، رکنالدّین خورشاه، مصادف با آمدن اولین پادشاه سلسلهی ایلخانیان مغول، 👇
چگونه بعضی قلاع را فرو نیاوردهای چون گردکوه و لمسر، اکنون بازگردد، و چون آن قلعهها را خراب کند بار دیگر شرف تکیشمیشی [تقدیم پیشکش و زمینبوسی پادشاه] یابد" و این میان، در مسیر، او را به قتل رسانده و پروندهی عمر داعیان اسماعیلی قلعهی الموت، با مرگ او بسته شد. [۷/۸]
1
7
298
گزارشهای متناقض از مرگ کوروش
چگونگی مرگ کوروش دوم هخامنشی، پس از گذشت ۲۵ قرن، هنوز در هالهای از ابهام باقی مانده است. بنظر، ابهامها دربارهی چگونگی مرگ کوروش بزرگ هخامنشی، متعلق به ایام پس از هخامنشیان نبوده و در همان زمان حکومت هخامنشیان نیز وجود داشته است.
2
60
3,349
این درحالی است که هرودوتس، گزینهی مرگ کوروش در میدان جنگ با بَدویهای ماساگت را گزینهی قابل اعتمادتری میداند. عدم یکسان بودن گزارشها درباب چگونگی مرگ کوروش، گواه آشکاری است بر این نکته که حتی در عصر هخامنشی نیز مرگ او همچون حیات او، رمز و رازهای خاص خود را داشته است. [۴/۵]
1
14
430
منبع:
۱- هرودوت، تاریخ هرودوت، ترجمهٔ مرتضی ثاقبفر (تهران: انتشارات اساطیر، ۱۳۸۹)، ج۱، ص۲۰۳.
۲- گزنفون، کورشنامه، ترجمهٔ رضا مشایخی (تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۹۲ چ۸)، ص۲۷۱. [۵/۵]
#ایران_پیشامدرن
1
9
418
شکّاکان: میراث فلسفه یا اسلام؟
ابوحاتم رازی، فرقهنگار مسلمان، دربارهی مبدأ پیدایش مسألهی شک در دورهی اسلامی به نکتهی درخور تأمّلی اشاره کرده است. به روایت او، نخستین گروهی که به شکّاکان معروف شدند، فیلسوفان نبودند؛ بلکه شک، ابتدا در دلِ اسلام و در میان حدیثگرایان رویید. 👇
امیدواریم مؤمن باشد، با آنکه باید به درستی ایمان وی گواهی داده، در آن شک نیاورند و بگویند: ایمان وی مانند ایمان محمد(ص) و جبرئیل است". اینکه نخستین گروه شکّاکان در دورهی اسلامی، نه از دلِ متون فلسفی، بلکه از درون متون و منابع حدیثی روییدند، [۳/۴]
1
17
231
نکتهای است که از کنار آن، به سادگی نمیتوان گذر کرد.
منبع:
۱- ابوحاتم احمد بنحمدان رازی، گرایشها و مذاهب اسلامی در سه قرن نخست هجری (الزینه)، ترجمهٔ علی آقانوری (قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب، ۱۳۹۰ چ۲)، ص۸۳. [۴/۴]
#اسلام_پژوهی
17
205





