Ro Rabiull Hassan

ဒေါက်တာအေးချမ်းသို့ — ရိုဟင်ဂျာဖြစ်တည်မှုကို ငြင်းပယ်နေမယ့်အစား အာရ်ကန်မှာ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးကို ဦးဆောင်ပေးပါ သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာအေးချမ်းဟာ ရခိုင်လူထုအကြား ဩဇာရှိပြီး လေးစားခံရတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ သမိုင်းဆိုင်ရာ ရေးသားပြောဆိုချက်တွေဟာ ရခိုင်လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အတွေးအခေါ်နဲ့ သဘောထားတွေအပေါ် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ လွှမ်းမိုးမှုရှိတယ်လို့ ကျွန်တော် ယူဆပါတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးအနေနဲ့ သမိုင်းအထောက်အထားတွေကို ဘက်မလိုက်ဘဲ စိစစ်သုံးသပ်ဖို့နဲ့ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးပဋိပက္ခတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာစေနိုင်တဲ့ ပြောဆိုရေးသားမှုတွေကို အထူးသတိထားဖို့ တာဝန်ရှိတယ်လို့ ကျွန်တော် မြင်ပါတယ်။ ဒေါက်တာအေးချမ်းဟာ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးဖြစ်တည်မှုကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ငြင်းပယ်ပြောဆိုခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အာရ်ကန်အကြမ်းဖက်ပဋိပက္ခတွေနောက်ပိုင်းမှာ ဒေါက်တာအေးမောင်နဲ့အတူ ရခိုင်လူထုရဲ့ ရွှေတံဆိပ်ဆု ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ အခု ICJ က ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအမှုကို နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့မှာ စီရင်ချက်ချမှတ်ဖို့ ကြေညာထားတဲ့အချိန်မှာ ဒေါက်တာအေးချမ်းရဲ့ Facebook မှာ အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားထားတယ်ဆိုတာ တွေ့ရပါတယ်။ “ဘင်္ဂါလီကို ရိုဟင်ဂျာလို့ ခေါ်ရမယ်ဆိုတဲ့ ICJ ရဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်က ရခိုင်တစ်မျိုးလုံးရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာ ချနင်းလိုက်တာပဲ။ ငုံ့ခံလို့မဖြစ်ဘူး။” ဒီလိုရေးသားချက်မျိုးဟာ ရခိုင်နဲ့ ရိုဟင်ဂျာအသိုင်းအဝိုင်းတွေအကြား မလိုလားအပ်တဲ့ လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေးတင်းမာမှုတွေကို ပိုမိုမြင့်တက်လာစေနိုင်တဲ့အတွက် ကျွန်တော် အလွန်စိုးရိမ်မိပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုကို ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ ICJ ဟာ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့မှာ စီရင်ချက်ချမှတ်ဖို့သာ ကြေညာထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ စီရင်ချက်ကို အခုအချိန်အထိ ချမှတ်ထားခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ ဒါ့အပြင် ICJ ရဲ့ အမှုဟာ မြန်မာနိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအပေါ် ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ်မှုတွေဟာ Genocide Convention ကို ချိုးဖောက်ခဲ့သလားဆိုတာ စီရင်ဆုံးဖြတ်မယ့် အမှုဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ICJ ရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်ကို လူမျိုးရေးပဋ္ဌိပက္ခတစ်ခုအဖြစ် လှုံ့ဆော်ပြီး ပြည်သူတွေအကြား တင်းမာမှုတွေ ဖြစ်လာစေနိုင်တဲ့ ပြောဆိုမှုတွေကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါတယ်။ ကျွန်တော်နဲ့ တစ်မြို့တည်းသားဖြစ်တဲ့ အစ်ကို ဒေါက်တာအေးချမ်းကို တိုက်ရိုက်ပြောချင်ပါတယ်။ အစ်ကိုဟာ ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့ လူမျိုးမရှိဘူးလို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ Francis Buchanan ရဲ့ ၁၇၉၉ ခုနှစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းအပါအဝင် ရိုဟင်ဂျာအမည်နဲ့ ပတ်သက်တဲ့ သမိုင်းအထောက်အထားတွေ ရှိနေပါတယ်။ အစ်ကို့ရဲ့ နောက်ပိုင်းပြောဆိုချက်တချို့မှာ ရိုဟင်ဂျာဆိုတဲ့ အမည်ရှိခဲ့ကြောင်းကို လက်ခံလာပုံရပေမယ့် အဲဒီအမည်ဟာ ရခိုင်လူမျိုးကို ရည်ညွှန်းတာဖြစ်တယ်လို့ ပြန်လည်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီအယူအဆကို ကျွန်တော် သဘောမတူပါဘူး။ Buchanan ရဲ့ ၁၇၉၉ ခုနှစ် မှတ်တမ်းမှာ “Rooinga” ဆိုတဲ့အမည်ဟာ အာရ်ကန်မှာ ကာလကြာရှည် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြတဲ့ မွတ်စလင်တွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ဒါဟာ သမိုင်းပညာရှင်တွေအနေနဲ့ လျစ်လျူရှုလို့မရတဲ့ အထောက်အထားတစ်ခုပါ။ ရိုဟင်ဂျာနဲ့ ရခိုင်ဟာ သီးခြားလူမျိုးရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ဘာသာရေးလက္ခဏာတွေရှိတဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာအများစုဟာ အစ္စလာမ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ရခိုင်လူမျိုးအများစုဟာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာဖြစ်တည်မှုကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းဟာ ရခိုင်လူမျိုးရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ လူမျိုးတစ်မျိုးရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာဟာ အခြားလူမျိုးတစ်မျိုးရဲ့ ဖြစ်တည်မှုကို ငြင်းပယ်ခြင်းအပေါ် မူတည်နေတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အပြန်အလှန် အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ လေးစားခြင်းနဲ့ တန်းတူအခွင့်အရေးကို လက်ခံခြင်းတို့ကသာ လူမျိုးတစ်မျိုးရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို ပိုမိုမြင့်မားစေနိုင်ပါတယ်။ အစ်ကို ဒေါက်တာအေးချမ်းခင်ဗျာ၊ အစ်ကိုဟာ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သလို ရခိုင်လူထုအပေါ် ဩဇာရှိတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလိုအခြေအနေမှာ အစ်ကို့ရဲ့ ဩဇာနဲ့ ပညာကို လူမျိုးရေးအငြင်းပွားမှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာစေဖို့ မဟုတ်ဘဲ ရခိုင်နဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေအကြား အပြန်အလှန်နားလည်မှု၊ ယုံကြည်မှုနဲ့ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးအတွက် အသုံးပြုပေးစေချင်ပါတယ်။ သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ တာဝန်ဟာ သမိုင်းကို နိုင်ငံရေးအယူအဆနဲ့ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပုံဖော်ဖို့ မဟုတ်ဘဲ သမိုင်းအမှန်တရားကို သက်သေအထောက်အထားတွေနဲ့အညီ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဖော်ထုတ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့နှစ်ဦးအကြား သမိုင်းအမြင်နဲ့ နိုင်ငံရေးအမြင်တွေ ကွဲလွဲနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အာရ်ကန်မှာ နေထိုင်ကြတဲ့ လူမျိုးစုအားလုံးရဲ့ လုံခြုံရေး၊ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကိုတော့ တူညီတဲ့ ရည်မှန်းချက်အဖြစ် ထားရှိနိုင်သင့်ပါတယ်။ ရိုဟင်ဂျာတွေ ရှိနေခြင်းဟာ ရခိုင်တွေအတွက် ခြိမ်းခြောက်မှု မဟုတ်ပါဘူး။ ရခိုင်တွေနဲ့ ရိုဟင်ဂျာတွေ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်နိုင်ခြင်းကသာ အာရ်ကန်ပြည်ရဲ့ အနာဂတ်အတွက် တကယ့်အောင်မြင်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ အစ်ကို့အနေနဲ့လည်း ဒီသမိုင်းဝင်အချိန်မှာ အမှန်တရားဘက်က ရပ်တည်ပြီး အာရ်ကန်မှာ ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ လူမျိုးစုများအကြား သဟဇာတဖြစ်ရေးအတွက် အပြုသဘောဆောင်တဲ့ အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင်ပေးဖို့ လေးလေးနက်နက် တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။ အစ်ကို ကျန်းမာချမ်းသာပါစေ။ Shwe Maung November 9, 2026 Source: facebook.com/share/p/19kTAFq… #Rohingya #Rakhine #Arakan #ICJ #PeacefulCoexistence #HumanRights #WhatIsHappeningInMyanmar

The 1942 massacres in Arakan may be characterized as communal violence. However, the 2017 Rohingya genocide was fundamentally different. It was not a communal conflict but a systematic, overwhelmingly one-sided campaign of targeted violence against Rohingya civilians, carried out by Myanmar’s military and security forces, with the involvement of local armed groups. The distinction is clear: communal violence in 1942 versus state-led genocidal violence in 2017. We may soon hear the International Court of Justice’s final judgment on the genocide allegations. #Arakan #Rakhine #Rohingya #WhatIsHappeningInMyanmar #SaveArakan #SaveMyanmar