Whimsy 🍵🐰

มนุษย์จะจำเป็นไปอีกนานแค่ไหนในการแปล? . สำนักข่าวบีบีซีได้ออกบทความใหม่ว่าด้วยบทบาทและความจำเป็นของนักแปลในยุคเไ ในบทความเล่าว่าเไกำลังแปลเก่งขึ้นเรื่อย ๆ จนค่อย ๆ ลดบทบาทของมนุษย์ในกระบวนการแปลไปเรื่อย ๆ เช่นกัน มีบางคนที่ใช้เไแปลมองว่า เไแปลดีถึงขนาดว่าหลายทีแทบไม่ต้องใช้คนแก้เลยด้วยซ้ำ และได้ตั้งคำถามว่า มันเก่งถึงขนาดว่าไม่ต้องพึ่งพามนุษย์เลยได้หรือไม่ นักแปลมองว่ายังไม่ถึงขนาดนั้น บทความได้นำเสนอความเห็นของนักแปลสองคน คนหนึ่งเป็นสายกฎหมาย อีกคนเป็นสายการแพทย์ มุมมองนักแปลกฎหมาย นักแปลกฎหมายเล่าว่าเคยมีลูกค้าขอให้ตรวจแก้คำแปลเไ แล้วก็ได้พบข้อผิดพลาดถึงสองจุดในช่วงต้นของบทแปล จุดหนึ่งแปลคำว่า Le demandeur เป็น the requester (ผู้ร้อง) ทั้ง ๆ ที่ควรแปลว่า the plaintiff (โจทก์) อีกจุดหนึ่งแปลคำว่า Madame X, épouse Y เป็น Ms X marries Y (นาง/นางสาว X แต่งงานกับ Y) ทั้ง ๆ ที่ควรแปลว่า Ms X, wife of Y (นาง/นางสาว X ภรรยาของ Y) นักแปลกฎหมายคนนี้มองว่าข้อผิดพลาดในงานกฎหมายเป็นเรื่องร้ายแรง โดยยกตัวอย่างกรณีที่ผู้ถูกควบคุมตัวได้รับการปล่อยตัวล่าช้าเพราะข้อผิดพลาดจากการใช้หนังสือขอลี้ภัยที่แปลโดยเครื่องแปล มุมมองนักแปลการแพทย์ ในบทความ นักแปลการแพทย์บอกว่าหน่วยโดสยาและการตรวจเลือดมักใช้ตัวอักษรกรีก และเล่าว่าเคยเจอบทแปลที่ใช้เครื่องแปลอัตโนมัติซึ่งแปลตัวอักษร μ (มิว) เป็น มิลลิ (1/1,000) แทนที่จะเป็น ไมโคร (1/1,000,000) นักแปลการแพทย์ชี้ว่าเป็นข้อผิดพลาดที่ใหญ่หลวงมาก เพราะถ้าเราให้ยาคนไข้หนึ่งมิลลิกรัมแทนที่จะเป็นหนึ่งไมโครกรัม เท่ากับว่าเราให้ยาเกินขนาดไปพันเท่าเลยทีเดียว นอกจากนี้ นักแปลการแพทย์ยังได้ให้ความเห็นอีกว่า การที่เไแปลได้เก่งขึ้น นั่นหมายความว่าเราจะหาข้อผิดพลาดได้ยากขึ้นด้วย ในสมัยก่อนที่การแปลอัตโนมัติยังใช้ภาษาแปลก ๆ เรายังสามารถเห็นข้อผิดพลาดได้ง่าย แต่ภาษาแปลอัตโนมัติทุกวันนี้อ่านลื่น เป็นธรรมชาติ ดูน่าเชื่อถือ จึงทำให้ข้อผิดพลาดรอดสายตาเราไปได้ง่ายขึ้น . ในบทความยังได้สัมภาษณ์นักวิจัยการแปลอัตโนมัติ ซึ่งเขาให้ความเห็นว่าเไยังมีข้อจำกัดเรื่องความเข้าใจเรื่องบริบท โดยยกตัวอย่างการแปลคำว่า taking a corner (การเตะมุม) ถ้าเไไม่รู้ว่าเรากำลังพูดเรื่องฟุตบอลอยู่ ก็ย่อมที่จะแปลผิดได้ นักวิจัยการแปลอัตโนมัติมองว่าการขจัดข้อจำกัดนี้ยังเป็นเรื่องยาก เพราะส่วนมากเไยังใช้หลักความน่าจะเป็นในการแปล ซึ่ง "สิ่งที่น่าจะถูกกับสิ่งที่ถูกต้อง เป็นอะไรที่ต่างกัน" โดยเฉพาะอย่างยิ่งกับภาษาซึ่งเป็นเรื่องซับซ้อนซ่อนเงื่อนและมีอะไรให้แปลกใจอยู่ตลอดเวลา นักวิจัยคนนี้บอกว่า เมื่อไรที่เไไม่ได้แปลอย่างเดียว แต่สามารถบอกได้ว่าจุดไหนที่ไม่แน่ใจ การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ก็จะเกิดขึ้น . . . คหสต. ในฐานะที่ทำงานแปลเป็นหลักทั้งในบริษัทและรับงานนอกเองด้วย ยอมรับจริง ๆ ว่าเไพัฒนาขึ้นแบบก้าวกระโดดมาก ๆ ในแต่ละปี และมันก็ช่วยทุ่นแรงเราได้มากในการแปลเช่นกัน ทักษะสำคัญที่นักแปลยุคนี้ไม่ได้มีแค่เรื่องภาษาและการตีความอย่างเดียวแล้ว แต่จะรวมไปถึงความเข้าใจการทำงานของเไและความละเอียดอ่อนในการตรวจแก้บทแปล ส่วนคำถามที่ว่าเไจะมาแทนนักแปลได้มั้ย คิดว่าได้ในงานบางอย่างที่มัน low-stake หรือไม่ก็มี pattern เดิม ๆ เช่น เอกสาร internal ที่ใช้กันแค่ในองค์กร แล้วงานแบบไหนที่ยังต้องอาศัยนักแปลอยู่? แน่นอนว่าต้องเป็นเอกสารที่ high-stake เช่น เอกสารที่มีผลทางกฎหมายหรือเอกสารทางการแพทย์ (ตามบทความ) รวมถึงงานอื่น ๆ ที่มีมูลค่าหรือความเสี่ยงสูง (เวลาเสียหาย นักแปลรับผิดชอบ ไม่ใช่เไ) งานอีกประเภทที่บทความไม่ได้กล่าวถึง แต่ส่วนตัวมองว่าจำเป็นต้องใช้คนแปลคืองานแปลวรรณกรรม เนื่องจากเป็นงานที่มีสาระสำคัญคือความเป็นมนุษย์ ผู้อ่านไม่เพียงแต่เสพความหมายในทางภาษา แต่ยังเสพอารมณ์ความรู้สึก วัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ ศิลปะ ปรัชญา ฯลฯ ซึ่งล้วนแต่เป็นเอกลักษณ์ของมนุษย์ทั้งสิ้น ก็เลยคิดว่าคงยากที่เทคโนโลยีจะลอกเลียนแบบได้ มันคือบริบทของงานวรรณกรรม ซึ่งก็อย่างที่บทความบอก เไยังอ่อนเรื่องบริบท งานแปลวรรณที่ใช้เไแปล เชื่อว่าผู้อ่านรู้สึกได้ ต่อให้อธิบายไม่ถูกก็ตาม และเชื่ออีกว่าไม่มีใครอยากอ่านงานวรรณกรรมที่ใช้เไแปล เพราะความเป็นมนุษย์คือแก่นแท้ของวรรณกรรม . เห็นด้วยหรือไม่ยังไงก็แสดงความเห็นมาได้เลยครับ

จุดสามจุด. . . พบได้ทั่วไป. . . วิธีใช้มีรายละเอียดกว่าที่คิด. . . จุดสามจุด จุดจุดจุด มีชื่อทางการว่า “จุดไข่ปลา” หรือ “เครื่องหมายไข่ปลา” (ellipsis / ellipsis dots) เป็นเครื่องหมายที่พบเห็นได้บ่อยมาก ใครเขียนฟิคหรือนิยายได้ใช้แน่นอน มีวิธีใช้ 5 แบบ ดังนี้ 1. ใช้เพื่อแสดงให้เห็นว่าประโยคแผ่วลงและสิ้นสุดโดยที่ยังไม่ครบความ • But—oh, that music! That music! . . . • No, certainly not; on the contrary . . . I only meant . . . 2. ใช้เพื่อแสดงการครุ่นคิด พินิจพิจารณา หรือความลังเล • She could tell herself that the journey had been worthwhile . . . that every wrong turn had taught her something . . . that the destination no longer mattered . . . but she still unfolded the map each morning. • I had finally planted something and watched it grow; however small it was, it was mine . . . Now, where could I put it so it would catch the sun? • Perhaps . . . perhaps. There was still another way. 3. ใช้เพื่อแสดงว่าเราได้ละคำหนึ่งคำหรือมากกว่าในประโยคที่ยกมา • The gardener’s note offers practical advice: “Give the seedlings plenty of sunlight . . . and shelter them from strong winds.” (ประโยคเต็ม: “Give the seedlings plenty of sunlight, water them regularly, and shelter them from strong winds.”) • The review praises the novel’s restraint, noting that “its strength lies in the quiet conversations . . . rather than in dramatic events.” (ประโยคเต็ม: “its strength lies in the quiet conversations between its characters rather than in dramatic events.”) 4. ใช้สี่จุด (ellipsis + full stop) เมื่อละข้อความส่วนท้ายของประโยค โดยยังคง full stop ที่ปิดประโยคไว้ (มี space ก่อนจุดแรก) • During the station’s anniversary broadcast, the presenter read from an old railway announcement: “Passengers for the coast / Please board the waiting train . . . .” • After examining the telescope’s first images, the observer noted: “The clarity of the lunar craters exceeded our expectations . . . . Finer details . . . along the shadowed rim, remained difficult to distinguish.” 5. ใช้สี่จุด (full stop + ellipsis) เมื่อเราละเนื้อหาที่อยู่หลังประโยค แต่ข้อความที่ยกมายังไม่จบ (ไม่มี space ก่อนจุดแรก [full stop]) • The workshop guide explains why careful preparation matters. “A clean surface,” the instructor writes, “allows the paint to spread evenly and adhere properly. . . . Let each coat dry before applying the next.” . ทั้งนี้ ข้อควรระวังมี 3 ข้อ ได้แก่ 1. ไม่ควรใช้จุดไข่ปลาขึ้นต้นข้อความที่ยกมา ไม่ใช่: The festival programme describes the final performance as “. . . a procession of illuminated boats, accompanied by drums and flutes, that glides across the lake after sunset.” แต่เป็น: The festival programme describes the final performance as “a procession of illuminated boats . . . that glides across the lake after sunset.” ข้อยกเว้น: ในนิยายหรือบทพูดอาจใช้จุดไข่ปลาขึ้นต้นได้ เพื่อแสดงน้ำเสียงหรือความลังเลของผู้พูด “What were you going to say?” “. . . Nothing. Forget it.” 2. ระหว่างแต่ละจุด ต้องมี space ไม่ใช่: … แต่เป็น: . . . (ข้อนี้ tricky นิดนึง ลองไปรีเสิร์ชมาเพิ่ม มันแล้วแต่ว่ายึดสไตล์แบบไหน ของ Chicago บอกให้เว้น แต่ AP ไม่ต้องเว้น ส่วน Oxford (เท่าที่ไปเปิดมา) บอกแค่ว่ามี space หรือไม่มีขึ้นอยู่กับ สนพ. โดยไม่ได้เจาะจงว่าต้องใช้แบบไหน แต่ลองกวาดตาดูหน้าอื่น ๆ แล้ว Oxford ใช้แบบติดกัน) 3. ไม่ควรแยกจุดไข่ปลากลุ่มเดียวกันให้ไปอยู่คนละบรรทัด (ข้อนี้ต้องใช้ภาพบรรยาย แปะไว้ในเม้นละ แนบไว้ต้นโพสเดี๋ยวมันไปบีบภาพปก จะไม่สวยเอา 55555) . . . ปกติเวลาเขียนอะไรแบบนี้จะรวมเนื้อหาจากหนังสือหลาย ๆ เล่มแล้วเอามาเรียบเรียงใหม่ แต่ของเคส ellipsis นี่รู้สึกของ Chicago เขียนเคลียสุดเลยแปลมาทั้งดุ้นเลย แล้วก็ดัดแปลงตัวอย่างให้มันง่ายขึ้น (ตัวอย่างของ Chicago บางอันนี่ยากเกิน) ใครมีอะไรอยากถามเม้นมาได้เลย