Temel Aksoy (@TemelAksoy) header
Temel Aksoy (@TemelAksoy) profile picture

Pazarlamada kalıcı olan trendler değil, kanunlardır. Markalar nasıl büyür? Pazarlamada doğru bilinen yanlışlar.

Joined January 2009
Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)Photo by Temel Aksoy (@TemelAksoy)
Efsaneler ve Gerçekler Pazarlama Nasıl Yapılır? Şimdi tüm kitapçılarda. temelaksoy.com/efsaneler-ve-…
18
61
3
710
İndirim Uzun Dönemde Kategoriyi Zehirler Markaları yönetenler indirimi zararsız bir satış kaldıracı zannederler. İndirim yapınca satışın arttığını, indirim bitince her şeyin eski haline döndüğünü düşünürler. Oysa indirime alışan müşteri, markanın liste fiyatını kabul etmek yerine indirim kampanyasını bekler. İndirim normalleşir. Büyük marka indirim yaptığı zaman diğer markalar onu takip eder ve kategorinin genel fiyat seviyesi düşer. İndirim bir kategorinin normali olduğu zaman geri dönüşü yoktur; bütün markaların kârlılığını eritir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
3
433
Olumsuz Müşteri Yorumlarını Gizlemek Markaya Fayda Sağlamaz Ben şeffaf davranan markaların daha çok kazanacağına inanıyorum. Çünkü müşterinin güvenini kazanmak uzun vadede markaya daha çok müşteri getirir. İş yapma biçimini müşterinin güveni üzerine kuran marka bence doğru yatırımı yapar. temelaksoy.com/olumsuz-muste… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #müşterideneyimi
5
538
Sürü Psikolojisi İnsanlar çok satanı tercih eder çünkü çoğunluğun seçiminin arkasında sağlam bir neden olduğunu varsayarlar. Bir kategoride en büyük olan markanın diğerlerinden daha iyi olduğuna inanırlar. Bu inanç büyük markayı daha da büyütür, küçük markayı daha da küçültür. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #tüketicidavranışı
8
491
Bugüne Odaklanmak Marka Olmanın Önündeki En Büyük Engeldir Patron indirimin getirdiği satışı Pazartesi sabahı satış raporunda hemen görür. Müşterilerin öne çektikleri talebin bıraktığı boşluk ise sonraki haftalara yavaş yavaş yayılır ve fark edilmez. İnsan gelecekteki getiriyi olduğundan küçük görür. Bu nedenle çoğu patron bugün sonucunu göreceği eylemleri daha heyecan verici, daha zevkli, daha kârlı bulur. Marka olmak ise bugün değil gelecekte gerçekleştiği için değeri bugün anlaşılmaz. Bu zaafın çaresi, marka olmaya yapılan yatırımı indirime harcanan parayla kıyaslamaktır. Patron önce son on iki ayda indirim nedeniyle kaybettiği paranın toplamını hesaplamalıdır. Bu rakam, başta marka inşa reklamı olmak üzere, markasına her yıl ne kadar yatırım yapabileceği için iyi bir ölçüdür. Bu yatırımı satışların beklenenin altında geçen dönemlerde de kesintisiz sürdürmek kararlılık ister. Marka olmuş şirketlerin hepsi bu kararlılığı göstermiş şirketlerdir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #markayatırımı
4
568
2027’de Pazarlamanın Değişmeyecek Kanunları @pazarlamailetis’in “2027’ye Bakış” röportaj serisinde, yeni teknolojiler hızla yayılırken pazarlamanın hangi kanunlarının değişmeyeceğini konuştuk. Reklamın gerçek etkisini, marka hafızasını, B2B pazarlamasını ve Türk markalarının fiyat rekabetinden neden çıkamadığını anlattım. Fiyat rekabetiyle ilgili soruyu cevaplarken fiyat indirimini kira ödemeye, marka inşa reklamını ev taksiti ödemeye benzettim. Kiracı kirayı her ay öder ama elinde hiçbir şey kalmaz. Ev taksitinde ise her taksitte ev biraz daha ev sahibine ait olur. Bugün yapılan marka inşa reklamı da müşterinin hafızasında birikir ve markanın fiyat tavanını yükseltir. Yapay zekâ gerçekten hızla yayıldı ama insanın ihtiyaçları, korkuları ve arzuları yüz binlerce yıldır aynı kaldı. Bu yüzden kendimize sormamız gereken soru, gelecek yıl nelerin değişeceği değil, nelerin değişmeyeceğidir. pazarlamailetisimi.com/temel… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #reklam
2
2
11
598
İndirim Oyununu Ayakta Tutan Alışveriş Hazzıdır Bugün 11.11 indirim günü. Müşteri indirimde alışveriş yaptığı zaman iki şey satın alır. Birincisi ürünün kendisidir. İkincisi “iyi bir alışveriş yaptım” hissinin verdiği hazdır. Aslında müşteriler de liste fiyatının çoğu zaman gerçek olmadığını bilir ama büyük bir indirim gördüklerinde, indirim gerçek olmasa da kendilerini kârlı bir alışveriş yapmış sayarlar. 2012’de Amerikan zincir mağazası J.C. Penney sürekli indirim düzenini bir anda bıraktı. Bütün kampanyaları kaldırdı, ürünleri tek ve sabit bir fiyata bağladı. Marka müşteriye gerçek fiyatı söylüyordu ama yeni dönemde ona alışveriş hazzını yaşatmıyordu. Yılın ilk çeyreğinde mağaza satışları yaklaşık %19 düştü. Yönetim kurulu Nisan 2013’te CEO’yu görevden aldı, yerine gelen yöneticinin ilk işi indirimleri geri getirmek oldu. Hem satan hem satın alan indirimin bir oyun olduğunu bilir ama bu oyunu oynamaya devam eder. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
3
611
Müşteriyi Anlamak Yerine Kendilerini Anlatan B2B Web Siteleri Müşteri Kaybeder Bugünün B2B müşterisi, tedarikçi markaların sitelerinde araştırma yapıyor, bütün bilgileri topluyor ve iki üç markadan oluşan kısa listesini sıraladıktan sonra en son aşamada satıcılarla görüşüyor. Web sitesinden kaçan müşteriyi de kimse görmez, kimse fark etmez. temelaksoy.com/musteriyi-anl… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #b2b
1
440
Aşinalık Etkisi İlk duyduğumuzda beğenmediğimiz bir şarkıyı birkaç kez daha duyunca sevmeye başlarız. Yeni taşındığımız bir mahallede ilk günler kendimizi yabancı hissederiz ama birkaç ay sonra orası bizim mahallemiz olur. İnsan bir şeyi daha çok gördükçe daha çok beğenir. Bu beğeni bilinçli bir değerlendirmenin sonucu değildir, Sistem 1’in otomatik tepkisidir. Tanıdık olan güvenli gelir. Yeni bir logo tasarımını ya da yeni bir reklamı ilk gördüğünde yadırgayanlar bile göre göre beğenmeye başlar. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #reklam
1
4
527
İndirim Avcısı Diye Ayrı Bir Müşteri Kitlesi Yoktur Markaları yönetenler, indirim peşinde koşan ayrı bir müşteri kitlesi olduğuna inanırlar. İndirimi bu kitleyi yakalamak için yaparlar. Gerçek hayatta bu inancın bilimsel bir kanıtı yoktur. Bir müşteri bir gün bir markayı indirimde, başka bir gün başka bir markayı tam fiyatla alır. Hatta aynı markayı indirim dönemi sonrası tam fiyattan da satın alır. Bir kategoride yalnızca tek bir markadan satın alan müşteriler hem çok seyrek alışveriş yapar hem de sayıca çok azdır. İndirim, zaten birçok markayı dönüşümlü satın alan müşterinin bir alışverişini markaya yönlendirir. Müşterinin ertesi alışverişinde markaya sadık kalacağının garantisi yoktur. Yani indirim rakipten müşteri çalmaz. İndirimde satın alan müşteriyle tam fiyattan satın alan müşteri çoğu zaman aynı insandır. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #indirim
4
802
İptali Zorlaştırmak Müşteriyi Elde Tutmaya Yetmez İptali zorlaştırmak bu dönemin gelirini korur ama müşteriyi elde tutmaya yetmediği için markanın büyümesini sağlamaz. Üstelik iptali zorlaştırmak hem şirketin adını kirletir hem de çalışanların başını öne eğdirir. temelaksoy.com/iptali-zorlas… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #müşterideneyimi
1
1
463
Halo Etkisi Bir markayı bir özelliğinden ötürü beğenen insan, o markanın diğer bütün özelliklerini de beğenir. Birinci Dünya Savaşı sırasında yapılan bir araştırmada komutanlardan, kendilerine bağlı askerlerin fiziksel yeteneklerini, zekâlarını ve disiplinlerini değerlendirmeleri istendi. “Üstün asker” olarak nitelendirilen askerlerin hepsi sağlam yapılı ve yakışıklıydı. Olumlu algı yaratmış bir markanın yaşattığı kötü deneyimi, müşteriler markanın kontrolü dışındaki etmenlere bağlar. Olumsuz algıya sahip bir markanın her hatası ise o markanın kötü olduğunu doğrulayan bir kanıt olur. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #markaalgısı
5
723
Markalar Fiyat Tavanlarını Test Ederek Öğrenebilir Müşteri bir ürüne 100 lira değer biçiyorsa, o ürüne 100 liranın üzerinde bir para ödemez. Müşterinin ödemeye razı olduğu bu en yüksek rakam, fiyatın tavanıdır. Peki bir patron kendi markasının tavanını nasıl öğrenir? Tavan görünmez bir rakam değildir. Marka fiyatını artırdığında satışı düşmüyorsa, tavan bu fiyatın üzerindedir. Satışı düşüyorsa tavan o fiyatın altındadır. Bu testin bir koşulu vardır: Marka fiyatını rakiplerinden farklı oranda artırmalıdır. Türkiye’nin enflasyon ortamında her yıl her marka zam yapar ama rakipler aynı oranda zam yaptığı için hiçbir marka kendi tavanını test etme imkânı bulamaz. Çoğu yönetici de bunu fark etmez. Müşterinin gözündeki tavanı ölçmek, rakipten farklı oranda fiyat artırmayı gerektirir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #fiyatlandırma
2
624
Pahalı Hap Daha Etkili Algılandı 2008 yılında Amerika’da bir grup araştırmacı 82 gönüllüye yeni bir ağrı kesiciyi denediklerini söyledi. Oysa verdikleri hapların hiçbirinde etken madde yoktu. Gönüllülerin yarısına hapın tanesinin 2,5 dolar olduğunu, diğer yarısına aynı hapın 10 sente indirildiğini söylediler. Araştırmacılar hapı vermeden önce ve verdikten sonra gönüllülerin bileğine hafif elektrik şokları verdiler. Tam fiyatlı hapı alanların %85’i ağrısının azaldığını söyledi. İndirimli hapı alanlarda bu oran %61’de kaldı. İki grubun aldığı hap aynıydı, değişen tek şey fiyat etiketiydi. Müşteri fiyatı ürünün taşıdığı niteliklerin göstergesi olarak okur. Özellikle kalitesini kendi başına ölçemediği durumlarda düşük fiyatı, ürünün bir eksikliğinin göstergesi sayar. “Bu kadar ucuza satılıyorsa bir şeyleri eksiktir” diye düşünür. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #fiyatalgısı
1
2
559
İnsanlar Markaları Hangi Motivasyonla Seçerler? Her satın alma kararının arkasında bir motivasyon yatar. Dışarıda yemek yeme, koyverme motivasyonu üzerine kurulu bir iştir. Diyet ise tam tersi, kontrol motivasyonuyla yapılan, insanın kendini disiplin altına alması gereken bir eylemdir. Montignac restoranının yemekleri ne kadar lezzetli olursa olsun, insanlar “diyet restoranı” olarak açılmış bir mekâna keyif almak için gitmezler. Her markanın ne sattığını bilmesi gerekir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #tüketicidavranışı
3
510
Reklama Yatırım Yapmayan Marka İndirim Yapar Markaları bilinmeyen B2B şirketleri, reklama harcamadıkları parayı her satışta fiyat indirerek öderler. Fiyat indirimi de bir giderdir, marka inşa etmek için yapılan reklam yatırımı da bir giderdir. Aralarındaki fark, kira ödemekle ev taksiti ödemek arasındaki fark gibidir. temelaksoy.com/reklama-yatir… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #b2b
1
6
703
Bazı Markalara Duyulan İstek Fiyat Arttıkça Artar İktisadın en bilinen kanunu, fiyat arttıkça talebin düştüğüdür. Amerikalı iktisatçı Thorstein Veblen 1899’da yayımladığı bir kitapta bu kanunun işlemediği bir alanı anlattı. Varlıklı insanlar bazı ürünleri ihtiyaç duydukları için değil, ne kadar varlıklı olduklarını göstermek için satın alıyorlardı. İktisatçılar bugün fiyatı arttıkça talebi artan ürünlere Veblen malı derler. Lüks markalar Veblen’in anlattığı bu davranışı bir iş disiplinine dönüştürür. Talep arttıkça üretimlerini artırmazlar, sınırlı tutarlar ve kıtlığı değerin temel ölçüsü yaparlar. Müşteriyi bekletirler, fiyatlarını kendi kurallarına göre belirleyerek istikrarlı bir şekilde yükseltirler. Hermès’in Birkin çantasına olan talep üretiminden çok daha yüksektir ama Hermès üretimi artırmaz. Çantayı almak isteyen müşteri butiğe gider, bir satış temsilcisine sipariş verir, aylarca bekler ve sonunda Birkin çantasına kavuşur. Birkin’in fiyatının arkasında yıllar boyunca kurulmuş bir değer vardır. Müşteri o markaya o değeri biçtiği için o fiyatı öder. Arkasında değer olmayan yüksek fiyat ise kendiliğinden lüks algısı yaratmaz. Değer algısı lüksü ve fiyatı belirler, fiyat lüksü değil. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #lüksmarka
5
660
Satıcının Güleryüzlü Olması Şart Değil Müşteri güleryüzden çok satıcının kendisini anlamasına ve yetkinliğine önem verir. Sonucu bu ikisi belirler. Satıcının güleryüzlü olması elbette iyidir ama satıcının müşteriyi anlaması ve sorun çözecek yetkinliğe sahip olması güleryüzden daha önemlidir ve satışı belirleyen zorunluluktur. temelaksoy.com/saticinin-gul… #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #müşterideneyimi
1
6
667
İnsanın Duyguları Patron, Mantığı Basın Sözcüsüdür İnsan, büyük ölçüde duygularıyla karar alıp mantığıyla gerekçe üretir. Satın alma müdürü kararını verdikten sonra seçtiği tedarikçinin teknik üstünlüklerini anlatan bir rapor hazırlar, yönetim kuruluna sunar. Raporu son derece mantıklıdır. Ama kararı duygusaldır. Müşterinin duygularına dokunmayan bir iletişim, onun hafızasında yer etmez. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #duygusalpazarlama
3
439
Gereksiz Kimlik Değişikliği Marka Hafızasını Siler 2009 yılında Tropicana ambalajını değiştirdi. Yıllarca insanların hafızasına kazınmış “portakala saplanmış kamış” görselini kaldırdı ve yalın bir ambalaj kullanmaya başladı. Müşteriler raflarda yıllarca aşina oldukları markalarını tanıyamadıkları için başka markaları satın almaya başladılar. Bu değişikliğin sonucunda satışlar iki ayda %20 düştü. Marka kısa sürede eski ambalajına geri döndü ama bu operasyon Tropicana’ya ciro, pazar payı ve itibar kaybettirdi. Reklam kampanyaları marka hafızasını tazeler ama isim, renk, logo gibi alışkanlık yaratmış marka kimlik unsurlarında yapılan radikal değişiklikler o hafızayı siler. Ama iş modeli kökten değiştiğinde, iki şirket birleştiğinde ya da hukuki bir engel doğduğunda marka kimliğini değiştirmek zorunlu olabilir. Hatta ülkeler bile hem isimlerini hem alametifarikalarını değiştirmek mecburiyetinde kalabilirler. Cumhuriyet’in ilanı sadece isim ve bayrak gibi simgelerin değişmesi değil, bütünüyle yeni bir dünya görüşünün ifadesiydi. Bu nedenle hem gerekli hem anlamlıydı. Pazarlama dünyasında marka kimliğini yenilemek zorunluysa önce insanların zihninde hangi unsurların markayla güçlü biçimde eşleştiğini ölçmek, sonra eski ve yeni unsurları bir süre birlikte kullanarak geçişi adım adım yapmak ve yeni kimliği güçlü bir iletişimle öğretmek gerekir. Yeniden markalamanın zorunlu olduğu durumlar hariç, marka yönetiminde tutarlılık daima erdemdir. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #markakimliği
5
737
Sadakat Programlarının Yanılgısı Seçim Etkisidir Her şirketin satış raporunda sadakat programına katılan müşterilerin katılmayanlardan daha çok harcadığı sonucu çıkar. Yöneticiler de bu sonucu programın başarısı zannederler. Oysa rakamların söylediği programın etkisi değil, programa kimlerin katıldığıdır. Sık satın alan müşteriler programın varlığını hemen fark ederler ve nasıl olsa yapacakları alışverişten ödül alacakları için programa katılırlar. Seyrek satın alan müşteriler ise programı ya görmezler ya da katılmaya değer bulmazlar. Bunun adı seçim etkisidir. Sadakat programlarına katılanlar zaten markayı sık satın alan müşterilerdir. Programa katıldıkları için daha çok harcamazlar, daha çok harcadıkları için programa katılırlar. Seçim etkisini ayıklayan araştırmalar bunu doğrular. Avustralya ve Yeni Zelanda’da ortak bir sadakat programına katılan on markayı inceleyen 1997 tarihli çalışma, programın etkisini tutarsız olacak kadar zayıf buldu. Fransa’da dört süpermarket programını izleyen 2006 tarihli çalışma da aynı sonuca vardı. Sadakat programları çok küçük bir sadakat etkisi yaratırlar, markaların büyümesine neredeyse hiç katkı sağlamazlar. Sadakat programlarının markaları büyüttüğünü doğrulayan güçlü bir kanıt yoktur. #temelaksoy #marka #pazarlama #büyükmarkanasılolunur #sadakatprogramı
1
534