Tá éigeandáil ann sa chóras oideachais. 🚨 I 2025, ní dhearna ach 79% de dhaltaí an Teastais Shóisearaigh an scrúdú Gaeilge, i gcomparáid le 99% a rinne scrúdú Béarla. Idir an dá linn, tá líon na ndaltaí iar-bhunscoile a bhfuil díolúine ón nGaeilge acu as smacht. Tá an fhianaise ann. Tá an córas ag teip ar dhaltaí. Tá muid ag éileamh ar an Aire Oideachais @1Hildegarde feidhmiú ar na moltaí atá leagtha amach cheana féin i dtaighde an Ollaimh Pádraig Ó Duibhir. 🔗cnag.ie/díolúintí

Ráiteas Nuachta @cnag "Géarghá le réiteach buan, idir theicniúil agus cheadúnais, chun deireadh a chur le tionchar na teorann ar chraoltóireacht chláir Ghaeilge" Léiríonn tuarascáil úrnua de chuid OFCOM, déanta ar son na Roinne Eacnamaíochta ó thuaidh, go maireann fadhbanna suntasacha geobhlocála ó thuaidh Tá tuarascáil nua foilsithe ag OFCOM, an rialtóir neamhspleách reachtúil cumarsáide agus craolacháin de chuid na Breataine, maidir leis ceist na geobhlocála mar a bhaineann le craoladh clár de chuid RTÉ agus TG4 ó thuaidh. Is ceist fhadbhunaithe í ceist na geobhlocála ó thuaidh mar a bhaineann le cláir spóirt agus Gaeilge ó RTÉ agus TG4. Faoi láthair, agus le fada an lá, tá réimse leathan cláir Ghaeilge nach bhfuil teacht orthu ar ardáin éagsúla ó thuaidh, go háirithe ar shéinnteoirí ghléasanna digiteacha, ar nós Bluey (RTÉ), Spongebob agus Dora (TG4/Cúla4), mar shampla, mar aon le cláir bheo spóirt ar nós GAA BEO, i measc imeachtaí móra idirnáisiúnta eile. Tugtar le fios sa tuarascáil nua, a rinneadh ar son na Roinne Eacnamaíochta ó thuaidh, go bhfuil dhá phríomh-chúis leis an gheobhlocáil a dhéantar ar chláir RTÉ agus TG4 ó thuaidh; 1) ceadúnas tráchtála an chláir (nó an imeachta) faoi chaibidil; agus 2) seoladh IP an lucht féachana. Is féidir teacht ar an tuarascáil de chuid OFCOM anseo: economy-ni.gov.uk/publicatio… Dúirt Bainisteoir Cumarsáide Chonradh na Gaeilge, Dr Pádraig Ó Tiarnaigh: “Is ábhar mór frustrachais do Ghaeil atá lonnaithe ó thuaidh an cosc a chuirtear orainn teacht ar ábhar trí Ghaeilge a chraoltar ar RTÉ agus TG4. Más suim leat an spórt, bíonn neart imeachtaí móra ann nach mbíonn rochtain againn orthu, agus is údar mór díomá é sin, go háirithe nuair a bhíonn foirne nó iomaitheoirí ó na sé chontae páirteach ann. Mar thuismitheoirí atá ag tógáil clainne trí Ghaeilge, ní bhíonn mórán rogha cláir aitheanta trí Ghaeilge a chur ar fáil dár bpáistí. Tá rogha níos lú arís againn nuair nach bhfuil teacht againn ar chuid de na cláir is mó le rá. Aithníonn muid go ndéanann TG4 ceadúnais a cheannach ar bhonn 32 contae, ach fiú sa chás sin, bíonn cosc orainn ar neart gléasanna. An toradh air sin ná go dtiontaíonn ár ndaoine óga i dtreo an Bhéarla. Cén fáth an gcuirfeadh fiú an Gael is díograisí am amú ag iarraidh theacht ar bhealach éigin chun Bluey a shrúthú nuair is féidir teacht air gan srian trí Bhéarla ar an BBC? Cuireann muid i gcuimhne don dá Rialtas, ar chomhshínitheoirí iad ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, go bhfuil coimitmint shonrach sa Chomhaontú sin go ndéanfaidh siad ‘gníomh diongbháilte’ rochtain TG4 a fheabhsú sna 6 chontae mar a bhaineann sé le craoltóireacht na Gaeilge. Tá ag teip orthu sin a dhéanamh faoi láthair.” “Cuireann muid fáilte roimh an tuarascáil úr seo de chuid OFCOM atá iarrtha ag an Aire Eacnamaíochta agus aithníonn muid cuid de na dúshláin, idir théicniúil agus cheadúnais, a bhaineann leis an cheist seo. Ach tá réiteach buan anois de dhíth orainn. Tá an geo-bhlocáil, bíodh sé fríd an IP nó fríd an cheadúnas, ag dul i bhfeidhm ar Ghaeil sna 6 chontae agus tá an cosc sin ag déanamh damáiste don líon uaireanta Gaeilge atá siad ag amharc air gach lá. Fáiltíonn muid roimh na moltaí sa tuarascáil go ndéanfaidh an dá Rialtas athbhreithniú ar an mheamram tuisceana atá eatarthu ar an cheist seo. Tá Conradh na Gaeilge ag plé na gceisteanna seo le TG4 faoi láthair agus muid ag iarraidh theacht ar reiteach a thugann rochtain chothrom do Ghaeil sna 6 chontae ar iomlán cláracha an staisiúin gan srian.” An tseachtain seo caite, 20 Deireadh Fómhair 2026, ritheadh rún sa Tionól ó thuaidh ag iarraidh ar Rialtas na Breataine agus ar Rialtas na hÉireann theacht ar réiteach buan chun deireadh a chur leis an gheobhlocáil ó thuaidh. (Tuilleadh eolais: data.niassembly.gov.uk/Hansa… - lgh 55-63). **Críoch