Türk Felsefe Derneği

Felsefeyle Hayat’ta bu hafta Nihat hocayla felsefede doğruluk, gerçeklik ve hakikat meselesini konuşuyoruz. Dün kesin olarak doğru kabul ettiğimiz bilgilere bugün neden yanlış diyoruz, bu süreçte değişen şey gerçekliğin kendisi mi, yoksa onu açıklamak için geliştirdiğimiz teoriler ve bilişsel sınırlılıklarımız mı? Felsefe tarihinin, bir açıdan bilginin tarihî dönüşümünün hakikatin yokluğunu değil de aksine bizim onu öğrenme imkânımızı ortaya koyduğunu gösterdiği dile getirilebilir.  Dijital platformların, sosyal medyanın ve yapay zekânın merkezinde yer aldığı günümüzde veriye ve malumata erişim kolaylaşırken diğer yandan sanki doğru ile yanlış tehlikeli biçimde birbirine karışmaktadır. Bir düşüncenin geniş kitleler tarafından benimsenmesi, popüler olması veya sürekli tekrar edilmesi onun doğruluğunu garanti etmese gerek çünkü popüler kanaatler ortak yanılgıların ürünü olabilir.  Yine programımızda yankı odalarının ve bilgi bombardımanının hâkim olduğu bu çağda hakikate duyduğumuz güveni nasıl koruyabileceğimizin yollarını da arıyoruz. Entelektüel tevazu, eleştirel düşünce ve delillerin gücüyle hakikati yeniden ele alırken yanıldığımızda ısrar etmek yerine doğruluğun, hakikatin yanında durabilme olgunluğunun önemini de vurguluyoruz.

Felsefeyle Hayat’ta Aslı hocayla duyguları ontolojik ve epistemolojik temelleriyle ele almaya çalışıyoruz. İnsan hayatını şekillendiren en güçlü unsurlardan biri kuşkusuz duygularımız. Onları sadece içsel birer tepki olarak görmek pek doğru değil. Bu anlamda duygular, dünyada neyi değerli, tehdit edici veya anlamlı bulduğumuzu gösteren varoluşsal birer pusuladır. Felsefî açıdan bakıldığında akıl ve duygu ezelî birer rakip değil de düşünmenin hissizleşmeden, hissetmenin ise muhakemeden kopmadan birlikte yürüdüğü iki yoldaş olarak da görülebilir. Bu doğrultuda korkunun tehlikeyi, öfkenin haksızlığı fark etmemizdeki epistemik katkısı, duyguların hakikati araştırmamızda bize özgün birer imkân sunduğunu gösterir.  Dijital teknolojilerin ve yapay zekânın duygularımızı yönlendirdiği günümüzde ise asıl mesele sanki, bu dış etkilere karşı eleştirel bir farkındalık geliştirebilmektir. Kendimizi, dünyayı ve ötekini anlamanın sahici birer yolu olan duygularımız, dijital çağda dahi insanın kendi yaşantısını değerlendirme ve yönlendirme imkânını korumasının en temel anahtarı olmaya devam ediyor gibidir. Konuyu değerlendirebileceğimiz esaslı sorularımız var. Bu sorulara Aslı hocayla cevap arıyoruz.

Felsefeyle Hayat’ta bu hafta Turan hocamla güzelliğin tabiatından tevhidin estetik bir ilkeye dönüşmesine, İslâm sanatındaki soyutlama ve geometri dilinden çağımız insanının estetik meselelerine kadar hayatı anlamlandıran derin soruları masaya yatırıyoruz.  Müslüman sanatçının varlığa ve insana bakışından güzellik-doğruluk-iyilik üçgenine uzanan zengin bir entelektüel yolculuğa çıkıyoruz.

Felsefeyle Hayat’ta bu hafta Himmet hocayla sosyal bilimleri gerçekten neyin bilim yaptığını, insanı ve toplumu anlamak ile doğayı açıklamanın benzerlik ve farklılıklarını, sosyal bilimcinin tarafsızlığı ile nesnellik meselesini, fail-yapı ikilemini ve toplumsal gerçekliğin tabiatını derinlemesine ele alıyoruz. İnsan davranışının karmaşıklığının yasa ve öngörü kapasitemizi nasıl sınırladığını, sosyal bilimlerin bize nasıl bir toplum olduğumuzu gösterirken nasıl yaşamamız gerektiğine dair neler fısıldadığını ve yapay zekâ, büyük veri ile algoritmalar çağında bu temel soruların nasıl dönüştüğünü anlamaya çalışıyoruz.