Adamın çok iyi bir felsefeci olduğunu düşünmüyorum. Lakin bu konuda söyledikleri büyük oranda doğru.
Osmanlı'nın 6 asırlık serüveninde insanlığın bilim ve felsefe birikimine özgün katkısı "sıfır"dır. Aksini iddia eden somut zeminde deliller sunsun. Hamaset, mugalata ve safsata ile hakikatler perdelenemez.
Yalnız Osmanlı değil, çağdaşı olan diğer iki Türk/İslam Devleti (Safevi, Babür) için de durum aynı. 15-19.yy İslam medeniyetinin ışık hızıyla çakıldığı bir devir.
Kısırlığın asıl sebebi bu devletlerin yapısal özellikleri mi yoksa dışsal faktörler mi? Tarih başka türlü olabilir miydi? Bunlar tartışmaya değer, lakin sonuç değişmiyor.
*Zeyil*
Safevilerde Molla Sadrâ (Şirazî) vardı. Felsefe sahasında çarpıcı, bahse değer bir adam.
@grok why do my relatively popular tweets -such as this one- get more bookmarks than likes? Could you give me some socio-psychological insight?
2
763
Yanko bin Madyan retweeted
BREAKING: Anthropic mathematician Levent Alpöge claims he & Claude may have proved the Riemann Hypothesis, a $1 million math problem that has remained unsolved since 1859.
Yanko bin Madyan retweeted
5 Timeless Masterpieces by Chopin You Can't Miss
🌟1. Nocturnes, Op. 9: No. 2 in E-Flat Major. Andante
Osmanlı medreseleri ile (eski) Batı akademiyası arasındaki en büyük zihniyet farklarından biri işte burada görülüyor...
1
2
379
Hayatın anlamı;
A) Halı saha
B) Mangal
Canım biraz sıkıldığı zaman sıradaki halı saha maçını ya da mangalı kafamda kurgulayarak rahatlıyorum.
2
692
Yanko bin Madyan retweeted
Bu nedir?
Böyle bir dengesizlik olur mu?
Bunun sonu ne olacak?
İnönü zamanında bile böyle ayrıcalıklı bir memur sınıfı oluşmamıştır.
اول بشر کیم اونده گوردم جوهری
اصلی محکم علم و فضلك محوری
دلده صاقلار دیلده بر دستان اولور
کائناتك شرح ایدلمش دفتری
اول بشر کیم عجز و ذلت رهبری
اصلی یوزدر هپ هوادر پیکری
صدقی صاتمش باد اسرکن صاورولور
مال و جاهك بیحیا بر چاکری
241
Yanko bin Madyan retweeted
Kürtlerin ve Türkiye'de yaşayan diğer farklı etnisitelerin zaman içerisinde Türk'e asimilasyonun önündeki en büyük engel "etnik Türkçülüktür".
Etnik Türkçülük olmasa, her etnisite, "eşyanın tabiatı gereği", hakim unsura yavaş yavaş asimile olur.
Ancak "Türkçülük", asimilasyona örtük şekilde razı kitlelerde, başarıdan ziyade direnç oluşturuyor.
Bu sebeple İslamcılık ve Komünizm, Kürtlerin rızaya dayalı asimilasyonunda, milliyetçi bir hareket olan Kemalizmden çok daha başarılı olmuştur.
10 sene önce şu sıralarda lise 1'e giden bir ergen idim. Tarikatçı biyoloji hocasına karşı doğal seçilimi savunduğum için "evrimci çocuk" diye biliniyordum.
TR'de %3'lük dilimle girilen lisede böyle vahim bir durum söz konusuydu.
Gözlemlerime göre bu komik tabu muhafazakar zümrelerde bile hayli kırılmakta. Akıntıya karşı kürek çektiğim onlarca konudan hiç olmazsa birinde muzaffer olmak sevindirici...
1
9
1,156
Yanko bin Madyan retweeted
Western culture is so utterly demoralized that even scientists fear professional retaliation for challenging leftist frameworks, particularly blank-slate assumptions about human nature.
Consider what Clark et al. (2024) found in Taboos and Self-Censorship Among U.S. Psychology Professors:
“Almost all professors worried about social sanctions if they were to express their own empirical beliefs.”
“Tenured professors reported as much self-censorship and as much fear of consequences as untenured professors, including fear of getting fired.”
“Professors more confident in the truth of the taboo conclusions reported more self-censorship, a pattern that could bias perceived scientific consensus regarding the inaccuracy of controversial conclusions.”
“A vocal minority and silent majority may have created a seemingly hostile climate against taboo conclusions and the scholars who forward them”
“Overwhelmingly, the most taboo conclusions involved genetic, evolutionary, biological, or otherwise natural explanations for group differences in socially important outcomes”
Doğru bir takım gözlemlerde bulunmuş. Fakat hatalı ön kabuller sebebiyle yanlış çıkarımlara varmış.
1) İslam gibi insanların hayat pratiklerini A'dan Z'ye belirleyen organize bir dinin, kitabî olmayan folklorik inançlar karşısında çok daha dirayetli olduğu söylenebilir.
Pagan inançlarının kapsayıcılığı yüksektir. Yüzlerce ayrı mâbut arasına bir tanesini daha eklemek yadırganmaz. Bu inançlar zaman içerisinde kolayca evrilir, dönüşür, ciddi bir tehditle karşılaşınca yeraltına iner.
İslam gibi geniş bir teoloji külliyatına sahip bir dinde böyle bir esneklik söz konusu olamaz. Bunun avantajı kadar pratik dezavantajı da var elbet, ona değineceğim.
2) Bu dayanıklılık İslam'ın mantıklı, ikna edici, fıtrata uygun vs. olmasından kaynaklanmaz. İnsanlar otoritenin sopasıyla terbiye edilmeden kendi hallerine bırakıldıklarında hızla çok tanrı icad etme eğilimi gösterirler. Eski Ahit ve Kuran'da buna dair örnekler mevcuttur.
Omnipotent ve maddi âlemin kısıtlarından münezzeh bir tanrı; anlaşılması ve duygusal bağ kurulması pek müşkül bir varlık(?)tır. "Tasavvuf" kanalı, ana akım İslam görüşündeki bu zorluğu aşıp halkın daha rahat içselleştireceği bir takım kutsal mekanlar, "Allah dostları", kerametler, tılsımlı cisimler vs. önerdiği için başarılı olmuştur.
3) İslam fetihlerinden sonra büyük Hristiyan cemaatlerinin (Mısır, Suriye, Anadolu) İslamlaşması asırlar süren bir siyasi egemenliğin sonucudur. Kiliselerin gelir kaynakları kurudu, İslam ile sınıf atlama imkanları ve vergi avantajları oluştu, gücün yarattığı çekim peyderpey dönüşüm sağladı.
Avrupalılar İslam cemiyetleri üzerinde buna benzer sosyal dönüşüm mekanizmalarıyla ilgilenmediler. Merkezden gönderilen bir askeri ve idari sınıf limanları kontrol altına alıp doğal kaynakları sömürdü, yerlileri gerekli gördüğü yerde işe koştu ve kendi hallerine bıraktı. Hatta İngiliz idari deneyiminde misyonerlerin "ortalığı karıştıran ve yerlileri kışkırtan" niteliğinden ötürü engellenmeye çalışıldığını görüyoruz.
Kolonyalizmin İslam üzerindeki net etkisi İslam'ın bir "antiemperyalist mukavemet" ideolojisi olarak yeniden tanımlanması oldu. Bu bağlamda safları sıklaştırma etkisi yarattığı bile söylenebilir.
Buna karşın eğitim imkanlarına kavuşan, Londra'da ve Paris'te pozisyon kovalayan bazı Müslimlerin elitin arasına karışabilmek için tanassur ettiği örnekler de var.
4) İslamların egemenliğinden çıkıp Hristiyan direk kontrolüne giren ülkelerde (İspanya, Sicilya, Tataristan) Hristiyanlaşma görüldü. İspanya örneğinin zorbalık eseri olduğu söylenebilir. Fakat gözümüzün önünde Katolikleşmekte olan Arnavutluk, ve son asırda kitlesel olarak Hristiyanlaşan Acaralı Gürcüler su götürmez örneklerdir (*spekülasyon: beyaz adam tanassur etmeye psikolojik olarak daha yatkın olabilir mi?).
Ayrıca Endonezya'da da ciddi bir Hristiyanlaşma dalgası söz konusu, sanırım karmaşık bir siyasi arkaplanı var.
5) Son yüzyıldaki Müslüman nüfus patlaması ucuz ve etkili sağlık imkanlarının gelişmesine karşılık henüz modernleşmemiş olmakla alakalı. Bu kombinasyon patlayıcı oluyor.
Sahraaltı Afrika'da folk topluluklar arasında İslamlaşma trendi var. Buralarda İslam'ın cinsel yolla bulaşan hastalıkları önleme, kriminal ve başıboş toplulukları ibadete sevk etme ve disiplin altına alma gibi insanlığa faydalı bir fonksiyonu olduğu söylenebilir.
6) Modernizmin kahredici paradigmatik gücü karşısında Hristiyanlar -evanjelistler hariç- dinlerinin bazı temel prensiplerini sekülerizm içerisine yedirip İsa'yı da insanlığın kültürel hafızasında sevimli bir yere yerleştirerek dinin bilgi iddialarını usulca terk ettiler.
Yönetici ve ulemâ elitini 300 sene önce yitirmiş Müslimler ise cepheden körlemesine direniyor. "Gavurun ilmi de yalan fikri de" gibi bir psikolojik frekansa girmiş durumdalar. Sonunda muzaffer olurlar mı? Belki de, tarihte beklenmedik şeyler olur.
Fakat mukavemet prensipleri uyarınca, esneme özelliği olmayan kaskatı bir yapı da fevkalade tehlikelidir. Mazallah, gümbürtüyle orta yerinden yarılabilir...
İslam dininin çok ilginç bir özelliği var: Mensupları hiçbir zaman toplu olarak başka bir dine geçmiyor. Sekülerleşseler bile hiçbir zaman başka bir dini alternatif olarak görmüyorlar.
En güçlü İbrahimi dinlerden biri olan Hristiyanlık’ta bile böyle bir özellik yok: Geçmişte Suriyeliler, Mısırlılar, Berberler, Boşnaklar, Çeçenler vs Hristiyanken zamanla İslam dinine geçti.
Müslümanlar ise 18. yüzyıldan itibaren pek çok gayrimüslim ülke tarafından işgal edilmelerine ve yönetilmelerine rağmen, Hristiyanlık’a geçmeleri hem maddi olarak hem de misyonerlik yoluyla teşvik edilmesine rağmen hiçbir zaman gönüllü şekilde toplu olarak din değiştirmedi.
Daha da ilginci, yaklaşık yüz yıl önce dünya nüfusunun yaklaşık 12%’si Müslümanken şimdi yaklaşık 25%’i Müslüman. Müslümanlar, askeri ve siyasi olarak tamamen yenilip dış devletlere boyun eğdikleri 20. yüzyılda bile sayıca oransal olarak iki kat arttılar.
13. yüzyılda İslam dünyasını yerle bir eden Moğollar, Müslümanlara kendi inançlarını empoze etmeleri beklenirken kendileri Müslümanlaştılar, asimile oldular.
20. yüzyılda çoğu Müslüman ülkenin başına katı seküler rejimler geçti, din baskı altına alındı. 50 yıl önceden günümüze bakan çoğu kişi, bundan sonra İslam coğrafyasının tamamen sekülerleşeceğini sanıyordu. 21. yüzyılda ise İslam, kimsenin beklemediği bir geri dönüş yaptı. Pek çok Müslüman ülkede Laiklik zayıflayıp İslami rejimler güçlendi.
Bence bütün bunların temel sebepleri: İslam’ın teolojik açıdan ikna edici basitlikte olması, mümin-kafir ikilemiyle çok güçlü bir Müslüman kimliği ve aidiyeti oluşturması, insan hayatının en ince detayını bile tanzim ederek kolay kolay insan hayatından çekilip atılamayan bir inanç olması.
From the late 17th century onward, a sizable population in Britain, fed up with the "laxity" of society and the state, and wanting to build a way of life under God’s rule, migrated to America.
Today, their descendants form the demographic backbone of the Northeastern states.
Just like the very beginning, they are still very educated, well-mannered, and disciplined people. With one major difference, though: they’re no longer religious like their ancestors...
Why did it turn out this way? Here’s my hypothesis:
An overly "virtuous" and "principled" kind of religiosity
Inevitably leads to unbelief within a few generations.
Because people become so "enamored" with the perfection of their own principles that God turns into a pointless -and even hindering- hypothesis.
1
5
427
Türkiye'de "Cumhuriyet'in dayandığı bir düşünsel altyapı" falan yok.
İktidar kimseye ilim icabıdır diye verilmez. Mustafa Kemal Paşa söylüyor bunu, haklı da.
Adam siyaseten çalkantılı ama fırsatlar barındıran bir atmosferde risk alıp paralel bir rejim kurdu, sonra da İstanbul'u adım adım tasfiye etti.
Kazandıktan sonra "buyrun efendim haddi aştık bi maceraya girdik" diye iktidarı Âl-i Osman'a teslim mi edecekti? Yoksa Selanikli Ali Rıza oğlu Mustafa olarak tahta çıkacak kadar akılsız ve vizyonsuz muydu?
Cumhuriyet son derece pratik bir karardı. Hanedan ve payitaht kalktı, şahıs kültüne dayalı -halk da zaten otoriter zihniyete alışkın- yeni devlet pantheonu Ankara'da Atatürk şahsında oluşturuldu.
Taha Akyol'un TCF ile evrimsel dönüşümü eşleştiren anlayışı da çok su kaldırır tabii. Orduyu elinde tutan mareşale karşı siyasi hisse kapmaya çalışan herkes pek demokrat, pek çoğulcu, pek itidalli görünür.
Cumhuriyet devrinde orijinal, dişe dokunur, ilham verici nitelikte hangi siyaset teorisi, ekonomik kalkınma modeli, kültürel/sanatsal atılım, bilimsel gelişme, teknolojik buluş vs. ortaya çıktı da bu sözde "düşünsel altyapı" hakkında konuşacağız?
Atatürk’ü anarken hala Atatürkçülere laf yetiştirme derdinde olmak çok üzücü bir durum. Akyol, 1920’lerin ve 1930’ların bize çözüm sunamayacağını söylüyor. Oysa nasıl ki Akyol, Tocqueville, Montesquieu ve onların temsil ettiği düşünsel gelenekten hareketle Türkiye için bir çözüm yolu öneriyorsa, neden bir başkası da Cumhuriyet devriminin dayandığı düşünsel altyapıdan esinlenerek bir çözüm formüle edemesin?
Meseleyi yalnızca kuvvetler ayrılığı ve kuvvetler birliği ikiliğine indirgemek de başlı başına ayrı bir problem. Kimse Cumhuriyet’in düşünsel altyapısını inceleyip ondan esinlenirken “hadi kuvvetler birliğine geri dönelim” demiyor. Fakat Akyol’un ısrarla görmezden gelmeyi tercih ettiği bir husus var: Cumhuriyet’in düşünsel altyapısından esinlenmek, Atatürk’ün sözlerinden ve alıntılarından hareketle basit, sloganvari çözümler formüle etmek anlamına gelmez. Nitekim Cumhuriyet’in kurucu düşüncesinin beslendiği ve üzerine yeni bir siyasal düşünce inşa etmeye çalıştığı Fransız Üçüncü Cumhuriyeti’nin felsefi geleneğinin varlığı, tek başına bu indirgemeci yaklaşımı çürütmeye yeter.
Ölümünün 88.yıl dönümünde Mustafa Kemal Atatürk anılıyor. Siyaset bilimi açısından eşine ender rastlanan bir fenomen.
Amerika'nın kurucu babaları, Mao Zedong, Gandhi&Nehru gibi örneklere bakıyorum. Sanırım hiçbirinin halk üzerinde bu denli sembolik etkisi yok.
Geldiğimiz noktada toplumsal zihniyet anlamında iki şey aynı anda gerçekleşiyor:
1) Atatürk'ün siyasi liderliği dönemini hatırlayan kimse kalmadığı için, ve o günün yakıcı siyasi polemikleri anlamını yitirdiği için, gerçek bir siyasi figür olan Atatürk hafızalardan silindi. Üstelik Atatürk sembolünün en büyük kurumsal sponsoru olan TSK da siyaseten pasifize edildi. Böylece klasik anlamıyla devletçi/militer "Kemalizm" tarihe karıştı.
2) MEB tedrisatının yeni kuşakta %100'e yaklaşması, yeni muhafazakar orta sınıfın zuhur etmesi, Kürtlerin metropollerde CHP sosyolojisine yakınlaşması, taşralı avam islamının kurumsal bayatlığı ve çirkinliği gibi sebeplerle Atatürk figürü adeta bir "bireysel özgürlük ve sekülerlik" sembolü haline geldi. Böylece Kemalizm gibi "Anti-Kemalizm" de oldukça marjinalleşiyor.
Hayırlısı da budur zannediyorum. Milli mücadele kahramanı olarak pamuklara sarıp Atatürk'ü mezarında rahat bırakalım. Yılın bir gününü mutlaka onu anmaya tahsis edelim. Fakat siyasi bir figür olarak kutsamayalım.
Zira Atatürk'ün her siyasi hamlesini "sorgulanamaz ve taviz verilemez bir adım" gibi görmek başlıca 2 büyük sorun yaratıyor:
1) Atatürk öldükten 7 sene sonra Dünya dengeleri sil baştan değişti. Ondan 45 sene kadar sonra bir kere daha değişti. Muhtemelen şu sıralar bir kere daha değişiyor.
Yani adam bundan öncekinin öncekinin önceki bir statüko çerçevesinde hareket eden bir oyuncuydu. İsterse yaptığı her hamle çok doğru olsun, bugün geçerli değil.
2) Sekülerizm, akılcılık, bilim, özgürlük gibi değerler; Atatürk bunları uyguladı diye kıymetli değildir. Bunlar insanlık tarihi kadar eski mücadele sahalarıdır, ve ancak Atatürk bunlara riayet ettiği ölçüde hanesine artı puan yazılır.
Bu hiyerarşiyi tersten kuran bir insan; İstiklal Mahkemesi, Takrir-i Sükûn, Mu Kıtası, Güneş Dil Teorisi, "baysal utkusu", brakisefal ölçümler, alaturka müzik yasağı, Dersim katliamı gibi vahim şeyleri savunarak irticaya hizmet eder pozisyona gelebilir.
Hem Mustafa Kemal'in karakterindeki bir adam, mesela 1990'da doğmuş olsa; sizce Kemalist mi olurdu? Yoksa her yeni ve orijinal fikrin üstüne 88 sene önce ölmüş bir politikacının gölgesinin düşmesine gıcık mı kapardı?
Köfteci Yusuf'ta yarım kilo kuzu pirzola yedim, yanında salatası ve ekmeğiyle beraber. Marketten aynı eti çiğ alsam belki daha çok para verirdim.
Benim aklım bu işletme aritmetiğini almadı ama.. Helal olsun demek düşer.
5
833

















