چت جیپیتی میتواند جای روانشناس را بگیرد؟ نگاهی علمی به خوبیها و بدیها
این روزها خیلیها وقتی اضطراب دارن، حالشان بد شده یا کسی رو برای حرفزدن پیدا نمیکنند، سراغ چتجیپیتی و چتباتهای هوش مصنوعی میرن. اما آیا AI واقعاً میتونه نقش روانشناس رو بازی کنه؟
توی این ویدیو سراغ تحقیقات علمی درباره AI تراپی رفتیم؛ از خطاهای عجیب چتباتها در مواجهه با افکار خودکشی، هذیان و بیماریهای روانی گرفته تا چاپلوسی و تأیید بیشازحد کاربر و البته پژوهشهایی که نشان میدهند هوش مصنوعی بعضی اوقات میتونه به کاهش اضطراب و افسردگی کمک کنه.
در نهایت میخواهیم بفهمیم کجا میشه از AI کمک گرفت و کجا بهتره از انسان متخصص کمک بگیریم.
🔗 لینک مشاهده ویدیو در یوتیوب نوشدارو در توییت دوم
۱/۲
قانون ۳۰ درصد؛ چطور نگذاریم هوش مصنوعی قدرت تفکر را از فرزندانمان بگیرد؟
هوش مصنوعی دیگر یک مفهوم دور از ذهن نیست؛ همین حالا روی گوشی فرزند شما یا در مرورگر کامپیوتر خانه حاضر است و میتواند در چند ثانیه انشا بنویسد، مسئلهی ریاضی را حل کند یا کدهای یک برنامه را بنویسد. این دسترسی آسان، برای بعضی ترسناک به نظر میرسد و اولین واکنش بسیاری از والدین، تلاش برای ممنوع کردن آن است.
اما واقعیت این است که هوش مصنوعی آمده تا بماند. ممنوع کردن آن نهتنها کارساز نیست، بلکه فرزندان ما را از یادگیریِ یک مهارت مهم برای آینده عقب میاندازد. خطر اصلی، استفاده کردن از هوش مصنوعی نیست؛ نگرانی این است که هوش مصنوعی بهجای ایفای نقش ابزار کمکی، جای تفکر و تلاش خود کودک را بگیرد. برای جلوگیری از این خطر، یک قاعدهی پیشنهادی مطرح شده: «قانون ۳۰ درصد».
▪️ قانون ۳۰ درصد چه میگوید؟
قانون ۳۰ درصد یک توافق ساده بین شما و فرزندتان (یا دانشآموزتان) است که میگوید:
در انجام هر تکلیف یا پروژه، سهم هوش مصنوعی نباید بیشتر از ۳۰ درصد باشد. ۷۰ درصدِ باقیمانده باید حاصل ایدهپردازی، جستوجو، تفکر انتقادی و تلاشِ خودِ فرد باشد.
این نسبت به ما یادآوری میکند که هوش مصنوعی «دستیار» است، نه یک «پیمانکار» که کل کار را به او بسپاریم.
▪️ منطق پشت قانون ۳۰ درصد چیست؟
بهترین راه برای درک نقش هوش مصنوعی، مقایسهی آن با ماشینحساب است. ما استفاده از ماشینحساب را در مدارس ممنوع نمیکنیم، اما دانشآموز باید ابتدا منطقِ جمع و ضرب را یاد بگیرد.
هوش مصنوعی هم همین است؛ ابزاری است برای عبور از بنبستهای فکری، ایده گرفتن وقتی صفحه سفید است، یا پیدا کردن ایراداتِ یک کار؛ اما در نهایت، این کاربر است که باید منطقِ پشتِ خروجی را درک کند.
استفادهی اصولی از این ۳۰ درصد میتواند:
• جرقهی اولیهی خلاقیت را در ذهن کاربر بزند.
• زمانِ انجام بخشهای تکراری و خستهکننده را کوتاهتر کند.
• با دادن بازخوردهای فوری، مانند یک معلمِ حلتمرین عمل کند.
▪️ چگونه این قاعده را در خانه پیاده کنیم؟
هوش مصنوعی را برای فرزندتان قابلفهم کنید؛ توضیح دهید چه کاری میتواند انجام دهد و کجا ممکن است اشتباه کند.
• فناوری را رازگشایی کنید: به آنها توضیح دهید که هوش مصنوعی فقط مجموعهای از کدها و الگوریتمهاست که انسانها ساختهاند و گاهی هم اشتباه میکند. ابزارهایی که اشتباه میکنند، نمیتوانند جایگزین تفکر ما شوند.
• مهارتهای پایهای را تقویت کنید: تشویق فرزندان به یادگیری منطقِ حلِ مسئله، مانند یادگیری اصول برنامهنویسی یا بازیهای فکری استراتژیک به آنها یاد میدهد که ماشینها چطور فکر میکنند. وقتی کودک بداند پشت صحنه چه خبر است، مرعوبِ فناوری نمیشود و کنترل آن را به دست میگیرد.
• قانون را شفافسازی کنید: به صراحت با فرزندتان طی کنید که استفاده از هوش مصنوعی برای «تولید ایده» مجاز است، اما «کپیپیست کردن» پاسخ نهایی، عبور از خط قرمزِ ۷۰ درصدی است.
▪️کلام آخر
ما در نقطهای از تاریخ فناوری هستیم که نمیتوانیم چشممان را روی تغییرات ببندیم. هوش مصنوعی قرار نیست جای فرزندان ما را در آینده بگیرد، اما کسانی که «نحوهی استفادهی درست از هوش مصنوعی» را بلدند، جایگزین کسانی خواهند شد که این مهارت را ندارند.
قانون ۳۰ درصد به شما کمک میکند تا با آرامش، فرزندتان را برای آیندهای مبتنی بر فناوری، اما متکی بر تفکر انسانی آماده کنید.
✍️ آزاده رمضانی
برای محافظت از فرزندان خود در جهان دیجیتال، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
اگر خودتان یا کسی کنارتان ناگهان دچار تپش قلب، تنگی نفس و اضطراب شدید شد، دانستن چند نکتهی ساده میتواند بسیار کمککننده باشد. مروری کنیم بر راهنمای کوتاه نوشدارو برای مواجهه با حمله پانیک.
چطور به کسی که دچار حملهی پانیک شده کمک کنیم؟ (راهنمای ساده و فوری)
«وقتی سوار آسانسور شدم، ناگهان احساس اضطراب شدیدی وجودم را فرا گرفت. ضربان قلبم را حس میکردم. انگار درد شدیدی در قفسهی سینهام پیچیده بود. شروع کردم به عرق کردن، دستهایم میلرزید و تنگی نفس داشتم. یک لحظه فکر کردم دارم میمیرم؛ نمیدانستم باید چه کار کنم.»
این وضعیت چقدر برایتان آشناست؟ آیا شما هم دچار این حالتها شدهاید؟ میدانید چطور باید به فردی که دچار این حالت شده کمک کرد؟ توضیحاتی که بالاتر خواندید برخی از علائم حملهی پانیک هستند و «استرس» و «فشارهای روانی» از دلایل اصلی بروز آن به شمار میروند.
با انجام چند راهکار ساده میتوان فردی که دچار حملهی پانیک شده را سریعتر از این وضعیت نجات داد. اگر میخواهید بدانید حملهی پانیک چیست، چه علائمی دارد، چه عواملی باعث تشدید آن میشوند و چطور میتوان به فردی که دچارش شده کمک کرد، این مقاله را تا انتها بخوانید.
🔸 حمله پانیک چیست؟
«اختلال هراس» یا «حملهی پانیک» (Panic Attack) اغلب به صورت ناگهانی و غیرمنتظره رخ میدهد. فرد دچار ترس و اضطراب شدیدی میشود که از کنترلش خارج است و «علائم جسمی» مانند درد قفسهی سینه و «علائم روانی» مانند احساس خفگی و مرگ دارد.
این وضعیت ممکن است هم در حالت بیداری و هم در حالت خواب بروز پیدا کند. معمولاً هم بین ۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشد و بعد از آن، فرد به حالت عادی برمیگردد. اما ترسی که در آن لحظه به سراغش میآید، به گونهای است که احساس میکند در یکقدمی مرگ ایستاده و قلبش دارد از کار میافتد.
🔸 چه عواملی باعث تشدید حملهی پانیک میشوند؟
حملهی پانیک اغلب با شرایط استرسزا تشدید میشود. مثلا حوادث غیرمنتظره مانند تصادف یا از دست دادن ناگهانی یک عزیز ممکن است از عوامل بروز آن باشند. همچنین مصرف زیاد الکل و قهوه میتواند دفعات حمله را افزایش دهد.
البته عوامل ژنتیکی مانند سابقهی اختلالات اضطراب در خانواده نیز میتواند احتمال بروز حملات پانیک را بالا ببرد. همچنین بیماری تیروئید، بیماریهای قلبی و مشکلات تنفسی هم منجر به افزایش شدت و دفعات حمله میشوند.
🔸 علائم حمله پانیک
وقتی فرد دچار حمله پانیک میشود، سیستم عصبی او فعال میشود. بدن برای واکنش به این حالت، آدرنالین زیادی ترشح میکند. به همین دلیل فشار خون در رگها بیشتر و ضربان قلب تندتر میشود. این تغییرات در کسری از ثانیه رخ میدهد و باعث بروز حمله میشود.
اگر علائم زیر را در فردی مشاهده کردید، باید مطمئن باشید که دچار حملهی پانیک شده و نیاز به کمک دارد:
• تپش قلب
• تنگی نفس
• احساس جدا شدن روح از بدن
• لرزش در عضلات بدن بهویژه دستها و پاها
• تعریق شدید
• حالت تهوع یا معدهدرد
• سرگیجه
• احساس خفگی
• بیحسی یا سوزن سوزن شدن اندامهای بدن
• درد شدید در ناحیهی قفسهی سینه
• عدم تمرکز
• حمله پانیک در خواب
از نظر افرادی که حملات پانیک را تجربه میکنند، بدترین نوع آن «حمله در خواب» است که به آن «حملهی پانیک شبانه» (Nocturnal Panic Attack) نیز میگوین. فرد ناگهان از خواب میپرد و درد شدیدی در قفسهی سینه احساس میکند. از طرف دیگر حالت تهوع دارد، حس میکند نمیتواند نفس بکشد، عرق میریزد و بدنش میلرزد.
دیدن این صحنه برای اطرافیان هم بسیار نگرانکننده است و بدتر از همه اینکه فرد نمیداند این اتفاق در دنیای واقعی رخ میدهد یا در حال خواب دیدن است؛ و همین موضوع استرس هرچه بیشتر به او وارد میکند.
اگر چنین علائمی را تجربه کردهاید، بهترین راه کنترل شرایط این است که مدام به خودتان بگویید «این وضعیت موقتی است» و «قرار نیست اتفاق بدی برایم بیفتد». حملات پانیک بین ۵ تا ۳۰ دقیقه طول میکشند و لازم است از نظر روانی به خودتان کمک کنید تا زودتر به حالت عادی برگردید. اگر مدت و شدت حملات بیشتر شد، با اورژانس تماس بگیرید تا به کمک داروهای آرامبخش وضعیت کنترل شود.
🔸 چطور به کسی که دچار حمله پانیک شده کمک کنیم؟
قبل از هر چیز باید تشخیص دهید که شخص دچار حملهی پانیک شده یا خیر. در نظر داشته باشید که حملهی پانیک بدون هشدار و به طور کاملاً ناگهانی رخ میدهد، بنابراین میتوان علائم را درست در همان لحظهای که فرد دچار حمله شده، تشخیص داد.
در صورتی که علائم حمله را در فرد مشاهده کردید، برای کمک به او اقدامات زیر را انجام دهید:
• آرامش خود را حفظ کنید تا شخص با دیدن شما دچار استرس مضاعف نشود.
• موقعیت فیزیکی فرد را تغییر دهید. اگر ایستاده است، از او بخواهید که بنشیند. اگر دراز کشیده و بیتابی میکند، بهتر است بنشیند یا بلند شود.
• از او بخواهید که نفس عمیق بکشد و تنفس را چند بار تکرار کند.
• بپرسید که دقیقاً چه علائمی دارد.
• با او صحبت کنید. سعی کنید به او اطمینان را بدهید که چیزی نیست، به زودی همهی علائمش برطرف میشود و به حالت عادی برمیگردد.
• او را نوازش کنید و عضلات دست و قفسهی سینهاش را به آرامی ماساژ دهید.
• نوشیدن آب، خوردن میوه یا خوراکی شیرین میتواند به آرامش ذهن کمک کند. اما قهوه یا شکلات انتخاب خوبی نیست، چون باعث افزایش ضربان قلب میشود.
• بعد از تمام شدن حمله، بلافاصله فرد را از جایش بلند نکنید، چون در آن لحظه آدرنالین کاهش پیدا کرده و سطح هوشیاری و انرژی او تحلیل رفته است.
• به او توصیه کنید که بخوابد. جسم و روان فرد بعد از حمله خسته میشود و اگر به خوابی کوتاه برود، حال بهتری خواهد داشت.
• اگر علائم بعد از گذشت ۲۰ الی ۲۵ دقیقه بهتر نشد، طبق دستور پزشک میتوانید از داروهای آرامبخش استفاده کنید.
در صورت تکرار حملات پانیک، لازم است از روانشناس کمک بگیرید تا با روشهای درمانی مؤثر، به شخص در نحوهی مواجهه با این وضعیت کمک کند. ضمناً اگر لازم شود، روانشناس میتواند فرد را به پزشک یا روانپزشک ارجاع دهد تا دارودرمانی را آغاز کند.
🔸 آیا حملهی پانیک خطرناک است؟
زمانی که شخص دچار حملهی پانیک میشود، معمولاً در همان لحظه خطری تهدیدش نمیکند. اما اگر حملات تداوم داشته باشد، به مرور زمان عوارض متعددی ایجاد میکنند که خطرناک به حساب میآیند. برخی از عوارض ناشی از حملات پانیک را در ادامه مرور میکنیم.
• اضطراب مزمن: بعد از حمله، ممکن است شخص دچار اضطراب مزمن شود، یعنی ترس از حملات بعدی داشته باشد و این ترس به مرور زمان باعث تشدید اضطراب و افسردگی میشود.
• بیماریهای قلبی: هنگام حمله، فشار خون افزایش مییابد و به همین خاطر ضربان قلب هم بالا میرود. تکرار این وضعیت ممکن است باعث بروز بیماریهای قلبی شود.
• مشکلات گوارشی: از دیگر عوارض درازمدت حملهی پانیک میشود به اختلالات گوارشی اشاره کرد. استرس اثر منفی زیادی بر معده و روده میگذارد. به همین دلیل ممکن است شخص دچار ناراحتیهای گوارشی شود که با علائمی مانند تهوع، دلدرد و دلپیچه همراه خواهند بود.
• گوشهگیری: فردی که دچار حملات پانیک مکرر میشود، به مرور از بودن در جمع و شرکت در فعالیتهای اجتماعی خودداری میکند، چون نگران است که این موقعیتها به او استرس وارد کنند و دچار حمله شود. کاهش تمرکز هم از عوارض دیگر است.
• اختلالات روانی: اگر حملهی پانیک درمان نشود، ممکن است به شکل اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) درآید.
🔸 جمعبندی
حملهی پانیک ترس و اضطراب شدیدی در فرد ایجاد میکند، اما به خودی خود خطر جانی ندارد و بعد از مدتی رفع میشود. البته در صورتی که ادامه پیدا کند، میتواند به بروز دیگر بیماریها منتهی شود.
سبک زندگی نقش موثری در پیشگیری از بروز این حملات ایفا میکند. با داشتن رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم میتوان دفعات حمله را کاهش داد، اما متاسفانه درمانی قطعی برای این عارضه وجود ندارد.
در مجموع مهمترین مساله، آگاهی فرد و اطرافیانش نسبت به ماهیت حملهی پانیک است تا در صورت بروز بتوانند کنترلش کنند. مشورت با روانشناس و روانپزشک نیز ضروری است تا دفعات حمله در گذر زمان کاهش پیدا کنند.
✍️ آزاده رمضانی
#بحران_و_شرایط_اضطراری
دولت سوئد کار با «چتجیپیتی» و «کلود» را برای کارمندانش ممنوع کرد
دفتر دولت سوئد دسترسی مستقیم کارکنان به نسخههای تحت وب ChatGPT و Claude را روی رایانههای کاری مسدود کرده است. مقامهای این نهاد میگویند استفاده از سرویسهای هوش مصنوعی تأییدنشده و بدون قرارداد سازمانی میتواند برای امنیت اطلاعات پیامد داشته باشد.
مشکل اصلی اینجاست که وقتی اطلاعات مهمی را در این چتباتها وارد میکنید، این دادهها ممکن است در سرورهای شرکت سازنده ذخیره شوند. سپس این شرکتها میتوانند از همان اطلاعات خصوصی برای آموزش و هوشمندتر کردن مدلهای هوش مصنوعی خود در آینده استفاده کنند.
این نخستین بار نیست که سوئد استفاده از هوش مصنوعی را در کارهای دولتی محدود میکند. این کشور پیشتر، مانند بسیاری از کشورهای دیگر، استفاده از دیپسیک (DeepSeek) را در کارهای دولتی ممنوع کرده بود. با این حال، کارمندان سوئدی همچنان میتوانند از ابزارهایی مانند کوپایلت مایکروسافت (Copilot) برای کارهای روزمره استفاده کنند.
براساس توضیحات مایکروسافت، پرسشها و پاسخهای کوپایلت همچنان پردازش و مطابق سیاستهای سازمان ذخیره میشوند، اما برای آموزش مدلهای پایه به کار نمیروند و سازمان میتواند بر دسترسی، نگهداری و حذف آنها نظارت داشته باشد.
البته این تصمیم به معنی ناامنبودن مطلق همه چتباتها نیست؛ تفاوت اصلی میان حساب شخصی و ابزار سازمانیِ بررسیشده است. قراردادها، فایلهای مالی، اطلاعات مشتریان و مکاتبات محرمانه را نباید بدون اجازه سازمان در حساب شخصی یک چتبات وارد کرد؛ حتی اگر گزینه آموزش مدل را خاموش کرده باشید.
✍️ دانیال طبایی
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید و پیگیر جدیدترین اخبار دنیای هوش مصنوعی باشید :
@NooshDaroo_web
سرقت کلید اصالتسنجی کیفپولهای کیاستون: ۱۸ هزار ولت سختافزاری نابود میشوند
کیفپولهای سختافزاری از امنترین ابزارهای نگهداری رمزارز هستند، اما امنیت زنجیره تامین آنها همیشه یک چالش جدی بوده است. شرکت «کیاستون» (Keystone)، سازنده ولتهای سختافزاری رمزارز بهتازگی تایید کرد که مهاجمان هفته گذشته از طریق ابزار نظارتی شرکتی واسط، به وبسایت رسمی این مجموعه نفوذ کردهاند.
در پی این رخنه، علاوه بر افشای اطلاعات شخصی خریداران، «کلید بررسی اصالت دستگاه» هم به سرقت رفته است؛ اتفاقی که کیاستون را ناچار کرد ارسال سفارشها را تعلیق کرده و ۱۸,۸۳۵ کیفپول موجود در انبار را از بین ببرد. ارسال سفارشهای تکمیلنشده نیز متوقف شده و فروش فعلاً به صورت پیشفروش ادامه مییابد تا دستگاههای جدید آماده ارسال شوند.
دلیل این تصمیم آن است که این کلید، که با نام «وباث» (WebAuth) شناخته میشود، حین تولید درون سختافزار ثبت میشود و پس از آن امکان حذف یا بازنویسی ندارد. وباث ارتباطی با کلیدهای خصوصی، عبارتهای بازیابی یا امضای تراکنشها ندارد و دارایی کاربران فعلی در خطر سرقت مستقیم نیست؛ بلکه تنها برای اصالتسنجی دستگاه در پلتفرم کیاستون به کار میرود.
خطر اصلی اینجاست که مهاجم میتواند دستگاههای تقلبی بسازد که آزمون اصالتسنجی رسمی را با موفقیت پشت سر بگذارند؛ خطری از جنس حادثه اخیر ولتهای «لجر» (Ledger) که در آن یک قطعه سختافزاری مخرب برای ربودن عبارت بازیابی درون دستگاه کار گذاشته شده بود.
▪️ابعاد نشت اطلاعات و اقدامات لازم
در این حمله اطلاعات هویتی شامل نام مشتری، نشانی پستی، اطلاعات تماس و جزئیات خرید ۲۵,۹۶۴ کاربر افشا شده است. علاوه بر این ۱۲,۸۷۳ پرونده خرید ناتمام نیز شناسایی شده که حاوی اطلاعات شخصی افرادی است که مراحل ثبت سفارش را آغاز اما پرداخت را نهایی نکردهاند.
طبق ادعای کیاستون نقص در فرایند حذف خودکار دادهها باعث شده اطلاعات بخشی از این مشتریان بیش از مهلت مقرر ۱۸۰ روزه در سامانه باقی بماند. این شرکت اعلام کرده که به مشتریان آسیبدیده ایمیلهای اطلاعرسانی جداگانه میفرستد و صفحهای ویژه برای استعلام وضعیت افشا یا حذف اطلاعات شخصی راهاندازی میکند.
به گفته کیاستون، دستگاهی که پیش از ۲۰ اکتبر تحویل گرفته شده، در صورت عبور از آزمون اصالت میتواند اصل تلقی شود و این حادثه بهتنهایی دلیلی برای انتقال داراییهای آن نیست.
اگر دستگاهی دارای کلید قدیمی را پس از این تاریخ تحویل گرفتهاید، حتی در صورت عبور از آزمون اصالت، پیش از استفاده با پشتیبانی رسمی تماس بگیرید.
✍️ یونس مرادی
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
ادعای تازه درباره تلویزیونهای سامسونگ؛ از گرفتن اسکرینشات تا ضبط صدا برای نمایش تبلیغات!
یک پژوهشگر امنیتی ادعا کرده است تلویزیونهای سامسونگ با استفاده از هوش مصنوعی، صدای محیط را دستهبندی میکنند و حتی از تصویر روی صفحه اسکرینشات میگیرند تا تبلیغات دقیقتری به کاربران نشان دهند.
این پژوهشگر پس از دریافت تبلیغاتی که به طرز عجیبی دقیق و مرتبط با زندگیاش بودند، سیستمعامل تایزن (Tizen) تلویزیون سامسونگ مدل ۲۰۲۵ خود را مهندسی معکوس (Reverse Engineering) کرد و به گفته خودش به یک «کابوس حریم خصوصی» رسید.
او میگوید در کدهای این سیستمعامل ثبت جزئیات ترافیک اینترنتی تلویزیون، دستهبندی صداهای محیط (مثل گریه نوزاد یا پارس سگ)، گرفتن اسکرینشات و یک شناسه تبلیغاتی که کاربر را در دستگاههای مختلف شناسایی میکند را پیدا کرده است. به گفته او، یک مدل هوش مصنوعی ویژه هر منطقه هم رفتار کاربر را دنبال میکند؛ اینکه چه ویدیوهایی میبیند، کدام تبلیغات را رد میکند و هر ویدیو را تا کجا تماشا کرده است.
اما بخش نگرانکنندهتر ماجرا، نحوه جمعآوری اطلاعات محیطی است. به گفته این پژوهشگر، اگر تلویزیون میکروفون داخلی نداشته باشد، سیستمعامل به طور خودکار به دنبال دستگاههای بلوتوثی متصل مانند ساندبار میگردد تا از طریق میکروفون آنها، صدای محیط خانه را بشنود و دستهبندی کند.
او همچنین این فرضیه را مطرح کرده است که شاید بخش زیادی از کندی آزاردهنده برخی تلویزیونهای هوشمند سامسونگ، نه به خاطر برنامههای اضافی، بلکه نتیجه پردازش سنگین و دائمی همین عکسها، صداها و مدلهای هوش مصنوعی در پسزمینه باشد. البته سامسونگ تنها برندی نیست که با چنین پرسشهایی روبهرو شده؛ پیش از این نیز برندهای دیگری مانند الجی با اتهامهای مشابهی درباره ردیابی کاربران از طریق تلویزیونهای هوشمند روبهرو شده بودند.
در نهایت این گزارش که قرار است جزئیات فنی کامل آن بهزودی منتشر شود، نشان میدهد در خانههای امروزی، حریم خصوصی فقط به گوشی و رایانه محدود نیست. حتی تلویزیونی که میکروفون ندارد هم در صورت اتصال به اینترنت و لوازم جانبی، ممکن است بیش از یک نمایشگر ساده عمل کند و تماشاگرِ خودِ شما باشد.
✍️ دانیال طبایی
#خبر_و_تحلیل
#حریم_خصوصی
برای دسترسی به خواندنیترین خبرها در حوزه حریم خصوصی و امنیت، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
مایکروسافت به ۶۰ هزار کارمند پیشنهاد خروج داد: تلاش برای تامین هزینههای هوش مصنوعی
توسعه پرشتاب هوش مصنوعی و هزینههای نجومی آن، ساختار بازار کار فناوری را دگرگون کرده است. در تازهترین مورد مایکروسافت دیروز اعلام کرد که به حدود ۶۰ هزار نفر از نیروهای خود پیشنهاد بازخرید داوطلبانه داده است؛ به این معنی که این شرکت میخواهد حدود یک چهارم کل نیروهایش را بازخرید کند.
بازخرید داوطلبانه (Voluntary Buyout): طرحی است که در آن شرکتها به جای اخراج مستقیم، به کارکنان خود پیشنهاد میدهند در صورت تمایل و در ازای دریافت یک بستهی مالی تشویقی و مزایای مشخص، به همکاری خود با شرکت پایان دهند.
توسعه زیرساختها، تأمین تراشهها و راهاندازی دیتاسنترهای عظیم هوش مصنوعی، بار مالی سنگینی به همراه دارد. مایکروسافت برای سال ۲۰۲۶ هزینهای نزدیک به ۱۷۵ میلیارد دلار در بخش سرمایهگذاری پیشبینی کرده است.
برای جبران این مخارج سنگین و جلب رضایت سهامداران، شرکت تصمیم گرفته بودجه بخش انسانی را مهار کند. مدیر ارشد منابع انسانی مایکروسافت هدف این طرح را تطبیق ساختار شرکت با نیازهای جدید و حمایت مالی از پرسنلی دانسته که مایل به تغییر مسیر کاری هستند.
نکته قابل تأمل اینجاست که حتی کارکنان بخش هوش مصنوعی و دستیار «کوپایلت» نیز در فهرست بازخرید قرار دارند. این پیشنهاد برای کارکنان رده شغلی ۷۰ 1و پایینتر در آمریکا، کانادا، بریتانیا و هند ارائه شده و بخشهایی نظیر ایکسباکس، منابع انسانی و امور مالی را دربرمیگیرد؛ اما بخشهای امنیت و کسبوکار تجاری از این برنامه مستثنی شدهاند.
این تصمیم پیام روشنی دارد: در حال حاضر حفظ امنیت و درآمدهای تجاری اولویت بقای شرکتهاست و حتی کار در تیمهای هوش مصنوعی مصونیت قطعی شغلی نمیآورد.
مایکروسافت پیشتر در سال ۲۰۲۶ حدود ۹ هزار نیروی آمریکایی را مشمول بازخرید کرده و در ماه ژوئیه نیز ۴۸۰۰ شغل را در بخش بازیها حذف کرده بود. بازخرید داوطلبانه به معنای اخراج مستقیم نیست، اگر سایر شرکتها همین مسیر را برای کاهش هزینهها دنبال کنند؛ شاهد موج تعدیل نیروی بیسابقهای در دنیای فناوری خواهیم بود.
✍️ یونس مرادی
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید و از جدیدترین تاثیرات هوش مصنوعی بر دنیای کسبوکار مطلع شوید.
@NooshDaroo_web
ایلیا سوتسکِوِر از چهرههای برجستهی هوش مصنوعی، در یک سخنرانی کوتاه در مراسم فارغالتحصیلی دانشگاه تورنتو به موضوع آینده هوش مصنوعی پرداخته که پیشنهاد میکنیم آن را ببینید!
او در بخشی از صحبتهایش میگوید:
«روزی خواهد رسید که هوش مصنوعی بتواند همۀ کارهایی را که از عهدۀ ما برمیآید، انجام دهد. نه فقط بعضی از آنها، بلکه همه را.هر چیزی که من یا هر یک از شما بتوانیم یاد بگیریم، هوش مصنوعی هم میتواند یاد بگیرد....»
ایلیا سوتسکِوِر جزو همبنیانگذاران شرکت اوپنایآی بود و در ساخت مدلهای GPT و ChatGPT نقش کلیدی داشت و حالا مدیرعامل شرکت Safe Superintelligence که هدفش ساختن «ابرهوش ایمن» است.
جریمهای که مال شما نیست؛ مروری بر کلاهبرداری جعل پلاک خودرو و نحوهی پیگیری قانونی
ممکن است خودرویتان در پارکینگ باشد، اما پیامک جریمهای از شهری دیگر دریافت کنید. در این لحظات همیشه پای خطای دوربین در میان نیست؛ گاهی شخص دیگری از شماره پلاک شما استفاده میکند!
این سوءاستفاده معمولاً سه شکل دارد: سرقت خودِ پلاک و نصب آن روی خودروی دیگر؛ ساخت پلاک تقلبی با شماره خودروی شما؛ یا دستکاری چند رقم پلاک با چسب و رنگ، طوری که نتیجه شبیه شماره خودروی دیگری شود. مجرمان حتی خودرویی همرنگ و هممدل انتخاب میکنند تا تشخیص جعل سختتر شود.
خطر فقط جریمهی مالی نیست. اگر آن خودرو در تصادف، سرقت یا جرم دیگری دیده شود، شماره پلاک شما میتواند یکی از سرنخهای اولیه پلیس باشد. از طرف دیگر، جریمههای متعدد ممکن است بدون اینکه متوجه شوید روی خلافی خودروی شما جمع شوند.
• اگر جریمهای از جایی دریافت کردید که آنجا نبودهاید، اول خودِ تخلف را از سامانه یا اپلیکیشن رسمی راهور بررسی کنید. بعد از پیامک اسکرینشات بگیرید، هر دو پلاک خودرو را بررسی کنید و از خودرو در همان محل و همان زمان عکس یا فیلم بگیرید؛ طوری که پلاک و نشانهای از محیط اطراف هم در تصویر باشد.
• اگر خودرو در پارکینگی مجهز به دوربین بوده، از مسئول آنجا بخواهید تصاویر همان ساعت جریمه را نگه دارد؛ این تصاویر ممکن است بعداً برای اثبات محل خودرو به کار بیایند.
• اگر شک داشتید که پلاک مفقود، سرقت یا دستکاری شده، موضوع را به ۱۱۰ گزارش کنید. اما اگر فقط جریمه اشتباه است، از مسیر رسمی راهور اعتراض ثبت کنید. تکرار جریمههای ناآشنا، مخصوصاً از مکانهایی که در آنها نبودهاید، میتواند نشانه جدی سوءاستفاده از شماره پلاک شما باشد.
👇 اگر نمیدانید در این شرایط باید دقیقاً چکار کنید، روی لینک توییت دوم کلیک کنید و راهنمای کامل را در سایت نوشدارو بخوانید
✍️ شایان ضیایی
برای دریافت راهنماهای کاربردی بیشتر، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
۱/۲
🔗 راهنمای کامل را در سایت نوشدارو بخوانید:
nooshdaroo.ir/fraud-awarenes…
۲/۲
هشدار امنیتی راجع به تلگرام جعلی: سرقت اطلاعات در پسزمینه با ظاهری کاملاً آشنا
فکر میکنید تلگرام نصب کردهاید، اما در واقع یک نسخه دستکاریشده از اپلیکیشن روی گوشی نشسته که انبوهی از اطلاعاتتان را میدزدد.
پژوهشگران امنیتی یک ابزار جاسوسی اجارهای به نام uCreator شناسایی کردهاند که نسخههای آلودهی Telegram و Telegram X را پخش میکند؛ نسخههایی که ظاهر و کارکردشان مثل تلگرام عادی است، اما کد مخرب داخلشان میتواند به حساب کاربر دسترسی پیدا کند.
این بدافزار تاریخچه چتها را میخواند، رمز تایید دو مرحلهای تلگرام را هنگام وارد شدن میدزدد، نشست (Session) هکر را از فهرست دستگاهها پنهان میکند و حتی شماره متصل به حساب را تغییر میدهد و صاحب حساب را بیرون میاندازند. این نسخههای آلوده، بیرون از استورهای رسمی و در سایتها و فروشگاههای متفرقه پخش میشوند.
برای ما کاربران ایرانی که تلگرام مثل خانهی دوممان شده، هشدار بسیار جدی است: تلگرام و تلگرام اکس را فقط از گوگل پلی، اپ استور اپل یا سایت رسمی خود تلگرام نصب کنید.
فایلهای نصبی که در کانالهای تلگرامی، سایتهای دانلود و فروشگاههای متفرقه با عناوینی مثل «نسخه مود شده»، «پریمیوم رایگان» یا «بدون محدودیت» میچرخند، بههیچوجه ارزش ریسک کردن ندارند.
این حمله روی اعتماد ما به ظاهر اپلیکیشن حساب میکند؛ ظاهربین نباشیم!
✍️ شایان ضیایی
#خبر_و_تحلیل
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
بعضی راهنماها را بهتر است قبل از روزی که لازمشان داریم، بخوانیم:
۱۰ نکته برای مصرف بنزین کمتر هنگام رانندگی
با رعایت برخی نکات سادهی رانندگی، میتوان تأثیر قابلتوجهی بر مصرف سوخت و سلامت فنی خودرو گذاشت. در اینجا به ده مورد از مهمترین آنها میپردازیم:
۱. به آرامی گاز بدهید و ترمز کنید
یکی از مهمترین عوامل مصرف بالای سوخت، شتابگیریهای ناگهانی و ترمزهای شدید است. وقتی با شدت گاز میدهید، موتور مجبور میشود سوخت بیشتری وارد سیلندرها کند. همچنین ترمزهای ناگهانی، انرژیای که برای شتاب گرفتن صرف شده را به هدر میدهد.
✅ به جای شتاب گرفتن ناگهانی، بهتدریج سرعت بگیرید و هنگام نزدیک شدن به توقف، زودتر پای خود را از روی گاز بردارید تا خودرو بهصورت طبیعی سرعت کم کند.
۲. سرعت ثابت را حفظ کنید
حرکت با سرعت یکنواخت و بدون نوسان، به کاهش مصرف بنزین کمک میکند. تغییرات مداوم سرعت، بهویژه در اتوبانها، باعث افزایش مصرف سوخت میشود.
✅ اگر خودروی شما کروز کنترل دارد، در مسیرهای طولانی از آن استفاده کنید.
۳. دور موتور را پایین نگه دارید
رانندگی با دور موتور بالا (مثلاً بالای ۳۰۰۰ دور در دقیقه در خودروهای معمولی) مصرف سوخت را افزایش میدهد. تعویض دنده در زمان مناسب (در خودروهای دندهای) نقش مهمی در بهینهسازی مصرف دارد.
✅ در مسیرهای شهری، بهتر است در دندههای بالا و دور موتور پایین رانندگی کنید.
۴. باد لاستیکها را چک کنید
باد کم لاستیکها باعث افزایش اصطکاک با جاده میشود و در نتیجه موتور باید بیشتر کار کند تا خودرو حرکت کند. این موضوع میتواند تا ۵٪ یا بیشتر بر مصرف سوخت تأثیر بگذارد.
✅ ماهانه یکبار فشار باد لاستیکها را با مقدار توصیهشدهی کارخانه بررسی کنید.
۵. بار اضافی را حذف کنید
بار سنگینتر یعنی نیاز به انرژی بیشتر برای حرکت. وسایل غیرضروری در صندوق عقب، باربندهای نصبشده و حتی بارهای روی سقف میتوانند مقاومت هوا و وزن خودرو را بالا ببرند.
✅ هر کیلوگرم اضافه بار، مصرف سوخت را افزایش میدهد.
۶. از کولر و بخاری بهدرستی استفاده کنید
روشن بودن سیستم تهویه، بهویژه کولر، میتواند تا ۱۰٪ یا بیشتر مصرف سوخت را افزایش دهد. استفادهی هوشمندانه و بهاندازه از آن ضروری است.
✅ در سرعت پایین، پنجرهها را باز نگه دارید و در سرعت بالا از کولر استفاده کنید تا مقاومت هوا کمتر شود.
۷. خودرو را درجا روشن نگه ندارید
روشن نگه داشتن خودرو در حالت سکون (مثلاً هنگام انتظار و ترافیک بسیار سنگین) مصرف بنزین بیهوده ایجاد میکند. برخلاف تصور رایج، روشن و خاموش کردن موتور در توقفهای طولانیتر از یک دقیقه، مقرونبهصرفهتر است. البته اگر خودروها مدام در حال توقف و حرکت هستند، خاموش و روشن کردن مکرر موتور ممکن است بیشتر از صرفهجویی در سوخت، باعث فشار به باتری و استارت شود (بهویژه در خودروهای قدیمی).
✅ در توقفهای بیش از ۶۰ ثانیه، موتور را خاموش کنید.
۸. سرویس منظم خودرو
فیلتر هوای کثیف، شمعهای مستهلک، روغن موتور کهنه و سایر نواقص فنی میتوانند مصرف سوخت را بهطور چشمگیری افزایش دهند.
✅ برنامهریزی منظم برای تعویض روغن، فیلترها و بررسی موتور داشته باشید.
۹. مسیرها را هوشمندانه انتخاب کنید
استفاده از اپلیکیشنهایی مانند Waze یا Google Maps برای جلوگیری از مسیرهای پرترافیک و دارای توقفهای مکرر، باعث کاهش مصرف سوخت میشود. اگر در دسترسی به اینترنت دچار مشکل هستید از اپلیکیشن مپز می استفاده کنید که در نوشدارو به طور کامل آن را معرفی کردهایم و میتوانید به صورت آفلاین نقشه را داشته باشید.
✅ مسیریابی موثر با اپلیکیشنها را یاد بگیرید.
۱۰. رانندگی پیشبینانه (Defensive Driving)
پیشبینی رفتار رانندگان دیگر، آگاهی از شرایط جاده و فاصله گرفتن مناسب از خودرو جلو باعث میشود کمتر نیاز به ترمزهای ناگهانی و شتابگیریهای بیمورد داشته باشید.
برای ایمنی بیشتر نوشدارو را دنبال کنید.
خطر در کمین کاربران کیف پول الکتروم: سرقت بیتکوین با ترفند افزایش کارمزد
اگر هنگام انتقال بیتکوین، تراکنش شما در شبکه گیر کند، راهحل معمول این است که کارمزد را کمی بالا ببرید تا سریعتر تأیید شود؛ اما یک آسیبپذیری تازه کشفشده در کیفپول قدیمی و محبوب «الکتروم» (Electrum) نشان میدهد که همین کار ساده، به تلهای برای سرقت بیتکوین تبدیل شده است.
▪️ این تله چطور کار میکند؟
برخلاف گرههای کامل بلاکچین که اطلاعات را مستقلاً بررسی میکنند، کیفپول الکتروم برای دریافت تاریخچه تراکنشها و ارسال پرداختها به سرورهای بیرونی متکی است. پیش از انتشار وصله امنیتی، الکتروم گزارش این سرورها درباره تراکنشهای تأییدنشده را بدون بررسی صحت امضای دیجیتال میپذیرفت.
اگر مهاجم کنترل یکی از این سرورها را در دست میگرفت، میتوانست پرداخت کاربر را پیش از رسیدن به شبکه بیتکوین رهگیری کند و در تاریخچه کیفپول، یک تراکنش جعلی با امضای نامعتبر را بهجای آن نشان دهد. برای طبیعیتر شدن ماجرا، کارمزد این تراکنش جعلی هم صفر تنظیم میشد تا کاربر تصور کند تراکنش گیر کرده است.
تله زمانی فعال میشد که کاربر برای رفع این توقف از قابلیت «جایگزینی با کارمزد» (Replace-by-Fee) استفاده میکرد. الکتروم همان تراکنش جعلی را مبنا قرار میداد و کاربر، هنگام امضای تراکنش جدید برای پرداخت کارمزد بیشتر، در عمل بیتکوینها را به آدرس هکر میفرستاد.
مهاجمان حتی با روش «آدرسسازی سفارشی» (VAG)، چهار حرف پایانی آدرس مقصد را شبیه آدرس واقعی میساختند تا کاربر با یک نگاه سریع به تفاوت آنها پی نبرد.
▪️ از کشف حفره تا انتشار وصله امنیتی
توسعهدهندگان الکتروم در ماه جاری دو گزارش درباره این مشکل دریافت کردند. نخستین گزارش در ۱۱ اکتبر از سوی کاربری با کیفپول چندامضایی متکی بر دو دستگاه سختافزاری ثبت شد. این کاربر پیش از سرقت متوجه شده بود که تراکنش خروجی در تاریخچه کیفپول تغییر کرده است.
گزارش دوم در ۱۸ اکتبر ثبت شد و این بار افزایش کارمزد به سرقت دارایی منجر شد؛ هرچند مبلغ سرقتشده و هویت سرورهای مخرب اعلام نشده است.
توسعهدهندگان با انتشار نسخه ۴.۸.۳ الکتروم و اضافهکردن بررسی امضا برای تراکنشهای تأییدنشده، این آسیبپذیری را برطرف کردند. با این حال، نسخههای قدیمیتر همچنان آسیبپذیرند.
اگر از این کیفپول استفاده میکنید:
• برای امنیت دارایی خود کیفپول الکتروم را به نسخه ۴.۸.۳ یا بالاتر بهروزرسانی کنید.
• پیش از تأیید هر تراکنش، فقط به چهار حرف پایانی آدرس نگاه نکنید و کل آدرس گیرنده و مبلغ را بررسی کنید.
✍️ یونس مرادی
برای اطمینان از امنیت و حفاظت از داراییهایتان در دنیای ارزهای دیجیتال، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
وقتی چت جیپیتی در دعوای زن و شوهر طرف یک نفر را میگیرد!
در خانوادهها همیشه یک نفر هست که وسط دعوای زن و شوهر میانجیگری کند؛ اما اگر این میانجی فقط حرف یک طرف را شنیده باشد، ممکن است بهجای حل مسئله، دعوا را بدتر کند. حالا چتباتها هم گاهی همین نقش را بازی میکنند: همیشه در دسترساند و فقط همان روایتی را میشنوند که کاربر برایشان تعریف کرده است.
وبسایت فیوچریسم در گزارشی جالب توجه، با افرادی گفتوگو کرده که میگویند استفاده از چتباتها، بهویژه چت جیپیتی، در برخی اختلافهای خانوادگی به تشدید تنش منتهی شده است.
▪️ چرا چتبات معمولاً به شما حق میدهد؟
مدلهای زبانی گاهی تمایل دارند با کاربر همراه شوند و پاسخی بدهند که او دوست دارد بشنود؛ ویژگیای که پژوهشگران به آن «چاپلوسی» هوش مصنوعی میگویند.
مساله بعدی سادهتر است: چتبات فقط اطلاعاتی را دریافت میکند که شما به آن دادهاید.
اگر کسی بعد از دعوا بنویسد «همسرم هر بار اسم مادرم را میآورم قهر میکند؛ این رفتار طبیعیای است؟»، مدل از سالها اتفاق پشت این جمله و روایت طرف مقابل خبر ندارد. در نتیجه ممکن است همان داستان یکطرفه را با زبانی منظمتر و ظاهری کارشناسانهتر به کاربر برگرداند.
در گزارش فیوچریسم، زنی میگوید همسرش بهجای گفتوگو، متنهای طولانی تولیدشده با چتبات را برای رد حرفهای او میفرستاد.
فرد دیگری هم روایت کرده که همسرش پس از شنیدن مخالفت مشاور خانواده، به پاسخ چت جیپیتی استناد کرده و دیگر در جلسات حاضر نشده است.
چتبات فقط روایت شما را میشنود؛ تأیید او یعنی روایتتان برای مدل قابلقبول به نظر رسیده، نه اینکه لزوماً حق با شماست.
▪️ این گزارش چه چیزی را ثابت نمیکند؟
تقریباً همه این روایتها از زبان یکی از طرفهای رابطه نقل شدهاند و بسیاری از این روابط پیش از ورود چتبات هم با مشکلاتی مثل فشار مالی، اختلاف خانوادگی، اعتیاد یا مشکلات دیگر روبهرو بودهاند.
بنابراین نمیتوان گفت چتبات این روابط را از هم پاشیده است. چیزی که گزارش نشان میدهد، یک خطر سادهتر است: در رابطهای که از قبل تحت فشار است، هوش مصنوعی میتواند بهجای باز کردن راه گفتوگو، روایت یک طرف را محکمتر کند.
▪️وقتی مسئله از دعوا فراتر میرود
یکی از روایتهای گزارش درباره زنی است که به گفته همسرش، سالها اختلال دوقطبیاش را مدیریت کرده بود. او ابتدا برای کمک در نوشتن سراغ چت جیپیتی رفت، اما بعدتر خوابش بههم ریخت، ساعتهای طولانی با چتبات گفتوگو کرد و درمانش را کنار گذاشت. در نهایت ماجرا به بحران جدیتری رسید.
این روایت ثابت نمیکند که هوش مصنوعی عامل بحران بوده است. با این حال، بیخوابی شدید، کنار گذاشتن درمان، باورهای غیرعادی درباره هوش مصنوعی یا فاصله گرفتن ناگهانی از خانواده و دوستان، مسائلی نیستند که با یک چتبات حل شوند و بهتر است با پزشک یا متخصص در میان گذاشته شوند.
▪️ چطور از چتبات کمک بگیریم بیآنکه داور رابطه شود؟
استفاده از هوش مصنوعی برای مرتبکردن افکار یا پیدا کردن زاویهای تازه ایرادی ندارد؛ مسئله زمانی شروع میشود که پاسخ مدل را حکم نهایی بدانیم.
• بهجای «حق با من است؟» بپرسید: «طرف مقابل ممکن است این ماجرا را چطور ببیند؟» یا «سهم من در این اختلاف چه بوده است؟».
• پاسخ چتبات را بهعنوان «مدرک» برای طرف مقابل نفرستید. اگر نکتهای مفید بود، آن را با زبان خودتان مطرح کنید.
• درباره تصمیمهای مهم حقوقی، مالی یا درمانی به چتبات تکیه نکنید.
• حریم خصوصی همسر و فرزندتان را در نظر بگیرید. وقتی پیامها و جزئیات زندگی آنها را در چتبات وارد میکنید، اطلاعات شخصی دیگر را بیخبر به یک شرکت تکنولوژی سپردهاید که مشخص نیست با آن اطلاعات چه میکند!
اگر طرف مقابل مدام پاسخهای هوش مصنوعی را وارد دعوا میکند، میتوانید یک مرز ساده بگذارید: «حرف خودت را میشنوم، اما نمیخواهم با متن چتبات بحث کنم.»
هوش مصنوعی میتواند به فکرکردن کمک کند؛ اما وقتی فقط یک طرف ماجرا را شنیده، بهتر است نقش قاضی رابطه را به آن نسپاریم.
✍️ آزاده رمضانی
#سواد_دیجیتال
برای یادگیری اصول استفاده صحیح از هوش مصنوعی، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
گرگ در لباس میش؛ جعل دامنه چیست و چطور در دام آن نیفتیم؟
احتمالاً در بازار خرتوپرت فروشها کفشهایی را دیدهاید که بهجای Adidas روی آنها نوشته شده Adibas. دنیای وب هم با تمام پیچیدگی و هوشمندیاش، از این ترفند قدیمی در امان نمانده است. جعل دامنه یا «دامین اسپوفینگ» (Domain Spoofing)، نسخهی دیجیتال و شستهرفته همان روش است.
هکر بدون آنکه نیازی به شکستن قفل سایت داشته باشد، صرفاً از خطای دید و عجله ما بهره میگیرد تا نشانی یک سایت یا فرستنده ایمیل را شبیه هویتهای آشنا جا بزند.
▪️جعل دامنه چیست؟
دامنه همان نام یکتایی است که در نوار مرورگر تایپ میکنید؛ مثلاً Nooshdaroo.ir یا Google.com. این آدرس سند هویت سایت است و در ایمیلهای شرکتی هم اغلب پس از علامت @ مینشیند تا نشان دهد فرستنده از طرف چه مجموعهای با شما مکاتبه میکند.
در ترفند «جعل دامنه»، مجرم نشانی وبسایت یا هویت ایمیل فرستنده را طوری دستکاری میکند که قربانی گمان کند با یک صفحه یا پیام کاملاً رسمی و قانونی روبهرو است.
این شیوه فریبکاری با حملات زیرساختی مانند «مسمومسازی دیاناس» فرق دارد؛ حمله دیاناس خرابکاری در لایه شبکه است، اما در جعل دامنه مهاجم روی تغییرات ساده ظاهری و غفلت کاربر حساب میکند.
انگیزه این تردستی هم روشن است؛ هدایت کاربر به صفحههای فیشینگ، خالی کردن حساب بانکی، دزدیدن رمزهای عبور، نشاندن بدافزار روی سیستم یا فریب شبکههای تبلیغاتی برای دریافت پول بهازای نمایش آگهی در سایتهای بیارزش.
▪️بازی با حروف الفبا؛ وقتی چشمها خطا میکنند
شاید تصور کنید تشخیص یک نشانی اشتباه کار سختی نیست و یک جفت چشم تیزبین مچ هر متقلبی را میگیرد؛ اما کلاهبرداران شیوههای غافلگیرکنندهای در آستین دارند.
در سادهترین سناریو، مهاجم یک حرف به نشانی وبسایت اصلی اضافه میکند یا حروفی را جایگزین میسازد که ظاهر تقریباً یکسانی دارند؛ برای نمونه، بهجای حرف لاتین l (ال کوچک)، عدد 1 (یک) یا حرف I (آی بزرگ) را میگذارد. وقتی با تلفن همراه در حال باز کردن لینکی در اتوبوس یا مترو هستید، شانس دیدن این مغایرتهای میلیمتری به کمترین حد ممکن میرسد.
▪️حمله هموگراف؛ راز الفبای پنهان
روش خطرناکتر زمانی است که پای «حمله هموگراف» (Homograph Attack) به میان میآید. سیستمهای مدرن از استانداردی به نام «یونیکد» استفاده میکنند تا تمام زبانهای جهان، از خط سیریلیک روسی گرفته تا الفبای یونانی و عربی، روی نمایشگرها بهدرستی دیده شوند.
مهاجمان با سوءاستفاده از این استاندارد، کاراکترها و حروفی از زبانهای دیگر را در دامنه به کار میبرند که شکل ظاهریشان با حروف انگلیسی مو نمیزند؛ مثلاً حرف «a» در خط سیریلیک مثل «a» انگلیسی نوشته میشود، اما سرورهای اینترنت، آنها را دو موجودیت فنی کاملاً مجزا میشناسند.
در نتیجه، مهاجم دامنهای با حروف سیریلیک ثبت میکند و نشانی در مرورگر دقیقاً مانند نام بانک یا سایت محبوبتان خوانده میشود، اما کامپیوتر شما را به مقصدی کاملاً متفاوت هدایت میکند.
برخی مرورگرها برای این معضل چارهای اندیشیدهاند؛ اگر این دامنههای دستکاریشده را کپی و در تب جدید مرورگر پیست کنید، میبینید که حروف عوض میشوند و با پیشوند عجیبی شبیه به xn-- به نمایش درمیآیند. این پاشنهی آشیل حمله هموگراف است.
برای مثال اگر کلمه gооgle.com (که در آن حروف «o» انگلیسی با حروف «о» سیریلیک جایگزین شدهاند) را در یک مبدل Punycode وارد کنید، خروجی آن به این شکل در خواهد آمد: xn--gogle-1qa.com
شکل دیگری از این فریبکاری در سرویسهای ایمیل رخ میدهد. زیرساخت ارسال ایمیل که «پروتکل ساده انتقال ایمیل» (SMTP) نام دارد، بهطور پیشفرض سازوکاری برای بررسی اصالت دامنه ندارد. به همین دلیل کلاهبرداران میتوانند ایمیلی بفرستند که در بخش نام فرستنده، نشانی دقیق یک شرکت یا سازمان معتبر دیده میشود.
در بسیاری از سناریوهای کلاهبرداری، این دو روش با هم ترکیب میشوند؛ یعنی کاربر ایمیلی به ظاهر رسمی دریافت میکند و با کلیک روی لینک داخل آن، وارد وبسایت جعلی شبیه به سایت اصلی میشود تا اطلاعات حساسش را وارد کند.
▪️افسانه قفل سبز؛ چرا گواهی امنیتی (SSL) سند پاکدستی نیست؟
سالها در گوش ما خوانده بودند که هرگاه کنار نشانی سایت، علامت قفل دیدید یا پروتکل نشانی با https آغاز شد، با خیال راحت به آن اعتماد کنید؛ اما این یک کجفهمی خطرناک است که مهاجمان بیشترین بهره را از آن بردهاند.
گواهی SSL (امنیت لایه انتقال) فقط تأیید میکند که مسیر ارتباط میان مرورگر شما و آن سرور رمزنگاری شده و کسی بین راه نمیتواند متن پیامها را بخواند؛ این گواهی هرگز تضمین نمیکند که صاحب آن سرور، انسانی شریف یا کسبوکاری واقعی است!
شرکتهای ارائهدهنده خدمات وب برای هر دامنهای، حتی دامنههای جعلی و فیشینگ، بهصورت رایگان و خودکار در عرض چند دقیقه گواهی SSL صادر میکنند. به همین خاطر مرورگر کروم در نسخههای جدیدش، نماد قفل را حذف کرده تا کاربران «اتصال رمزنگاریشده» را با «قابلاعتماد بودن سایت» اشتباه نگیرند.
▪️ چطور از دام دامنههای جعلی در امان بمانیم؟
پیشتر به شما گفتیم که با رعایت چند عادت رفتاری ساده مثل بوکمارک کردن سایتهای حساس یا شک کردن به پیامهای با لحن تهدیدآمیز یا عجولانه میتوانید دادههای با ارزشتان را تا حدی از دسترس هکرها دور نگه دارید.
در کنار این موارد، باید آدرس سایت را به دقت بررسی کنید.
اگر به دامنهای شک کردید، آدرس آن را از نوار بالایی مرورگر کپی و در یک تب جدید بچسبانید. تغییر حروف انگلیسی به کاراکترهای عجیبوغریب (xn--) نشانه تلهی هموگراف است.
البته این ترفند فقط حروف غیرانگلیسی را لو میدهد؛ دامنهای که در آن عدد 1 جای حرف l نشسته یا یک حرف اضافه دارد، به این روش قابل تشخیص نیست.
پس نام دامنه اصلی را هم با دقت بخوانید؛ یعنی بخشی که درست پیش از نخستین علامت / میآید. برای نمونه آدرس company.shaparak.ir متعلق به زیرمجموعهای در سیستم پرداختی شاپرک است، اما shaparak.ir.fake-site.com متعلق به دامنه fake-site.com است. در نتیجه درگاه پرداخت معتبر، فقط و فقط باید به shaparak.ir ختم شود.
در ایمیلها هم به نام فرستنده اعتماد نکنید؛ پیش از کلیک روی لینکها، نشانگر ماوس را روی لینک نگه دارید (در گوشی، انگشتتان را روی آن نگه دارید) تا مقصد واقعیاش نمایان شود.
▪️اگر در تله افتادیم چه کنیم؟
اگر متوجه شدید که اطلاعاتتان را در یک سایت یا ایمیل جعلی وارد کردهاید، مهمترین چیز حفظ خونسردی و سرعت عمل است:
• اگر رمز عبور وارد کردهاید: بلافاصله از طریق بوکمارک یا نشانی مطمئن، وارد سایت اصلی شوید و رمز عبورتان را تغییر دهید. اگر سایت گزینهای برای مشاهده «نشستهای فعال» (Active Sessions) دارد، تمام دستگاههای متصل را قطع کنید. اگر همین رمز را در سایتهای دیگر هم به کار بردهاید، آنجا هم عوضش کنید.
• اگر اطلاعات بانکی دادهاید: وارد اپلیکیشن همراهبانک شوید و کارت را مسدود کنید. اگر اپلیکیشن ندارید، با شماره پشتیبانی بانک تماس بگیرید یا حضوری به شعبه یا خودپرداز همان بانک مراجعه کنید. سپس نشانی صفحه جعلی را به پلیس فتا گزارش دهید.
• اگر فایلی دانلود کردهاید: اگر از طریق ایمیل یا سایت مشکوک فایلی را روی گوشی یا لپتاپ اجرا کردهاید، اتصال اینترنت دستگاه را قطع کنید. سپس با یک آنتیویروس معتبر و بهروز دستگاه را اسکن کنید.
▪️در آخر
در حمله هموگراف هکرها یک حرف از دامنه را تغییر داده یا حروفی از زبانهای دیگر را که دقیقاً همشکل حروف انگلیسی هستند، در نشانی سایت جا میزنند. گاهی هم چشم خسته ما فریب این استتار را میخورد و اطلاعات را تقدیم هکر میکنیم.
آسانترین سپر دفاعی این است که سایتهای حساس را یک بار برای همیشه بوکمارک کنید؛ اما اگر به نشانی یک سایت بانکی یا درگاه پرداخت شک کردید، آن را کپی و در تب جدید پیست کنید. اگر نشانی به کدهای نامفهوم تبدیل شد، یعنی مچ کلاهبردار را گرفتهاید؛ هرچند تبدیل نشدن نشانی هم به معنای امن بودن سایت نیست.
✍️ یونس مرادی
برای دسترسی به محتواهای مفید و رایگان جهت افزایش امنیت در جهان دیجیتال، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
دوربین امنیتی جدیدی که سوژه را با نورافکن تعقیب میکند
دوربینهای امنیتی معمولاً فقط نگاه میکنند، اما برند «بیسوس» دوربین جدیدی ساخته که با نورافکن متحرک به استقبال سارق میرود و تا او را فراری ندهد، بیخیال نمیشود!
دوربین U2 Pro به یک نورافکن موتوردار مجهز شده که سوژههای متحرک را دنبال میکند و نور را مستقیم روی آنها نگه میدارد. یعنی اگر یک غریبه در حال سرک کشیدن در محیط اطراف باشد، فقط فیلمش را نمیگیرد، بلکه به او میفهماند که دیده شده است و حتی موقع فرار هم پروژکتور را روی او نگه میدارد. همین نور کمک میکند تصویر شب نیز واضحتر و رنگیتر ثبت شود.
خود دوربین دو چشم دارد: یک دوربین ثابت برای زیر نظر گرفتن نقطهای مشخص و یک دوربین ثانویه که میچرخد، زوم میکند و اطراف را میپاید. هوش مصنوعی دستگاه هم بین آدم، حیوان، خودرو و حتی مامور پست فرق میگذارد و برای هرکدام، اعلانهای متفاوت و هوشمند میفرستد.
این دوربین بیسیم است، باتریاش تا ۱۵۰ روز دوام میآورد و پنل خورشیدی همراهش هم با تابش حدود ۴۰ دقیقه آفتاب، انرژی یک روز کامل را تامین میکند. در مجموع بیسوس دوربینی ساخته که صرفاً وقایع را «ثبت» نمیکند؛ میبیند، تشخیص میدهد و اگر لازم باشد آنقدر سارق را با چراغ تعقیب میکند تا خودش راهش را بکشد و برود!
✍️ شایان ضیایی
برای آشنایی با مدرنترین ابزارهای محافظت فیزیکی، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
اخراج جنجالی در «اوپنایآی»؛ وقتی استفاده از ابزارهای حریم خصوصی به مدرک جرم تبدیل میشود
«آیا اگر نتوانی بیگناهیات را ثابت کنی، در واقع گناهکاری؟»
این پرسش، هسته اصلی یکی از جنجالیترین اخراجهای اخیر در دنیای فناوری است؛ ماجرایی که نشان میدهد استفاده از ابزارهای حفظ حریم خصوصی، میتواند در بزرگترین شرکتهای فناوری به ضرر کارمندان تمام شود.
شرکت «اوپنایآی» بهتازگی سه نفر از پژوهشگران بخش ایمنی خود را اخراج کرده است.
دلیل رسمی قطع همکاری، نقض سیاستهای حفاظت از اطلاعات حساس عنوان شد. اما علت اصلی آن به یک سوءظن درونسازمانی و حذف خودکار پیامها در اپلیکیشن سیگنال برمیگردد.
▪️ماجرا چه بود؟
ریشه این اتفاق به مدل جدید اوپنایآی به نام «آسترا» (Astra) برمیگردد؛ مدلی که بخش کمتری از فرایند استدلالش را آشکار میکند و همین موضوع نظارت بر رفتار آن را دشوارتر کرده است.
پس از درز اطلاعات مربوط به این مدل، تیم امنیتی اوپنایآی به اعضای سازمان غیرانتفاعی «ارزیابی مدل و پژوهش تهدید» مظنون شد؛ نهادی که پیشتر در بررسی نفوذ صدها ایجنت هوش مصنوعی به «هاگینگفیس» نقش داشت.
تیم امنیتی در جریان بازرسی از پژوهشگران امنیتی خواست تاریخچه پیامهای خود با اعضای این سازمان را در پیامرسان رمزنگاریشده «سیگنال» تحویل دهند اما چون قابلیت «پیامهای محوشونده» فعال بود، تاریخچهای برای بررسی وجود نداشت. یک هفته بعد، سه پژوهشگر اخراج شدند.
یکی از آنها این وضعیت را با یک نقلقول تأملبرانگیز توصیف میکند:
وقتی مدرکی برای اثبات گناهکار بودن فرد ندارید، باید او را بیگناه فرض کنید؛ اما در اوپنایآی، اگر نتوانید بیگناهی خود را ثابت کنید، مقصر شناخته میشوید.
اوپنایآی به والاستریت ژورنال اعلام کرده که استفاده از سیگنال مورد تأیید شرکت نبوده، اما تنها دلیل اخراجها نیست.
▪️ شمشیر دولبه پیامهای محوشونده
این اتفاق درسی کلیدی برای متخصصان و کاربران دنیای دیجیتال دارد. ابزارهای حفظ حریم خصوصی اگرچه در برابر شنود بیرونی ایمن هستند، اما در ساختارهای حقوقی و اداری، نبود سابقه میتواند پنهانکاری تفسیر شود. ابزارهای حفظ حریم خصوصی ارزشمند هستند، اما در محیط کار رسمی، داشتن یک سند مکتوب در کانالهای ارتباطی مجاز، گاهی تنها راه اثبات بیگناهی شماست.
پیامد دیگر این رویداد، تردید در ادعای «ایمنی و خودنظارتی» آزمایشگاههای هوش مصنوعی است.
برخلاف صنایعی چون هوانوردی یا نظام مالی که بازرسان مستقل طبق قانون به تمام اسناد دسترسی دارند، در حوزه هوش مصنوعی هنوز چارچوب قانونی شفافی حاکم نیست و شرکتها با اعمال محدودیت برای ناظران بیرونی، در عمل استانداردهای ایمنی را مطابق میل خود تعیین میکنند.
✍️ یونس مرادی
#خبر_و_تحلیل
برای خواندن تازهترین خبرهای حریم خصوصی و امنیت در دنیای هوش مصنوعی، نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
لهستان با ۱۸ هزار دکل 5G موبایل شبکه رهگیری پهپاد ساخت
در کشور لهستان چهار شرکت دست به دست هم دادهاند تا بدون ساخت رادار جدید، پهپادها را شناسایی کنند. ابزارشان همان شبکه موبایلی است که مردم هر روز با آن تماس میگیرند و اینترنت دارند. این سامانه روی حدود ۱۸ هزار دکل مخابراتی سوار شده و تابستان امسال آزمایش هم شده است.
▪️ دکل موبایل چطور پهپاد را میبیند؟
هر دکل موبایل برای اینکه گوشیها آنتن داشته باشند، شبانهروز امواج رادیویی پخش میکند. این امواج به هر چیزی که در هوا باشد برخورد میکنند و بخشی از آنها برمیگردد؛ چیزی شبیه پژواک صدا در یک دره. فناوری تازهی شرکت اریکسون، همین امواج برگشتی تحلیل میشوند.
نکته جالب اینجاست که ملخهای در حال چرخش پهپاد، امواج را به شکل خاصی برمیگردانند؛ حالتی که با بازتاب پرنده یا بالن یا هواپیما فرق دارد. نرمافزار همین ردپا را تشخیص میدهد. پهپاد لازم نیست به شبکه وصل باشد یا سیمکارت داشته باشد؛ همین که در هوا پرواز کند، دیده میشود. وقتی چند دکل با هم کار کنند، محل پهپاد با خطای کمتر از ۱۰۰ متر مشخص شده و سرعت و ارتفاعش هم بهصورت زنده گزارش میشود.
▪️لایه دوم: گوشهایی روی تیرهای چراغ برق
در کنار دکلها، حسگرهای صوتی کوچکی هم روی تیرهای چراغ برق شهر نصب میشود. این حسگرها صدای موتور پهپاد را میشنوند و هوش مصنوعی از روی صدا حتی مدل پهپاد را تشخیص میدهد و صداهای مزاحم مثل ماشین چمنزنی یا موتور پیک را کنار میگذارد. اطلاعات دکلها و حسگرهای صوتی روی یک نقشه زنده کنار هم قرار میگیرد و اگر پهپادی وارد منطقه ممنوعه شود، سامانه خودکار هشدار میدهد.
▪️آیا به حریم خصوصی کاربران موبایل ربط دارد؟
طبق گفته سازندگان، این فناوری فقط با بازتاب امواج از اجسام کار میکند و کاری به محتوای تماس و پیام مردم ندارد؛ اما بد نیست بدانیم دکلهایی که هر روز از کنارشان رد میشویم، کمکم کارهایی فراتر از آنتن دادن به گوشیها بر عهده میگیرند.
نوشدارو را در ایکس دنبال کنید:
@NooshDaroo_web
















