David Yeh (@Yehdavid) header
David Yeh (@Yehdavid) profile picture

I have much respect for social media platforms... Right or Wrong #EritreaMyLove First.

LA
Joined August 2009
Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)Photo by David Yeh (@Yehdavid)
Assab #Eritrea is and shall remain under the ownership of solely the #Eritrea n people. #Ethiopia is free to use it on respect and business bases. @AbiyAhmedAli #EritreaPrevails #EritreaMyLove
13
290
7
262
13,173
“My Personal Success Is My Country’s Success”: An Interview with Yafiet Fitsum By: Kidane Shimendi Eritrean youth living in the diaspora continue to acquire valuable skills and knowledge to contribute to national development programs. Yafiet Fitsum, a young Eritrean from the Netherlands, is among those who recently chose to celebrate his academic graduation in his homeland, Eritrea, with a firm vision to take part in nation-building efforts. Eritrea Profile invited him to share his upbringing, educational journey, strong attachment to his homeland, and aspirations to apply his expertise for Eritrea’s progress. Please introduce yourself to our readers. I was born in Khartoum, Sudan, in 2002, and moved to the Netherlands when I was just ten months old. I grew up in a patriotic family that strongly upholds Eritrean traditions, values, and cultural identity. These principles played a pivotal role in shaping my upbringing and personal development. Regarding my education, I hold a Bachelor’s degree in Industrial Engineering and Management and recently completed a Master’s degree in Sustainability. My undergraduate studies in Industrial Engineering and Management took four years. What drew me to this field was its blend of technical knowledge and business administration. It focuses on understanding business processes, improving efficiency, and optimizing operations. During my final year of undergraduate studies, I completed an internship at SPIE, where I worked on a sustainability-focused project. I found the experience particularly eye-opening because sustainability is not simply about improving commercial performance; it is equally about delivering positive social and environmental impacts. This experience inspired me to pursue higher studies in the field. I subsequently secured a scholarship at the University of Twente in the Netherlands, where I completed a two-year Master of Science program in Sustainable Business and Innovation. During my Master’s studies, I completed internships at the European Commission in Brussels and at another institution in The Hague. My work focused on food systems and exploring ways to render European food systems more sustainable. I thoroughly enjoyed this experience as it bridged the gap between scientific research and policymaking. Having completed my studies, I am now looking forward to the next chapter of my professional journey and putting my knowledge into practice. Your command of Tigrinya is impressive. How have you managed to maintain such fluency while growing up in the Netherlands? As I mentioned, my parents are the foundation of many of my achievements. They raised us immersed in Eritrea’s rich traditions, norms, and values—instilling in us our country’s history, cultural diversity, traditional cuisine, clothing, and, of course, our mother tongue. Since my parents belong to the Tigrinya-speaking community, they ensured that we spoke Tigrinya at home. In fact, speaking foreign languages at home was strictly discouraged; everyone was expected to communicate in Tigrinya. As a result, my sister and I developed a strong command of the language. Whenever I visit Eritrea and interact with relatives, friends, and locals, they are often surprised by my fluency in the language and my familiarity with our history and culture. Moments like those make me feel deeply connected to my homeland and immensely proud of my parents and heritage. Tell us about your passion for sports, particularly track athletics. I have always loved sports—it is one of my greatest passions. I initially played football before transitioning to track athletics. During my current visit to Eritrea, I have been training alongside local athletes in preparation for a half-marathon competition scheduled for this Sunday. Looking ahead, I also plan to participate in a full marathon next year. Training here has given me the privilege to run alongside several accomplished Eritrean athletes. It is a true honor to share the track with them and learn from their experience. Following your Master’s graduation, you traveled to Eritrea to celebrate. How did this idea come about, and what did it mean to you? The idea originally came from my mother. When she suggested celebrating my graduation in Eritrea, I embraced it with great enthusiasm. I wanted to share this significant milestone with my extended family in the homeland. For me, graduating is not merely an individual accomplishment; it is an opportunity to express gratitude to the roots and values that have built who I am. As I often say, “My personal success is my country’s success.” Celebrating my graduation in Eritrea made the milestone profoundly meaningful. It served as a reminder that whatever I achieve in life remains intertwined with my family and my country. You have visited Eritrea several times since your first trip in 2010. How have these visits shaped your character and perspective? My parents have always been my main motivation for visiting Eritrea. Reconnecting with family, visiting our ancestral village, and spending time among our people have always been priorities for me. In the Netherlands, close community bonds can sometimes be difficult to maintain due to the fast-paced lifestyle. In Eritrea, however, I experience a warm and cohesive community life. Neighbors maintain close ties, share meals, walk together, converse, and support one another unconditionally. There is a deep-rooted sense of belonging and solidarity. This environment has profoundly influenced my mindset and reinforced my commitment to give back. It has deepened my national identity, clarified my vision, and underscored my responsibilities to my community. I strongly believe that individual achievements should ultimately reflect back as a source of pride for the nation. With your academic foundation in Industrial Engineering and Sustainability, how do you plan to contribute to Eritrea’s development? I believe that every skill and piece of knowledge I have acquired ultimately belongs to the Eritrean people. Growing up in a household grounded in Eritrean values guided my ambitions toward service. For this reason, I feel a clear duty to give back. On my next return to Eritrea, I plan to explore opportunities with the Ministry of Agriculture, where I hope to apply my expertise in sustainability and sustainable business models to support national development initiatives. I see this as a practical opportunity to translate academic training into tangible benefits for our people. What message would you like to pass on to Eritrean youth living in the diaspora? My message to fellow Eritrean youth in the diaspora is to never forget the heavy sacrifices our parents and previous generations made for our survival and opportunities today. We must recognize the privileges we enjoy and consider how we can channel our knowledge, professional experience, and skills toward the prosperity of our homeland. I encourage every young Eritrean, wherever they reside, to remain rooted in their identity, take pride in their heritage, and actively seek meaningful ways to contribute to the nation’s growth. Our education and professional milestones should serve a purpose beyond personal ambition—they should open doors to serve our country. Do you have any final thoughts to share? I want to express my deepest gratitude to my parents and the Eritrean people for their unwavering love, confidence, encouragement, and warmth throughout my life. Their support has been central to my journey. I reaffirm my commitment to bringing my knowledge and skills back to Eritrea’s development efforts. When young people recognize their responsibilities and pool their skills together, they can shape a bright future for their country. Mr. Yafiet, thank you very much for sharing your inspiring journey, and we wish you every success in your future endeavors.
29
52
1,316
ዝርግሐ ኣገልግሎት ቅድመ-ትምህርቲ ኣብ ሃገርና ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ስእሊ፦ ሳልሕ ዓብደልቃድር ቀዳማይ ክፋል ቅድሚ ሕጂ፡ ቅድመ-ትምህርቲ ኣብ ሃገርና ኣብ ውሱናት (ከተማታትን ሓውሲ ከተማታትን) ዝተሓጽረ’ዩ ነይሩ። ካብ ቅድሚ 2 ዓመት ጀሚሩ ግን፡ ኣብ መላእ ሃገር ክስረሓሉ ጀሚሩ ምህላዉ ይግለጽ። ንሎሚ ኣብዚ ዓምዲ፡ ሓፈሻዊ ንኣበጋግሳ ናይዚ መደብን በጺሑዎ ዘሎ ደረጃን ከመይ ይመስል ኣብ ዝብል፡ ኣወሃሃዲት ስራሕ ቅድመ-ትምህርቲ ኣብ ጨንፈር ካሪክለም - ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ መምህር ኣበባ ሃብቶምን ኣባል ናይቲ ኣሃዱ ዝኾነት መምህር ሚርያም ነጋሲን፡ ዝሃባና ሓበሬታ ቀዳማይ ክፋሉ ይስዕብ። • ቅድመ-ትምህርቲ ክንብል እንከለና እንታይ ማለትና እዩ፧ ቅድመ-ትምህርቲ ሰፊሕ ዓውዲ እዩ። ብዓለም ደረጃ ድማ፡ ካብ ግዜ ጥንሲ ናይ ሓንቲ ኣደ ክሳብ ክሊ ዕድመ 8 ዓመት ንዝርከቡ ቈልዑ የጠቓልል። ኣብ ሃገርና ግን፡ ካብ ክሊ ዕድመ 4 ክሳብ 6 ዓመት የጠቓልል። ሓደ ቈልዓ ዕድመኡ 6 ዓመት ምስ መልአ፡ ናብ መባእታ ደረጃ ይሰጋገር። ቀዳማይ ክፍሊ ድማ ይጅምር። ዕማም ኣሃዱ ቅድመ- ትምህርቲ ኣብዚ መዳይ፡ ኣብ ትምህርቲ ጥራይ ዝተደረተ ኣይኮነን። ናብ ርሑቕ ገጠራት ብምትኳር፡ ቈልዑ ዕድመ ቅድመ-ትምህርቲ ዝጅምሩሉ ዕድመ ኣብ ዝበጽሑሉ ከይጀመሩ ንኸይተርፉ ጠመተኡ ልዑል’ዩ። ነዚ ዝሕግዞ ምልመላ ስድራ-ቤታት የካይድ። ነዚ ዘገልግሉ ዝተዳለዉ መሳለጥያ ምህሮ (ማንዋል) ኣለዎ። ካብዚ ተበጊሱ፡ ንጥፈታቱ የሰላስል። ኣብዚ ኩሉ ክፈልጦን ክርድኦን ዘለዎ፡ ኣገልግሎት ቅድመ-ትምህርቲ ቀለማዊ ትምህርቲ ጥራይ ኣይኮነን ዝህብ። ኣስፊሑ ዝርኢ ዕማም እዩ። በዚ መሰረት፡ ቅድመ- ትምህርቲ ክንብል እንከለና ብኣርባዕተ ንሓድሕዶም ዝደጋገፉ ኣዕኑድ (Pillars) ዝቖመ ምዃኑ ምፍላጥ የድሊ። ጥዕናን ኣመጋግባን ህጻናት፡ ኣልያን ምሕብሓብን ስድራ-ቤታት፡ ትምህርቲ ምሃብን ምቹእ ኣከባቢ ከም ዝፍጠር ምግባርን ድማ ይበሃሉ። ኣርባዕቲኦም ኣዕኑድ ንሓድሕዶም ተሳንዮም መታን ክኸዱ፡ ምቹእ ኣከባቢ ንኽፈጥር፡ ፈለማ ኣረዳድኣ ኮም ኣብ ቅድመ- ትምህርቲ ክዓቢ ኣለዎ። ግደ መምህራን ኣብዚ መዳይ መመላእታ’ምበር፡ መተካእታ ናይ ስድራ-ቤታት ስለ ዘይኮነ፡ ስድራ-ቤታት ምስ ትምህርቲ ቅድመ-ትምህርቲ ብምዝማድ ከመይ ገይረን ደቀን ክሕብሕባ ከም ዘለወን ምርዳእ የድሊ። ስለዚ፡ ቅድመ-ትምህርቲ ባህሊ ኮይኑ ኣብ ኣተሓሳስባ ሕብረተ-ሰብና ክሰርጽ፡ ኣጠማምታ ስድራ-ቤታት ክምዕብል ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ገጠራት ሃገርና ብሓፈሻ፡ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ድማ ብፍላይ፡ ቈልዑ ተወሊዶም 6 ዓመት ክሳብ ዝበጽሑ ዕድል ቅድመ- ትምህርቲ ዘይረኽቡ፡ ብመንገዲ ወለዲ ክበጽሕዎ፡ ናይ ምሕብሓብ፡ ኣመጋግባ፡ ጥዕና ወዘተ ኣፍልጦኦም ንምዕባይ ኣሃዱ ቅድመ- ትምህርቲ ብፍሉይ ካብ ዝሰርሓሉ ዕማም ሓደ’ዩ። • እሞ ኣብዚ መዳይ፡ ብፍሉይ ህሱያት እንብለን ከባቢታት ብዓል መን’የን፧ ኣርባዕተ ዞባታት ኣለዋና። ንሳተን ዓንሰባ፡ ጋሽ-ባርካ፡ ሰሜናውን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪን እየን። ኣብዚአን ምቹእ ኩነታት ቅድመ-ትምህርቲ ንምጥጣሕ፡ መምህራን፡ ሱፐርቫይዘራትን ኣብቲ ስራሕ ዝሕግዙ ዓበይቲ ዓዲን ከም ዝስልጥኑን ኣብ ከባቢኦም እናተንቀሳቐሱ ንዝተወሰነ እዋን ከም ዝሰርሑን ተገይሩ። ውጽኢታዊ ድማ ነይሩ። ህዝቢ ፈትዩዎ ክቕጽል ብዙሕ ርእይቶታት’ኳ እንተወሓዘ፡ ዝጀመረ ስልጠና ብሰሪ ሕጽረት ባጀት ብኸምቲ ዝጀመሮ ዘይምቕጻሉ ግን ክሕሰበሉ ዘለዎ እዩ። • መደብ ቅድመ-ትምህርቲ ኣብ ሃገርና ኣብ ከተማታትን ሓውሲ ከተማታትን ዝተሓጽረ ምንባሩ ዝፍለጥ እዩ። ካብ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ጀሚሩ ግና፡ ናብ መላእ ሃገር ሰፊሑ ክስረሓሉ ንዕዘብ ኣለና። ካብዚ ብምብጋስ ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ኣብ መላእ ሃገር ናይ ዝተኸፍታ ብዝሒ ቅድመ-ትምህርቲ ክንደይ በጺሐን ኣለዋ። ንምንጽጻር ዝኣክል፡ ኣብ ዓመተ-ትምህርቲ 2024 -25 ኣስታት 829 ኣብያተ-ትምህርቲ ቅድመ-ትምህርቲ ነይረን። ኣብ ዓመተ ትምህርቲ 2025ን 26ን ግን፡ እቲ ቊጽሪ ብተዓጻጻፊ ወሲኹ፡ ናብ 2400 በሪኹ ኣሎ። እዚ ክበሃል ከሎ ግን፡ ኣብ ምኽፋት ቅድመ-ትምህርቲ ብልሙጽ ይኸይድ ማለት ኣይኮነን። ብብዝሑ ሓርጐጽጐጽን ውረድ- ደይብን ዝኸይድ ዘሎ ወፍሪ ምዃኑ ድማ፡ ህዝቢ ክፈልጥ ዘለዎ’ዩ። በዚ ድማ፡ እቲ መደብ ብኸምቲ ዝጀመሮ ክቕጽል ዝተጸገማ ከባቢታት ኣለዋ። እዚ ዝተጠቕሰ ጸገም ከም ዘለዎ ኮይኑ ግን፡ መጽለሊ ኣብ ዘይብሉ ከባቢታት ንኣብነት ኣገልግሎት ቅድመ- ትምህርቲ ደው ክብል ስለ ዘይብሉ፡ ኣብ ትሕቲ ገረብን ካልእን ከም ዝቕጽል ይግበር ኣሎ። • ክሳብ ሕጂ ኣገልግሎት ቅድመ- ትምህርቲ ዘይተኸፍተን ዓድታት፡ ተኻፈልቲ ናይዚ መኣዲ ናይ ንክዀና ዝግበር ጻዕሪ እንታይ ኣሎ፧ ከምቲ ዝጠቐስካዮ፡ ቅድመ-ትምህርቲ ዘይተኸፍተለን ብዙሓት ዓድታት ኣለዋና። ብፍላይ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ናይዘን ክብ ኢልና ዝጠቐስናየን ኣርባዕተ ዞባታት፡ እቲ ጸገም ኣሎ። ገለ ካብኦም፡ ኵነታት መነባብሮ ናይቲ ሕብረተሰብ፡ ኩነታት ኣየር፡ ራሕቂ ቦታ ወዘተ ክጥቀሱ ይኽእሉ። ብኸምዚን ካልእን ጸገማት፡ ዛጊት ብዙሓት ኣገልግሎት ቅድመ-ትምህርቲ ዘይተኸፍተለን ዓድታትን ከባቢታትን ኣለዋ። ነቲ ዘሎ ጸገም ፈቲሕካ ኣገልግሎት ቅድመ-ትምህርቲ ንምኽፋት ምስ ምምሕዳር ከባቢ ምትእስሳር ስለ ዘለዎ፡ ነፍሲ-ወከፍ ምምሕዳር ጠመተ ተዋሂቡዋ ክኽፈተላ፡ ዝግባእ ምትብባዕን ሓገዝን ክግበረላ ኣብ ዝሐለፈ ዝተኻየደ ኣኼባታት ተዘሪቡሉን ከም ለበዋ ቀሪቡን ኣሎ። ነፍሲ-ወከፍ ዓዲ፡ ናይ ቀዳማይን ካልኣይን ዓመት ኣገልግሎት ቅድመ-ትምህርቲ ክህልዋ ብደረጃ ሃገር ተኣዊጁ ስለ ዘሎ፡ በዚ መሰረት፡ ኣብ ጽላል ገረብ ይኹን ኣብ ክራይ በብግዜኡ ፍታሕ እናተገብረሉ ምቹእ ባይታ ክጣጣሕ ከም ዘለዎ ድማ ተሓቢሩ ኣሎ። • ብደረጃ ሃገር ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ ዝርከቡ ተማሃሮ፡ ብቛንቋ ኣደኦም ይመሃሩ ኣለዉ ክንብል ንኽእልዶ፧ ምድላዋት መነጣጠፊ ኣብ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ዘገልግሉ ናውቲ ትምህርቲ ብኸመይ ይግለጽ፧ ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ ተማሃራይ ብቋንቋ ኣደኡ ክመሃር ስለ ዘለዎ፡ እቶም ተኻፈልቲ ናይዚ መደብ ዝኾኑ ቈልዑ፡ ካብ ፈለማኡ ብሄር ብዘየገድስ ብቛንቋ ኣደኦም ከም ዝመሃሩ’ዩ ዝግበር። ኩሉ እቲ ነዚ መደብ ከገልግል ኢሉ ዝዳሎ ጽሑፋት’ውን ብቋንቋ ኣደ’ዩ። ብጥሙር ነዚ እተገልግል፡ “መምርሒ መምህር ቅድመ-ትምህርቲ” ዝተሰምየት ብኹለን ቋንቋታት ሃገርና ተተርጒማ ዝተዳለወት መጽሓፍ’ውን ኣላ። ስለዚ፡ ቋንቋ ኣደ ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ ናይ ግድን እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ፡ ትምህርቲ ቅድመ-ትምህርቲ ክልሰ-ሓሳብ ብመልክዕ ጸወታ ስለ ዝወሃብ ናይ ግድን መነጣጠፊ ናውቲ ትምህርቲ የድልዮም። ብዘይካ’ዚ፡ እቲ ክሊ-ዕድመ’ቲ ናይ ጸወታ ዕድመ ተባሂሉ’ዩ ዝጽዋዕ። ዝቕረበሎም መነጣጠፊ ኣቑሑ ግን ከምቲ ዝድለ እኹል’ዩ ክበሃል ኣይከኣልን። ዝጐደለ ካብ ከባቢኦም ከም ዝረኸቡ እናተገብረ ግን ይመሃሩ። ኣብዚ መደብ ዝተመደባ መምህራን ብዛዕባ’ዚ ስልጠና ስለ ዝወሰዳ፡ ብዝተኻእለ ካብ ከባቢአን ብዝረኽባኦ ነገራት ተጠቒመን ከነጣጥፋኦም ከም ዘለወን ይፈልጣ’የን። ኣብቲ ከም መነጣጠፊ ዘገልግሉ ዝገጣጠሙ ናውቲ፡ ነቶም ቈልዑ ብቐሊሉ ዝርድኦም፡ ንቴማታት መንነትና ዘነጽሩን ዘጉልሑን ኮይኖም’ዮም። እዚ ይኹን’ምበር፡ እቶም ዝቕረቡ ናውቲ ግን ኣኻሊ ድዩ ንዝብል፡ እቲ መልሲ ኣይኮነን እዩ። ነዞም ናውቲ ዘዳልው ሚኒስትሪ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን’ዩ። እኹል ዓቕሚ ሃልይዎም ኣቕርቦቱ ናብ መላእ ሃገር ዝርከባ ቅድመ-ትምህርቲ ይዳሎ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ዝጐደለ ንምምላእ ከምቲ ዝተጠቕሰ በተን መምህራን ከምዝቕረብ እናተገብረ እቲ መደብ ከምዝኸይድ ይግበር ኣሎ። ስለዚ እተን ዝምደባ መምህራን ካብ መጀመርታ ብመነጣጠፊ ክሰርሓ ከም ዘለወን ተሓቢሩወን’ዩ። ኣብ ሃገርና እንኽተሎ መደብ ትምህርቲ፡ ጐረባብትና ምስ ዝኾና ሃገራት’ውን ነዛምዶ ኢና። ምስተን ሃገራት ማዕረአን ንኸይድ ኣሎናን የለናንን ብምዝማድ ድማ’ዩ ዝዳሎ። • እሞ ኣብዚ ደረጃ’ዚ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣለና ክበሃል ይከኣል፧ ኤርትራ፡ ካብ 2005 ክሳብ 2007 ኣብ ኣፍሪቃ ከም ኣብነት ተጠቃሲት ሃገር ዝነበረትሉ ምዝካር ይከኣል። ብኸምኡ ግን ኣይቀጸለትን። ኤርትራ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ደረጃ እንከላ ሓንቲ ዘይነበረን ብዓል ሩዋንዳ፡ ሓሊፈናና ኣለዋ። እዘን ሃገራት ነዚ ዘለዋኦ ደረጃ ክበጽሓ፡ መደብ ቅድመ-ትምህርቲ በብግዜኡ መጽናዕቲ ብምግባር ምስ ኮለጅን ዩኒቨርስቲን ኣዛሚደን ክሰርሓሉ ሳላ ዝኸኣላ’የን። • ናይ ዝሓለፈ ሓሊፉ፡ ኤርትራ ናብዚ ደረጃ’ዚ ንምብጻሕ እንታይ ትገብር ኣላ፧ እዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ናብዚ ዝተጠቕሰ ደረጃ ምዕባለ ቅድመ-ትምህርቲ ንኽበጽሓ ዝሓገዘን፡ ምቛም መሰልጠኒ ማእከል ናይ’ዚ ዓውዲ’ዩ። ንሕና ናብዚ ናታተን ደረጃ ንኽንበጽሕ፡ ምስ ኮለጃትና ተኣሳሲሩ ዝኸይድ ርእሱ ዝኸኣለ መሰልጠኒ ማእከል የድልየና። ከመይሲ ትካልን ኣካይዳኡን ኩሉ ግዜ ሓያል ስለ ዝኾነ። ስራሕና ንግምግም ኢና። እንተኾነ ዓቕምና ድሩት’ዩ። ምስ ኮለጅ ዝተኣሳሰረ ኣሰራርሓ ምህላው ግን፡ እቲ ስራሕ ዝለዓለ ውጽኢት ክህልዎን ንነዊሕ ኣገልግሎት ዝህብን ስለ ዝኸውን ተመራጺ’ዩ። • ኣበርክቶ ቅድመ-ትምህርቲ ኣብ ጽላት ስርዓተ-ትምህርትና ዝህቦ ጉልበት ብኸመይ ይግምገም፧ “ኣበርክቶ ቅድመ-ትምህርቲ ንስርዓተ- ትምህርቲ ሃገርና እንታይ ጉልበት ይህቦዶ፧ ኣገዳሲት ሕቶ’ያ፡” እንታይ ጉልበት ይህቦ ንምፍላጥ፡ ኣብ ተሳተፍቲ ሃገራዊ ፈተና 8ይ ክፍሊ ገምጋም ተኻይዱሉ ነይሩ። ውጽኢቱ ድማ፡ ክልተ ዓመት ብቕድመ-ትምህርቲ ዝሓለፉ ካብቶም ነቲ ዕድል ዘይረኸቡ ተማሃሮ ብምንጽጻር፡ መጠን ምሕላፍ 60 ሚእታዊት ምንባሩ ተረጋጊጹ። ካብዚ ዝዓቢ መርትዖ ድማ የለን። ትምህርቲ ቅድመ-ትምህርቲ፡ ምስ ቀለማዊ ትምህርቲ ጥራይ ኣይኮነን ዝላለዩ። ብዝተኻእለ ኣብ ኩሉ መዳይ ናይ ህይወት ክላለዩ’ውን ዝገብር መስርሕ’ዩ። እዚ፡ ነቶም ቈልዑ ኣብ መጻኢ ህይወቶም ብዙሕ’ዩ ዝጠቕሞም። ኣብ ገለ እዋን ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ (ማስተርስ ፒኤችዲ) ዘለዎም ሰባት፡ ምስ ዝኾነ ሰብ ናይ ምብህሃል ክእለት ትስእነሎም ንዕዘብ ኢና። ቅድመ-ትምህርቲ፡ እዚ ንኸይህሉ ሓጋዚ’ዩ። ቅድመ-ትምህርቲ ኣብ ህይወት መጻኢ ናይ ሓደ ቈልዓ፡ ናይ ምብህሃልን ኣረኣእያ ክእለቱ፡ ብስለቱን ፍልጠቱን የበርኽ። ብዓቢኡ ኸኣ፡ ደረጃ ሓንጐሉ ዝቕረጸሉን ናይ ምቑላብ ክእለቱ 90 ሚእታዊት ዝሕይለሉን’ዩ። ስለ ዝኾነ፡ ወለዲ፡ ህጻናት ደቅና ብዝለዓለ ክጥቀሙሉ ክንሕግዞም ይግባእ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ዘይትካእ ክሊ ዕድመ ተባሂሉ ዝግለጽ። ካልእ፡ ተማሃሮ ኣብ መባእታ፡ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ ምስ በጽሑ፡ ኣብ ክፍሊ ምድጋምን ብዓቢኡ ካብ ትምህርቲ ምቁራጽን ብልዑል መጠን ከም ዝጐድል ብመጽናዕቲ ዝተረጋገጸ ምዃኑ፡ ከምኡ ዝኾነሉ ምኽንያቱ ከኣ፡ እቶም ቈልዑ ኣብ ቅድመ-ትምህርቲ መሰረት ትምህርቲ ሒዞም ዝዓብዩ ምዃኖም ይግለጽ። • ደረጃ ብቕዓት ኣብዚ መደብ’ዚ ናይ ዝምደባ መምህራን ብኸመይ ይግለጽ፧ ኣብ ስራሕ ምምሃርንን ምስትምሃርን ደረጃ ብቕዓተን ዝድርዕ ዝወሃበን ስልጠና ኣመልኪትክን እንታይ ትብላና፧ ቅድሚ ሕጂ ብደረጃ ሰርቲፊኬት ዝልካዕ ስነ-ሓሳብን ግብሪን ዝተሰነየ ናይ ሓደ ዓመት ስልጠና ቀሲመን ናብ ስራሕ ከም ዝዋፈራ ይግበር ነይሩ። ሓሙሽተ ሽዱሽተ ዓመት ኮይኑ ግን፡ እቲ ዝወሃብ ዝነበረ ስልጠና ኣይቀጸለን። ሕጂ’ዚ ፕሮግራም ቅድመ- ትምህርቲ ምስተበጋገሰ ግን፡ እኹልን ብቑዕን ሰርቲፊኬት ዘውህብ ንምግባር ጻዕርታት ይካየድ’ኳ እንተሎ፡ ንሱ ክሳብ ዝሰልጥ፡ ኣብ እዋን ክረምቲ ናይ ሓደ ወይ ክልተ ወርሒ ስልጠና ይወሃብ ኣሎ። ይቕጽል …
26
1
36
813
Dedicated to Saving Lives: An Interview with Dr. Simon Kibrom By: Merina Paulos Eritrea’s progress is built on the dedication of citizens who channel their knowledge, skills, and hard work into national development. These individuals are committed to serving their society over and above performing their professional duties. Dr. Simon Kibrom - a young and passionate medical doctor whose journey reflects perseverance, academic excellence, and an unwavering desire to help others - talks here about his educational path, his clinical experience in maternal health, and his aspirations for the future. Please introduce yourself to our readers. I was born in 1996 in Adi Arkay, located in the Emni Hayli subzone of the Southern region. My whole student life is characterized by hard work and high scores. I started my student life at Kidsti Hana Kindergarten and then attended Mendefera Elementary School, Orota Junior School, and Awet Capuchino Secondary School. In 2014, I went to Warsay Yekalo Secondary School in Sawa to attend 12th grade and train in preparation for my national service. I worked diligently on my studies and scored a 4.0 on the national matriculation examination. I wanted to be a doctor, so I joined Orota School of Medicine and Dentistry, where I spent six years to earn my medical degree. What motivated you to pursue a career in medicine? The main reason I decided to become a doctor was my deep desire to help sick people— those in urgent need of someone capable of relieving them of their pain, suffering, and fear. With God’s guidance, a physician is in a unique position to bring comfort and healing to those in need. Furthermore, my family was exceptionally supportive throughout my studies, and their encouragement pushed me toward my goal. How important was the role of your family in your academic success? My parents served as the foundation of my success from kindergarten through my graduation in college. Although neither of my parents had the opportunity to complete formal schooling, they understood the immense value of education and placed great emphasis on it. Studying medicine for six years requires a lot of patience, energy and sacrifice. Throughout those long years, my parents stood by me, encouraging me psychologically every step of the way. I owe them a lot for their enduring support. When and where did you begin your official medical career? Following my six years of medical training and one-year mandatory national service, my career as a general practitioner officially began at the Mendefera Referral Hospital in 2021—right at the peak of the COVID-19 pandemic. That was a very special moment for me because I was able to begin my dream career in my home region. By the grace of God, everything went smoothly during my first days on the job. I owe a special debt of gratitude to Dr. Habte Haylemelekot and Dr. Dawit Serqe, whose mentorship and encouragement had a profound and positive influence on my career early on. Could you share some highlights of your clinical work in the maternity ward? I have been working in the maternity ward at Mendefera since December 2021. Over these past three years, I have been actively involved in a wide range of emergency and routine obstetric and gynecological procedures. To date, I have participated in 1,120 major obstetric and gynecological operations. This includes 896 caesarean sections, 23 ovarian surgeries (including cases of ectopic pregnancy and ovarian cysts), 11 uterine rupture repairs, 5 peripartum abdominal hysterectomies, 13 cervical cerclage procedures for cervical incompetence, and 17 fourth-degree perineal tear repairs. Additionally, I have been actively involved in managing 148 other operations, including 65 trans-vaginal hysterectomies for uterine prolapse, 25 trans-abdominal hysterectomies, 48 obstetric fistula repairs, 7 myomectomies, 10 appendectomies, 3 incisional hernia repairs, and numerous other minor gynecological procedures. What are your plans for the future? After serving in Mendefera, I have now moved to Asmara to begin a four-year post-graduate specialization program in Obstetrics and Gynecology at the Orota National Referral Hospital. My primary goal is to advance my clinical expertise so that I can serve our people at an even higher level. The ultimate objective of our healthcare community is to reduce maternal mortality and safeguard the health of both mothers and children. I aim to sharpen my knowledge and skills to provide the safest, highest-quality care possible for our citizens. Beyond the hospital walls, how else do you contribute to the community? Being a doctor is not confined to hospital working hours. Medical emergencies can happen anywhere and at any time. Whether in our neighborhoods or during various community settings, we often provide medical assistance outside the clinical environment whenever needed, free of charge. Because health emergencies and childbirth can occur unexpectedly, we consider it our duty to assist people wherever we are. How would you describe the trend regarding maternal health and mortality? The core target of our healthcare initiatives is to reduce maternal mortality nationwide. Doctors and healthcare professionals across the country are working tirelessly to ensure safe deliveries and healthy newborns. Today, we are seeing very encouraging results. Maternal mortality has decreased significantly, and the expansion of hospitals and health clinics into remote areas has made regular antenatal care—such as third, sixth, and seventh-month checkups— much more accessible for pregnant women. What message would you like to share with students and the general public? To students working hard to achieve their goals: keep pushing forward. The path to becoming a medical doctor is long and challenging, so it requires patience and perseverance because achieving anything truly worthwhile demands sacrifice. Given that our government provides free education, removing financial burdens for many years of training, it is our moral duty to give back and serve anyone who needs us. To the general public, my advice is simple: listen to your body. If you experience any abnormal symptoms, visit your local clinic or hospital as soon as possible. Minor issues can quickly escalate if ignored. You know your body better than anyone, and taking charge of your health is the first step to well-being. Any acknowledgments? First and foremost, I am profoundly grateful to our government for providing free, accessible education without financial barriers. I am deeply thankful to my parents, who made enormous sacrifices to support me throughout my journey. I also want to express my heartfelt appreciation to my wife, who stands by me through every challenge of my work and provides constant emotional support. Finally, thank you for taking the time to share my story.
23
1
38
970
“ኩሉንትናይ ንዓኺ”፡ መመሊሱ ዝኹላዕ ሃገራዊ ክብሪ! ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ፡ “ብዝሒ ሰራዊትኩም ክንደይ’ዩ?” ዝብል ሕቶ ንዘቕርብ የዋህ፡ “ቊጽሪ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ” ዝብል መልሲ ይወሃቦ ነይሩ። ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ተጋዳላይ ምዃኑ ንምግላጽ። ዳእላ ኣይኮነን፣ ጸላእን ፈታውን ዝምስክሮ ጭቡጥ ሓቂ’ዩ። ኣብ ታሪኽ መኸተ ኤርትራውያን፡ ትማሊን ሎሚን ጽባሕን ዘይቅየር ሓቂ! ህዝቢ ኤርትራ፡ ብድሩት ሰብኣውን ንዋታውን ጸጋታቱ፡ ነቶም ብዓበይቲ ሓይልታት ተዓሲቦም፡ ትኳቦ ሰኒቖም፡ ክሳብ ዓንቀሮም ዓጢቖም ዝመጹዎ ወረርቲ ስርዓታት፡ በብተራ ናብ ጉሓፍ ታሪኽ ዝደርበዮም፡ ብልዑል ሃገራዊ ፍቕሩ፡ ስጡም ሓድነቱን ሓያል መኸተኡን እዩ - ወትሩ ዕዉት ያታ መኸተ! ኣብ መፋርቕ ዝሓለፈ ዘመን፡ መሰል ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ብምጉዕጻጽ፡ መሬቱን ባሕሩን ንምምንዛዕ ውዲት ክእለም እንከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም’ዚ ናይ ሎሚ ዓቕምን ጉልበትን ኣይደለበን ነይሩ። ብዘይካ ‘ቀጢን በትሪ’ ጠበንጃኣይ ነበሮን። ‘ዕጥቂ የብለይን! ሓገዝቲ የብለይን!’ ኢሉ ግን ነቲ ዓሎቚ ኣይረዓሞን፣ ርስቱ ኣሕሊፉ’ውን ኣይሃቦምን። ቃል-ቃል! ዝብል ሃገራዊ ፍቕርን መካቲ ያታኡን ዓጢቑ፡ “ንጸላኢ ብብረቱ ብጥይቱ!” ዝብል ኒሕ ተቐኒቱ፡ ነቶም ገዚፍ ፖለቲካዊ፡ ወተሃደራውን ፊናንሳውን ደገፍ ርእሰ-ሓያላን ዝነበሮም፡ ብብዝሒ ሰብን ኣጽዋርን ምሒር ዝተመክሑ ወረርቲ፡ ሺሾ ሰራዊቶም ናብ ድዅዒ መሬት ቀዪሩ፡ ዝኣመኑዎ ኣጽዋር መንዚዑ፡ ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብ መሬቱን ባሕሩን ጸራሪጉ፡ ብገዛእ ቅልጽሙ ኣኽሊል ናጽነቱ ደፊኡ። ነቲ ድሕሪ ናጽነት ዝሰዓበ ነዊሕ ተጻብኦታት ከኣ ብተመሳሳሊ ትውፊት ኣላሽ ኣቢሉ - ስዒሩዎ። ታሪኽ መኸተ ኤርትራውያን፡ ታሪኽ መኸተ ሓፋሽ’ዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ንሓለዋ ርስቱ፡ ነፍሲ-ወከፍ ወተሃደር’ዩ። ብዘይ ኣፈላላይ ዕድመን ጾታን፡ ኣብ ግንባርን ደጀንን እንተላይ ኣብ ሕምብርቲ ጸላኢ እናነበረ፡ ብሕቡር ቅልጽም - ክሳብ ናይ ህይወት መስዋእቲ እናኸፈለ መኪቱ’ዩ። ዲያስፓራ ብወገኑ፡ በብመድረኹ ኩሉ ድሕሪ ሃገር! ሃገረይ ስልማተይ! ንሃገረይ ዝበቆ የለን! ቅድም ቀዳድም ሃገር ትሃሉ!. . .ወዘተ እናበለ፡ ክሳብ 20 ሚእታዊት ካብ ደሞዙ ንሰውራ እናኣበርከተ ዝተቓለሰን ናብ ገድሊ ዝተጸንበረን፣ ድሕሪ ናጽነት’ውን በብመድረኹ ኣብ ዝነበረ ኩነታት መኸተ፡ ድራር ተጋዳላይ! ድራር ዋርሳይ! ማዕከን ምክልኻል ሃገር! ማዕከን ስዉኣት! መሕወዪ ግብሪ! ቦንድ. . . እናበለ ብዝተፈላለየ ተበግሶን ኣበርክቶን ብርኪ ሃገሩ ዘጽንዐ’ዩ። ካብ’ዚ ሓሊፉ’ውን ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊታት ብምውዳብ፡ ፍትሒ እናድመጸ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ዜናውን ዲፕሎማስያውን ዓውድታት፡ ኣምባሳደር ሃገሩ ኮይኑ ይምጉት። ኣበርክቶን ተሳትፎን ህዝቢ ኤርትራ ግና፡ ኣብ ምምካት ወተሃደራዊ ዕንደራታትን ወራራትን ጸላእቲ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይኰነን። ኣብ እዋን ባህሪያዊ ሓደጋታትን ለበዳታትን ክገብሮ ዝጸንሐ ኩሉመዳያዊ ውፉይ ኣበርክቶን ዘርእዮ ጥሙር ሃገራዊ ባህሪን፡ መርኣያ ናይ’ዚ’ዩ። ኣብ እዋን ለበዳ ‘ኮቪድ’ ድማ፡ ብዝበለጸ ጐሊሑ ። ካሕዳይ ጉጅለ ብልጽግና፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሰፊሕ ኲናት ኣዊጁ፡ መዋጽኦ ኣብ ዘይርከቦ ዓዘቕቲ ተሸሚሙ ከምዘሎ ኩሉ ዝዕዘቦ ዘሎ’ዩ። እቲ ኩነታት፡ ካብ ረመጽ ናብ ጓህሪ እናዀኖ ድማ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። ኮን ዶኾን ኣቓልቦ ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ ውሽጢ ንግዳም ንምቕናዕ እንተጠቐመ ተባሂሉ ከኣ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብዕሊ ወራር ኣዊጁ’ሎ ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢን ወጻእን ምስ ሓየት ሰራዊቱ፡ ንወራር ብልጽግና ብዝሓረዮ ቋንቋ ከዛርቦ ከም ልማዱ ድሉው’ዩ። እዚ ድሉውነት’ዚ፡ ሎሚ’ውን ንጸላእቲ ብዘርዓደ ስሙር ድምጺ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኣኼባታት ህዝባዊ መኸተ የንጎድጉድ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ኲናት ምርጫኡ ኮይኑ ኣይፈልጥን። ኣብ ታሪኹ ‘ተወሪሩ’ እምበር ‘ወሪሩ’ ዝብል ጽያፍ ዛንታ ኣይርከቦን። ዝገብሮ ምድላዋት ከኣ፡ ብቐንዱ ንዝተስገደደ ኲናት ንምውጋድ . . . እንተመጸ ድማ ንምስዓሩ ጥራይ’ዩ። ግድን ከኣ ይስዕር! ወትሩ ብዓወት ይወጽእ። ህዝቢ ስለ ዘይስዓር።
138
3
138
2,220
ብልጽግና፡ ካብ ውሽጣዊ ነውጺ ናብ ዞባዊ ተጻብኦ እዮብ ገብረሂወት ሚ/ሪ ጉዳያት ወጻኢ ውሽጣዊ ነውጺ ዝደረኾ ታህዲድን ፈኸራ ኲናትን ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት፡ ኢትዮጵያውያን ልሂቃን ብኣዝዩ ዝተወደበ ኣገባብ ኣንጻር ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ዝቐንዐ ሰፊሕ ዘመተን ጸለመን ተታሓሒዞሞ ኣለዉ። ብልጽግና፡ ግዙፍ ሰራዊት መድያ ብምውፋር፡ ኣህጉራውያን መድረኻትን ዲጂታዊ ገጻትን ተጠቒሙ፡ ውዲታዊ ፍሕሶን ሓሶትን ኣንጻር ልኡላውነትን መሬታዊ ምሉእነትን ኤርትራ ክነዝሕ ጸኒሑ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ናብ ቅሉዕ ወራር ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ኣምሪሑ ኣሎ። ብልጽግና ዝመርሓ ዘሎ ኢትዮጵያ ብዕምቆት ምስ እንምርምራን እንፍትሻን፡ በቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ካብ እትመሓደር ዝነበረት ኢትዮጵያ ብኩሉ መዳያ ኣዝያ ዝደኸመትን ናብ ድርኩኺት ውድቀት ዝቐረበትን እያ። ኣብ ካርታታት ብስእሊ፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ብጃህራን ፈኸራን፡ ዳንኬራ ውግእን፡ ብድሕሪ መጋረጃ ድማ ኣብ ኣህጉራውን ዞባውን መጋባእያታት ብናይ ሸምግሉና ዋጭ- ዋጭታ እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ዝጨበጥ ክዉንነት የላን። መራሒ ስርዓት ብልጽግና፡ ዘቤታዊ ዕዮ ገዝኡ ጸማም እዝኒ ብምሃብ፡ ናይ ግዳም ኣጀንዳታት ዘሳሲ ዘሎ’ዩ። ዘይምኽባር ስምምዓት፡ ምጥሓስ ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ምጥሓስ ቻርተር ሕቡራት ሃገራትን ኣፍሪቃዊ ሕብረትን ከም ዲፖሎማስያዊ ጥበብ ዝቑጸረላ ናይ ብልጽግና ኢትዮጵያ ምንጪ ዞባዊ ስግኣትን ዕግርግርን ብምዃና ተነጺላን ዘይተኣማኒት መሻርኽቲ ኮይናን ትርከብ። ብፋይዳ ዘይብሎም ኣብለጭለጭቲ ጎደናታትን ኣብ ባይታ ዘየለዉ ርኽበታትን እትንየት፡ ንሓድሕዱ ዝጋራጮ ዘይክዉንነታውን ፖለቲካዊ መደረታት ዝቐርበላ፣ ተደጋጋሚ ምቕያር ሰበ- ስልጣናትን ምጭጫሕ ሓደስቲ ስማውያን መዝነታትን ከም ዓብዪ ፖለቲካዊ ብልሓት ዝቑጸረላ ሃገር ኮይና ኣላ። ምሩኻት ኲናት ዝነበሩ ጀነራላት ኣብ ማዕከናት ዜና ቀሪቦም ከይሓፈሩ ብዛዕባ ዓወታት ኲናት ዝጀሃሩላ፣ ክልላት ኣብ ውሽጠንን ንሓድሕደንን ብግጭት ዝናወጻላ ሃገር ኮይና ኣላ። ብሰንኪ ሓደገኛን ጸቢብን ዓሌታዊ ኣተሓሳስባ “ኦሮሙማ” ደበና ጥፍኣት ዘንጸላልዋ ዘሎ፡ ቤት ፈተነ ኣህጉራውያን ፊናንሲያውያን ትካላት ብምዃን፡ ዘይምዕሩይነት ምቕረሐ ጸጋታት ኣብ መንጎ ዜጋታታ ከም ቁጠባዊ ዕብየትን ፍናንን፡ ሃብቲ ሃገር ብናይ ባዕዲ ኮርፖረሽናት ምግሓጥ ከም ቁጠባዊ ብልሂ ዝቑጸረላ ዘላ ሃገር እያ። ብዛዕባ ናይ “ብልጽግና ኢትዮጵያ” ዝዝርጋሕ ዘሎ ምስሊ፡ ካብቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክዉንነት ዝረሓቐ እዩ። ስርዓት ብልጽግና፡ ኣብ ውሽጡ ኣጋጢምዎ ዝርከብ ኩሉ-መዳያዊ ውድቀት ብእኩብ ከም ሓደ ረቛሒ ብምውሳድ፡ ምስ ቀንዲ ጎረባብቱ ዝኾና ሃገራት ኤርትራ፡ ሱዳንን ሶማልያን ዝኽተሎ ዘሎ ተጻባኢ ፖሊሲታትን ኣስዒቡሉ ዝርከብ ጭንቀትን ዞባዊ ተነጽሎን ከም ካልኣይ ረቛሒ ብምቕማጥ፡ ብዓቢኡ ከኣ ክዓግቶ ከምዘይክእል ዝተጋህደሉ ወተሃደራዊ ገስጋስን ፖለቲካዊ ጥምረትን ቃልስታት ህዝቢ ኢትዮጵያን ከም ውሁብ ክዉንነት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ናብ ክምለሰሉ ዘይከኣል ኩነተ ውነ-ኣልቦነት ኣምሪሕዎ ይርከብ። ቊጠባዊ ቅልውላው፡ ዝምቡዕ ኣሃዛትን መጻወድያ ዕዳን ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት፡ ንቁጠባዊ ገስጋስን ዕብየትን ኢትዮጵያ ኣመልኪቶም ዝቐረቡ ጸብጻባት፡ መዐቀኒታት ኩሉ መዳያዊ ምዕባለን ማሕበራዊ ፍትሕን ጎስዮም፡ ብውሱናት ዘይክዉንነታውያን መዐቀኒታት ጥራይ ተዓይሮም ክቐርቡ ዝጸንሑ እዮም። እዚ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዝርከብ፡ ፖለቲካዊ ዘይርጉእነት፡ ጸጥታዊ ሃጓፍን ማሕበረ-ቁጠባዊ ነውጽን ኣብ ታሪኽ ናይታ ሃገር ካብ ዘጋጠሙ ጸገማት ብዓይነቱ ዝበኣሰ ምዃኑ እዩ። ኢትዮጵያ ኣብዚ ህሉው እዋን፡ ብውሽጣዊ ኲናት ሓድሕድ፡ ሱር ዝሰደደ ብልሽውና፡ ደርቂ፡ ሕጽረት ናይ ወጻኢ ባጤራ፡ ብልዮናት ዕዳ፡ ትሑት ደረጃ መነባብሮ፡ ዋሕዲ መሰረታውያን ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ሽቕለት ኣልቦነት፡ ተረእዮታት ስርቂ ዓመጽን ሕጊ ኣልቦነትን፡ ልዑል መጠን ዝቕባበን ካልኦት ጸገማትን ትሳቐ ዘላ ሃገር እያ። ካብዚ ቅልውላው’ዚ ንግዚኡ ንምንጋፍ፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ተፈቲኖም ውጽኢት ዘይተረኸቦም ቀየድቲ ማሕንቖታት ዓለምለኻዊ ማዕከን ገንዘብ ዝሓቶም ጠለባት ብምትግባር፡ ዘተኣታተወቶ ቁጠባዊ ፖሊሲታት፡ ክልተ ዝብልሑ ሴፍ ብምዃን፡ ንዝበዝሐ ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓለንጊ ድኽነት ይገርፍ ኣሎ። ሰርዓት ብልጽግና፡ ጸጋታት ናይ’ታ ሃገር ንግዳማውያን ሓይልታት ኣሕሊፉ ብምሃብ፡ ቁጠባ ኢትዮጵያ ክቋጻጸረሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃ ወዲቑ ኣሎ። ብዓለምለኻዊ ማዕከን ገንዘብ፡ ተስገዲዶም ዝተኣታተዉ ፖሊሲታት፡ ብቀዳማይ ደረጃ፡ ብስም ኣብ ዕዳጋ ኢድ ዘይምትትእታው (free market)፡ ብሕታዊ ምስግጋርን (privatization)፡ ዓበይቲ ኮርፖረሽናት ጸጋታት ኢትዮጵያ ድሕነት ኣከባብን ውሕስነት ጸጋታት ንቀጻሊ ወለዶታትን ጥንቃቐ ከይሃባ፡ ብዘይ ንሕስያ ክግሕጣ ርሒብ ባብ ፈጢሩለን ይርከብ። ብካልኣይ ደረጃ፣ ብስም ምትብባዕ ናይ ግዳም ወፍሪ፡ ዓያዪ ጉልበት ኢትዮጵያ ብትሑት ዋጋ በዘን ኮርፖረሽናት ይምዝመዝ ኣሎ። ብሳልሳይ ደረጃ፡ ሓደ ሚእታዊት ዘይኣኽሉ ሰብ ጸጋ ኢትዮጵያውያንን ብብልሽውና ዝተቘማጥዑ ሰበ-ስልጣን ብልጽግናን ተረባሕቲ ኮይኖም ከምዘለዉ ይግለጽ። እንተ’ቲ ዝበዝሐ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ተሸካሚ ውጽኢት ናይዞም ፖሊስታት ብምዃን፡ ኣብ ጽንኩር ማሕበረ- ቁጠባዊ ኩነታት ወዲቑ ይርከብ። ቀጥታዊ ናይ ግዳም ወፍሪ ንምስሓብ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዝምቡዕ ቅማረ፡ ብመንግስቲ ዝውነና ትካላት ናብ ብሕቲ ብምስግጋር፡ ትሑት መጠን ቀረጽን ብርክት ዝበሉ ልኡማት ሕግታትን ክተኣታተዉ ተራእዮም። ኣብ ኢትዮጵያ፡ ቀጠታዊ ናይ ግዳም ወፍሪ ኣመልኪቶም ዝካየዱ ስምምዓት ምስጢራውያንን ብብልሽውና ዝተላዕጠጡን እዮም። ቀጥታዊ ናይ ግዳም ወፍሪ ክሓቑፎም ዝግባእ መሰረታውያን መትከላት፣ ምስግጋር ፍልጠትን ሞያን፡ ርግኣትን ሰላምን ሃገር ቀዳምነት ዝህቡ፡ ድሕነት ኣከባብን ጸጋታትን ዘውሕሱ፡ ቀጻልነት ጸጋታት ንመጻእቲ ወለዶታት ዘረጋግጽ፡ ካብ ምዝመዛ ናጻ ክኾኑን እዩ ዝግባእ። ብኣንጻሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ክዉንነት፡ ነዞም መትከላት ዘይሓቁፍ እዩ። ካብ ኣህጉራውያን ፊይናንስያውያን ትካላት ዝውሰድ ልቓሕ፡ ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝተበገሰ ኮይኑ፡ ኣብ ዝተናውሐ ዓመታት፡ ነታ ሃገር ናብ መጻወድያ ዕዳ ብምሽማም፡ ኣደዳ ፖለቲካዊ ቅልውላው፡ ማሕበራዊ ነውጽን ቁጠባዊ ዘይርጉእነትን ዝገብር እዩ። ብሰንኪ’ዚ ድማ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቁጽጽርን ጽልዋን ናይቶም ዝዝውሩዋ ዘለዉ ግዳማውያን ሓይልታት ብምውዳቕ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን ሓርነታ ዝተነፍጋ ሃገር ኮይና ትርከብ። ኣብ መጻወድያ ዕዳ ናይዞም ኣህጉራውያን ፋይናንሳውያን ትካላት ምእታው፡ ንቁጠባውን ፖለቲካውን ናጽነትካ ብምምንዛዕ፡ ሃገራዊ ቀዳምነታትካ ብገዛእ ርእስኻ ክትውስን ከም ዘይትኽእል ዝገብር እዩ። ብኻልእ ኣገላልጻ፡ ውሽጣዊ ዕዮ-ገዛኻ ብምርሳዕ፡ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ሓድሽ መግዛእቲ ተቖሪንካ ንባዕዳውያን ጐይቶት እሙን ጊላ ኴንካ ምግልጋል ማለት እዩ። ተራ ኤርትራ ኣብ ዞባዊ ውህደትን ተጻይ ፖሊሲታት ስርዓት ብልጽግናን ተራን ኣበርክቶን ኤርትራ ኣብ ዞባዊ ውህደትን ምርግጋእን ዞባና፡ ብመራሕቲ ሃገራት ሱዳን፡ ሶማልያን እንተላይ በቲ ካሕዳይ መራሒ ስርዓት ብልጽግናን ብተደጋጋሚ ተገሊጹ እዩ። ኤርትራ ኣብዚ ህሉው እዋን ኣብ ጽቡቕ ዞባዊ ቁመና፡ ሃናጺ ዲፕሎማስያዊ ጽምዶ፡ ወናኒት ተሰማዒ ርእይቶ ኣብ ኣህጉራውን ዞባውን መጋባእያታትን እምንቲ መሻርኽትን ኮይና ኣላ። ብንጹርን ዘይልወጥን ጽኑዕ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን መትከላት እትለለ፡ ኣብ ምኽባር ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ክልተኣውን ብዙሓውን ስምምዓት ኣሚና ብተወፋይነትን ቅንዕናን ምትግባር ብኣብነት እትጥቀስ ሃገር እያ። ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝውንኑዎ ሓባራዊ ፖለቲካዊ፡ ቊጠባዊ፡ ታሪኻዊ፡ ባህላዊ ምትእስሳር፡ ጂኦግራፊያዊ ኣቀማምጣን ማሕበራዊ ኣቃውማን ዝፈጥረሎም ብልጫ ዓቢ ጸጋ ምዃኑ ኣሚኖም፡ ኣብ ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝ፡ ምምልላእን ምክብባርን ዝተመርኮሰ ሽርክነት ክሃንጹ ዝዓግቶም ሓይሊ የሎን። መንግስቲ ኤርትራ ካብ ጽባሕ ናጽነት፡ ተራን ኣበርክቶን ዞባዊ ውህደት፡ ኣብ ምድንፋዕን ምሕያልን ዞባዊ ጸጥታን ርግኣትን ዕዙዝ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ሓሳባትን ተበግሶታትን ምውሳዱ ተሰኒዱ ዘሎ ሓቂ እዩ። ኤርትራ ኣብ ጽባሕ ናጽነት ናብ ውድብ ኢጋድ ብወግዒ ድሕሪ ምጽንባራ፡ ኣብ 1996 ኣብ ምኽላስን ምእራምን ውድብ ኢጋድ ወሳኒ ተራ ምጽዋታ ይዝከር። ኤርትራ፡ ውድብ ኢጋድ ካብ ጸቢብ መዳይ ልምዓት፡ ምክልኻል ደርቅን ኣንበጣን ዘተኩር ውድብ፡ ናብ ቁጠባውን ፖለቲካውን ውህደት ዝሕመረቱ ሰፊሕ ዕላማ ዘለዎ ውድብ ክሰጋገር ዘቕረበቶ ሓሳባትን ዝተጻወተቶ ኣበርክቶን መሪሕ ተራ ከምዝነበራ ይፍለጥ። ኤርትራ እትቕልሶ ብዙሓት ሃገራት ዞባና ዝሰዓብኦን ኣብ ፈለማ 90ታት ዝተቖጸየ ተስፋ ዞባዊ ሽርክነትን ውህደትን ዳግም ኣብ 2018 ትንፋስ ክዘርእ ክኢሉ ነይሩ እዩ። እንተኾነ ስርዓት ብልጽግና እውን፡ ዞባዊ ውህደት ቀዳምነት ሂቡ ግዙፍ ጸጋታት ዞባና ኣብ ምቕያር መነባብሮ ህዝብታት ንምውዓል ኣብ ክንዲ ምስራሕ፡ ኣብ ጸቢብን ሓደገኛን ዝኾነ ዓንኬል ብምኽርዳን፡ ናይ ጥፍኣትን ውድቀትን መኣዝን መሪጹ። ኢትዮጵያ ልዕሊ ዝኾነት ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ሃገር፡ ዝበለጸ ኣማራጺታት ዘለዋ እያ። ኣብ ሓሙሽተ መዳውብቲ ሃገራት ብልዕሊ ሸውዓተ ወደባት ክትጥቀም ዕድል ኣለዋ። እቲ ክዉን ሓቂ እዚ ክንሱ፡ ስርዓት ብልጽግና ግዳማዊ ኣጀንዳ ንምስሳይ ኣፍደገ ባሕሪ ዝብል ኣሰልካይን ዘይክዉንነታውን ሓደገኛን መስመር ክኽተል መሪጹ ኣሎ። ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ታሪኻዊ፡ ባህላውን ማሕበራዊን ምትእስሳራትን ጸጋታቶምን ኣብ ብልጽግናን ዕብየትን ሃገራቶም ከውዕልዎ መተካእታ ዘይብሉ ሕርያ እዩ። ዞባዊ ውህደት፡ ክንዮ’ቲ ዝህልዎ ቁጠባዊ ምትእስሳርን ሓድሕዳዊ ምምልላእን ዝፈጥሮ ፖለቲካዊ ምትእምማንን ጸጥታዊ ምትእስሳራትን ቀሊል ኣይኮነን። ዞባዊ ውህደት፡ ሃገራት ጸጋታተን ብሓባር ብምውህሃድ፡ ኣብ ምትእስሳር ውሁድ ሓባራዊ ዕዳጋ፡ ትሕተ-ቅርጺ፡ መራኸቢታትን መጐዓዝያን ዝፈጥሮ ሓድሕዳዊ ተመርኳስነት ናብ ውሁድ ቁጠባዊ ምትእስሳርን ፖለቲካዊ ምትእምማን ብምምራሕ፡ ዜጋታት ሓባራዊ ብድሆታትን ዕድላትን ከለልዩ፡ ናይ ሓባር መጻኢ ክሃንጹን ባይታ ዝፈጥር እዩ። ኣብ’ዚ ህሉው እዋን፡ ብደረጃ ዓለምናን ዞባናን ዝፍጠሩ ባህርያዊ ኮነ ሰብ ዝፈጠሮም ስግኣታት፡ ዞባዊ ምትሕብባርን ምውህሃድን ዝሓቱ ምዃኖም ግሁድ ሓቂ እዩ። መራሕቲ ብልጽግና፡ ዘይልወጥ ጂኦግራፊያዊ ክዉንነት ሃገሮም ተቐቢሎም ምስ ህዝቦምን ሕማም ነብሶምን ተዓሪቖም፡ ኣብ ምክብባርን ምምልላእን ዝተመርኮሰ፡ ዞባዊ ውህደትን ምርግጋእን ዘደንፍዕ ሽርክነት ናይ ቀዳምነታት ቀዳምነት ምዃኑ ኣሚኖም ክሰርሑ ይግባእ። ስርዓት ብልጽግና፡ ሸውሃት ዕብለላን ምግባትን ግዳማውያን ሓይልታት ንምርዋይ፡ ብዋጋ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ምጥላዕ ተጸሚዱ ይርከብ። ልኡላውነት ሶማልያ ዝግህስ ስምምዓት ምፍጻም፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ዞባናን ዘየርብሕ፡ ምስ ኤርትራ ዝተጀመረ ጽምዶን ሽርክነትን ኣንፈቱ ብምጥምዛዝ፡ ኣፍደገ ባሕሪ ዝብል ዘይክዉንነታዊ ግን ከኣ ንዞባና ናብ ዘይተደለየ ኲናት ከምርሕ ዝኽእል ቅሉዕ ወራር ምእዋጅ፡ ቅልውላው ሱዳን ሰላማዊ መዕለቢ ከይረክብ፡ ወተሃደራዊ ሓገዝ ንሰራዊት ኣልዳዓም ኣሰሪዕ ብቀጻሊ ምቕራብ፡ ፖለቲካዊ ፍሕሶታትን ውዲታትን ዝተላዕጠጡ ዋዕላታት ኣብ ምእንጋድን ተጸሚዱ ይርከብ። ስርዓት ብልጽግና፡ ኣጀንዳ ግዳማውያን ሓይልታት ንምስሳይን ጸቢብን ግዝያውን ረብሓታት ንምውሓስን፡ ኣሰር ዝሓለፉ ስርዓታት ኢትዮጵያ ብምስዓብ፡ ቅልውላው ሱዳን ኣብ ምትሕልላኽ ኣብ ቅድሚት ተሰሪዑ ይርከብ። ስርዓት ብልጽግና ናብ ስልጣን ድሕሪ ምድያቡ፡ ዝወሰዶም ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ስጉምትታት ሕልምታት ዞባውያን ሓይልታት ንምትግባር ዝዓለሙ ምዃኖም ይፍለጥ። ብመሰረት ዓበይቲ መርበባት ሓበሬታ፡ ትካላት ምርምርን መጽናዕትታትን ዝተዘርግሑ ጭብጥታት ከምዘነጽርዎ፡ ስርዓት ብልጽግና ኣብ ጎኒ ሰራዊት ኣልዳዓም ኣልሰሪዕ ብምስላፍ፡ መሰጋገሪ ካብ ሱዳን ዝተዘመተ ወርቂ፡ መናሃርያ ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ዝንቀሳቐሱ ፖለቲካውያን ሓይልታት፡ ኣካል መርበባት ቀረብ ሎጀስቲክ ሰራዊት ኣልዳዓም ኣልሰሪዕ፡ ተጻባኢ ዲፕሎማስያውን ዜናውን መርገጺታት ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን መድረኻት ክኽተል ተራእዩ። ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ተፈጥሮ ዝዓደሎም፡ ስትራተጂያዊ ጂኦግራፊዊ ኣቀማምጣን ዕቝር ባህርያዊ ጸጋታትን ተጠቒሞም፡ ኣብ ብልጽግናን ዕብየትን ሃገራቶም ከውዕልዎ ዝድርኾም ሓባራዊ ረቛሒታት ልዕሊ ዝኾነ ካልእ እዋን፡ ኣብ’ዚ ህሉው መድረኽ ብንቕሓትን ልዑል ትዅረትን ብሓደ ኮይኖም ኣበርቲዖም ክሰርሑሉ ይግባእ። መደምደምታ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቶም ዘለዉ ብዙሓት ጸገማት፡ ንነዊሕ ዓመታት ክእከቡ ዝጸንሑ ሽግራት ብምዃኖም፡ ብግዝያዊ ውሳነታት ክፍትሑ ከም ዘይክእሉ ርዱእ እዩ። ኣብዚ ህሉው እዋን፡ እቲ ሓቀኛ መበገሲ ጸገም ኢትዮጵያ፡ ሕቶ ኣፍደገ ባሕሪ ዘይኮነስ፡ ኣብ ዓሌትን ብሄርን ተመርኲሱ ዝተሃነጸ ፖለቲካዊ ስርዓትን ንዕኡ ስዒቡ ዘጋጠመ ፍሽለት ህንጸት ሃገርን እዩ። ስርዓት ብልጽግና፡ ቀዳምነት ሂቡ ክሰርሓሉ ዝግባእ ዓብዪ ዕማም፡ ጠንቂ ግጭትን ዘይምስምማዕን ህዝብታት ኮይኑ ዘሎ ኣብ ዓሌትን ብሄርን ተመርኲሱ ዝተሃነጸ ፖለቲካዊ ስርዓት ብምውጋድ፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሰላም፡ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ተጻዋርነትን ዘውሕስ፡ ነዊሕ ዝጠመተ ፖለቲካዊ ስርዓት ምህናጽ እዩ። ኢትዮጵያ እትውንኖ ግዙፍ ዓቕሚ ሰብን ባህርያዊ ጸጋታትን ብግቡእ ብምምዝማዝ፡ ኣብ ረብሓ ህዝባ ንምውዓል፡ ካብ ግዳማዊ ጽግዕተኛነት ዘገላግልን ምዕሩይ ምቕረሐ ጸጋታት ሃገር ዘረጋግጽን ፖለቲካዊ መትከል ክኽተል ይግባእ። ብተወሳኺ፡ ስርዓት ብልጽግና ናይ ወጻኢ ሓይልታት ኣጀንዳታት ካብ ምስሳይ ተቖጢቡ፡ ምስ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብምትሕብባር ክሰርሕ ይግባእ። ውሽጣዊ ጸገማት ኢትዮጵያ፡ ካብ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን (IMF) ባንኪ ዓለምን ብዝርከብ ቢልዮናት ዶላራት ወይ ብናይ ወጻኢ ሓይልታት ቁጠባዊ ምዕሪታት ዝፍታሕ ኣይኮነን። ቀይሕ ባሕሪ ብሓፈሻ፡ መጻብቦ ባብ ኣል- መንደብ ድማ ብፍላይ፡ ካብቶም ኣዝዮም ተኣፈፍትን ወሰንትን ስትራተጂያውያን መስመራት ዓለምና ብምዃኖም፡ ኣህጉራውያንን ዞባውያንን ሓይልታት ኣብዚ ዞባ’ዚ መዕለቢ እግሪ ንምምስራትን ጸጋታቱ ንምቁጽጻርን፡ ኣካልን መቐጸልታን ናይ ወጻኢ ፖሊሲታቶም እዩ። ስርዓት ብልጽግና፡ እዞም ዞባውያን ሓይልታት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘለዎም ናይ ምግባትን ምስፍሕፋሕን እከይ ውጥን ንምትግባር ከም መሳርሒ ተሓርዩ ምህላዉ ንኹሉ ግሁድ ዝኾነ ሓቂ እዩ። ነዚ ናይዞም ሓይልታት ስሱዕ ዕላማ ንምርግጋጽን እሙን ኣገልጋሊ ምዃኑ ንምርኣይን፡ ስርዓት ብልጽግና “ኣፍደገ ባሕሪ” ዝብል ናይ ዕቡዳን ኣጀንዳ ብምውላዕ፡ ንኢትዮጵያ ግዳይ ናይ ጂኦ-ፖለቲካዊ ረብሓታቶም ክገብራ ይፍትን ኣሎ። ሎሚ ቀንዲ መሻርኽቲ ስርዓት ብልጽግና ኮይነን ዘለዋ ሓይልታት፡ ኣብ የመን፡ ሊብያ፡ ሶርያን ሱዳንን ዘካየደኦ ናይ ውክልና ኲናት፡ ልኡላውነትን መሬታዊ ሓድነትን ናይዘን ሃገራት ኣብ ከቢድ ሓደጋ ወዲቑ ኣሎ። ብደረጃ ዓለም፡ መስመራት መጐዓዝያ ባሕርን ስትራተጂያዊ መጻብቦታትን ንዓለማዊ ቁጠባ፡ ንግዲን ጂኦ-ፖለቲካዊ ምትእስሳርን ወሳኒ ተራ ከም ዘለዎም ፍሉጥ እዩ። ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎና ስትራተጂያዊ ኣቀማምጣ፡ ብዓይኒ ዓለማዊ ረብሓታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዓይኒ ልኡላውነትን ሃገራዊ ድሕነትን ኤርትራ ክምዘን ይግባእ። ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ብኲናትን ወረ ኲናትን ተመኪሑን ፈኪሩን ኣይፈልጥን። እዚ ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ማንም ስምብራትን በሰላን ኲናት ጽቡቕ ገይሩ ስለ ዝፈልጥ እዩ። ነዚ ብዝግባእ ስለ ዝተመኮረሉን ዝሓለፎን፡ ወትሩ ሰላምን ርግኣትን ኣብ መንጎ ህዝብታት ናይዚ ዞባ ንክሰፍን ብትግሃትን ቅንዕናን ምስ ጸዓረ እዩ። ቀንዲ ጠንቂ ስነ- ኣእምሮኣዊ ዘይርጉእነት መራሒ ስርዓት ብልጽግና፡ ኩሉ መዳያዊ ውሽጣዊ ውድቀት ኢትዮጵያ ዝፈጠሮ ነውጺን ልዕሊ ዓቕሙ ተመጢጡ ሕልሚ ናይተን ኣሸቀልቱ ዝኾና ዞባውያን ሓይልታት ንምስሳይን ንምትግባርን፡ ዝኽተሎ ዘሎ ውሳነ እዩ። “ውሽጠን ባምባ ደጊአን ክንዲ እምባ” እትብል ብሂል ለባማት፣ ንሃለፍታን ዕብዳንን ስርዓት ብልጽግና ብልክዕ እትምጥን ብሂል እያ።
55
1
61
1,432
ወዲ ኣይተ… እቲ ሃገራውነትከ! ስምኦን ወልደሚካኤል ሃገር ክትህነጽን ክትዕቀብን እንከላ፡ እቲ ዝዓበየ ድልዱል መሰረት፡ እቲ ብፍቕሪ ሃገርን ብጽንዓትን ዝተሃነጸ መንእሰይ ወለዶ እዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ኣንጻር’ቲ ብስርዓት ብልጽግና ዝተፈጥረ ደበና ሓደጋ ንምቕንጣጥ ኣብ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ ናይ ክተትን መኸተን ሃገራዊ ምንቅስቓስ ብሓደ እውን ሰለስተ ዕላማታት ክውቅዕ እዩ። ቀዳማይ፣ ሃገራዊ ክብረት፡ ናጽነትን ልኡላውነት ኤርትራ ዘጽንዕ እዩ። ኤርትራ ከም ናጻን ልኡላዊትን ሃገር፡ ኤርትራውያን ከኣ ሰብኣውን ሃገራውን ክብሪ ዘለዎም ህዝቢ ብምዃን ንዝሓለፈ 35 ዓመታት ጸኒሕና። ስርዓት ብልጽግና ንዕምሪ እዚ ከነስተማቕሮ ዝጸናሕና ናጽነትን ክብርን ከሕጽር ንዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት መሬት ክጽሕትር ጸኒሑ። ዓቕሚ ደኣ ተሳኢንዎ እምበር ንምውራርና እውን ትንዕ-ድንዕ ክብል ጸኒሑ እዩ። ንዓቕሚ ምክልኻል ኤርትራ፡ ንዓቕምን ተወፋይነትን ሃገራውነትን ኤርትራዊ መንእሰይ ዘቆናጽብ መግለጺታት እውን ክሳብ ንምስምዑ ዘረብርበና ሰሚዕና። ኤርትራ ከም ናጻን ልኡላዊትን ሃገር ክሳብ ሕጂ ጸኒዓ ክትጸንሕ ዝኸኣለት፡ ብኤርትራዊ ሓይሊ ጥራይ ምዃኑ ዓለም ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። ኤርትራዊ መንእሰይ ዋልታ ድሕነት ሃገሩ ብምዃን ኣብ ኩሉ ግንባራት ኣብ ቅድሚት ተሰሊፉ ልዕለ ሰብኣዊ ተወፋይነትን ጽንዓትን ሳላ ዘርኣየ፡ ኤርትራ ሰሪራ ኣላ። ሕጂ እውን እንተኾነ ከም ህዝብን ሃገርን ናይ ምህላውን ምቕጻልን መሰልና በቲ ኣብ ቻርተር ሕቡራት ሃገራት ተጻሒፉ ዘሎ ሕጊ ዘይኮነስ ብሓይልና ጥራይ ከም ዝወሓስ ጠፊኡና ኣይፈልጥን እዩ። እዚ ሕጂ እንገብሮ መኸተ ህላወ ናጻ ኤርትራ ካብ ግዝያዊ ምዃን ሓሊፉ ነባርን ናይ ሓዋሩን ዝገብር እዩ። ካልኣይ፣ እዚ ሕጂ እንገብሮ መኸተ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ህሉው ስግኣት ንምቕንጣጥ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሕሉፍ መስዋእትና ኣብ ግቡእ ክብሩ ንምቕማጥ ዝግበር ብምዃኑ ፍሉይ ክብሪ ኣለዎ። እቲ ምእንቲ ናጽነትን ልኡላውነትን ክብረትን ኤርትራ ዘካየድናዮ ቃልስን ዝኸፈልናዮ መስዋእትን ብላሽ ከም ዘይኮነ፡ በቲ ሕጂ እንገብሮ መኸተ እዩ ክረጋገጽ። እቲ ዝተኸፈለ መስዋእቲ ንሓደ ግዝያዊ ውጽኢት ጥራይ ኣይኮነን ተኸፊሉ። ቅድሚ ናጽነት ዝተኸፍለ መስዋእቲ ንሰራዊት ደርግ ንምስዓር ጥራይ ኣይኮነን። ድሕሪ ናጽነት ዝተኸፍለ መስዋእቲ እውን፡ ጸላኢ፡ መሬት ኤርትራ ንዘይምርጋጽ ጥራይ ኣይነበረን። ቃልስናን መስዋእትናን ንመጻኢ ወለዶ ብናጻ ንኽነብር ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ። ስዉኣትና፡ ናጻ ኤርትራ ክንነብረላ ጥራይ ዘይኮነስ ክንሕልዋን ከነሳግራን ከም ንብረት ሓደራ እዮም ሂቦምና። ከም መንእሰያት፡ ከምቲ ንናጻ ኤርትራ እንኩመ ዝተበሃልናያ ሃቡና ዝብሉና ክመጹ እዮም። ከምቲ ኣብ ሕብረተሰብና “ኣንብር ዝበልዎ ዘጥፍእ፣ ሃባ ክብልዎ ክኸፍእ” ተባሂሉ ዝተመሰለ ክበሃለልና ከኣ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ስለዚ፡ እዚ ሕጂ ዘሎ መኸተ ነቲ ዘሎ ንምሕላው ጥራይ ዘይኮነስ ነቲ ሕድሪ፡ ነቲ ለበዋ እውን ንምሕላው እዩ። በዚ ሎሚ እንገብሮ መኸተ፡ ነቲ ናይ ትማሊ መስዋእቲ ብግቡእ ክንሕልዎን ከነኽብሮን እንተ ዘይክኢልና፡ እቲ ዝሓለፈ ታሪኽ ዋጋ ኣልቦ ክኸውን’ዩ። ስለዚ፡ ሕጂ ንከላኸሎ ዘለና ልኡላውነት፡ ናይቶም ቅድሚ ሕጂ ዝተሰውኡ ዋጋን ፍረን ስለዝኾነ፡ እቲ ሎሚ ዝግበር መኸተ ነቲ ናይ ትማሊ መስዋእቲ ግቡእ ክብሪ ንምሃብ ዘጠቓለለ እዩ። ሳልሳይ፣ ግጉይ መዐቀኒ ሓይሊ ጸላኢ ምስባር ኣካል ናይቲ ሕጂ እነካይዶ መኸተ ክኸውን እዩ። ስርዓት ብልጽግና ጥራይ ዘይኮነስ ተኸታተልቲ ስርዓታት ኢትዮጵያ ንዓና ዝርእየሉን ዝመዝንሉን ሓይልና ዝዕቅነሉን ኣገባብ ተመሳሳሊ’ዩ። ኩሎም ንሓይሎም የግንኑ፡ ንሓይልና ከኣ ብዋሕዲ ቁጽርናን ዓይነት ዕጥቅናን ብምርኣይ ብትኽክል ኣይመዝንዎን እዮም። ሓይልና ኣብ ብዝሒ ሰብን ዕጥቂ ኣጽዋርን ተመርኲሱ ኣይፈልጥን እዩ። ሓይልና ብቐንዱ ኣብቲ ረቂቕ መዳይ ኮይኑ ብምጽንሑ ብልክዕ ክፈልጥዎ ይሽገሩ እዮም። ነዚ ኣረኣእያ’ዚ ህርፋን ክሕወሶ እንከሎ እቲ ዓይኒ ጸላኢ ማዕረ ክንደይ ከም ዝዓውር፡ ኣእምሮኡ ማዕረ ክንደይ ከም ዝድፈን ከኣ ኣብ ጸብጻብ እንተ ኣእቲና፡ ጸላኢ ትሑት ግምት ክህበና ይኽእል እዩ። ዋሕድና፡ ዘራያት ዘይብልና ምዃን፡ ነገራዊ ድሩትነትና ሓይሊ ካብ ምዃን ዓጊቱና ኣይፈልጥን እዩ። ብዙሓት ምዃኖም፡ ልዕሌና ዕጥቂ ምዕጣቖም፡ ልዕሌና ዘራያት ምህላዎም፡ ወዘተ ኣብ ልዕሌና ጸብለልታ ወይ ብልጫ ሂብዎም ኣይፈልጥን እዩ። ኣብ ዝተጋጠምናዮ ስዕረት ናብኦም ዓወት ከኣ ናባና ብምባል እዩ ክድምደም ጸኒሑ። ንሓይሎም ብላሽ ምግባር ዘኽእለና ጥበብ ኣለና። ኣብ ዝሓለፈ’ውን ክንዲ ብዝሖም በዚሕና ወይ ክንዲ ዕጥቆም ዓጢቕና ኣይኮንናን ስዒርናዮም። ብተደጋጋሚ ተሃንዲዶም መጽዮም ከብቅዑ ክሳብ ሕጂ ከድንኑና ወይ ክጠውዩና ኣይከኣሉን። ንዘይትጠውዮ ኢድ ትሳለሞ ኢኻ ከም ዝበሃል ከኣ በቲ ዘይግመት ሓይልና ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ኣስጊድናዮም ኢና። ኢትዮጵያ ኣብ 1998-2000 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ቅሉዕ ወራር ከተካይድ እንከላ፡ ንሓይሊ መኸተ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብቲ ወለዶ ሳዋ ዝኾነ መንእሰይ ትሑት ግምት ስለ ዝነበራ ቀሊል ውጥን ናይ ዓወት’ያ ሓንጺጻ። ንወለዶ ሳዋ ‘ጀንትራ፡ ኲናት ርእዩ ስለ ዘይፈልጥ ክሃድም’ዩ’ ዝብል ገምጋም ነይርዎ እዩ። ኣብ ግብሪ ግን፡ እቲ ‘ጀንትራ’ ተባሂሉ ዝተባጨወሉ ወለዶ፡ ኣብ መሬቱ ኣትኪሉ ሓመድ ኣልሒስዎም። ወዲ ትኹል ንጅግንነት ኤርትራዊ መንእሰይ “ኮሪዕካ ተኹርዕ ወዲ ሳዋ፡ ጀንቱራኻስ ሕጂ ይፍለጥዋ፡ ኣይተናሕስየሎም ይጽገብዋ” ኢሉ ቃንይሉ። ሰብ ግን ብፍጥረቱ ረሳዒ ስለ ዝኾነ ከነዘኻኽሮም ኣለና። ወለዶታት ኤርትራ፡ ዓበይቶም ንኣሽቶም፡ ገዲሞም ሓድሾም፡ ጓሎም ወዶም፡ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ሃገሮም ክሕልዉ ተማቲኦም ኣይፈልጡን እዮም። እዋኑ፡ እቲ በትሪ ኣቐሚጥናዮ እምበር ከም ዘይተሰብረ፡ ሓይልና እንተ ዘየወጣወጥናዮ ከኣ ኣጥፊእናዮ ማለት ከም ዘይኮነ ከነርኢ እንግደደሉ እዋን ደሪሱ ኣሎ። ጠባይና፡ ሰላም ምድላይና መደንደኒና ክኸውን የብሉን። ንሃገራዊ ክብረት ምኽታት እናተወራረሰ ዝመጽአ ያታ ኤርትራውነት እዩ። ኤርትራዊ መንእሰይ ካብ ወለዱን ዓበይቲ ኣሕዋቱን ዝወረሶ ኒሕ፡ ንያት፡ ሃገራዊ ፍቕርን ጽንዓትን ብሓድሽ ግብሪ ኣሐዲሱ ሓድሽ ታሪኽ መኸተ ክጽሕፍ ተዳልዩ ኣሎ። ኣይብቓልን ብግብሪ!
29
37
955
David Yeh retweeted
#Sudan 🇸🇩Another senior RSF commander defects to the Sudanese Armed Forces (SAF).Major General Khalid Nour A, a former senior RSF officer who helped build its administrative and operational structure after his transfer in 2013,has announced that he is joining the Sudanese Army.
1
34
1
51
766
David Yeh retweeted
ሕቡር ድምጺ ኩነኔ ኣንጻር ጸረ-ሰላም ስርዓት ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ኢትዮጵያውያን፡ ሱዳናውያን፡ ሶማላውያን ብሓባር፡ ኣንጻር ስርዓት “ብልጽግና” ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ከካይዱ ኣብ ምድላዋት ይርከቡ። እዚ 13 ሕዳር ኣብ ስዊስ፡ 16 ሕዳር ኣብ ኣመሪካ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰልፊ፡ ሓድነት ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝገጠሞም ሓባራዊ ስቓይን/ስግኣትን ንምግላጽ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንሓቀኛ ሕብሪ ስርዓት “ብልጽግናን” ጎይተቱን ኣብ ምቅላዕ ኣበርክቶ ክህልዎ’ዩ። “ብልጽግና” ብቑል ክብል ዝተኸተሎ ጸረ-ሰላም ፖሊስኡን ሳዕቤኑን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ጥራይ ዝሕጸር ዘይምዃኑ ንርእዮ ኣለና። እቲ “ስርዓት” ብህዝብታት ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ብህዝብታት ዞባና’ውን ተፈንፊኑ ኣሎ። ኢትዮጵያውያን ምስ ጎረባብቶም ኣሓት ህዝብታት፡ ብሓደ ድምጺ፡ “ስርዓት” ኣብይ ናይ ሓባር ጸላኢና እዩ” ዝብል መልእኽቲ ከቃልሑ እዮም። ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወጻኢ፡ ኣብ ዞባና ንዝቕልቀሉ ሓንከርቲ ተደጋጊፎም ክቃለሱ ንመጀመርያ ኣይኮነን፡ እዚ ናይ ሎሚ ግን፡ ሰፊሑ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ጸጥታን ሰላምን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘይነጻጸልን ተጸላላውን ምዃኑ ተደጋጊሙ ዝተገልጸ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ውሽጣውን ዞባውን ግጭታት ድማ ንሰላም መላእ ዞባናን ኪንዮኡ ብቐጥታ ዝጸሉ ስግኣት’ዩ። ስርዓት “ብልጽግና” ጸረ-ሰላም፡ ኣስፋሕፋሕን ተለኣኣኽን ሓይልታት ግዳም ብምዃን ንኢትዮጵያ ኣብ ኣፍደገ ምብትታን ኣገምጊሙ፡ ነዚ ዞባ ሃዊኽዎ ኣሎ። ንህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓቢሮም ኩለንተናዊ መኸተኦም ከሐይሉ ዝድርኽ ዘሎ ከኣ ካልእ ምስጢራዊ ሓይሊ ዘይኮነ፡ ዕንደራን ክድምናን “ብልጽግና’ዩ”። ኪንዮ ዞባና፡ ንዓለማዊ ሰላምን ምርግጋእን’ውን ሓደገኛ ስለ ዝኾነ፡ ኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዓለምና፡ “ብልጽግና” ንምኹናን ድምጹ ከሕብር ሓላፍነት ኣለዎ። እቲ ዝካየድ ሰልፊ፡ መግለጺ ኩሉ መዳያዊ ንጽገት “ብልጽግናን” ከምኡ እውን ብጽግዕተኛነት ክረጋገጽ ዝሕለም ዞባዊ ዕብለላን እዩ። “ብልጽግና” ማለት፡ ንሃገራዊ ረብሓ ካብ ምግልጋል፡ ብዓሻ ድፍረት፡ ህንጡይነትን ወሰን ዘይብሉ ስስዐን ንውልቃውን ጉጅለኣውን ረብሓ ምኽዳም እዩ። እቲ “ስርዓት”፡ ነቲ ብስንፍንኡ ባይታ ዘዝበጦ ሚዛን ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ምስ ኢማራት ተጽጊዑ ልኡላውነት ጎረባብቲ ሃገራት ብምድፋርን ፍትሓዊ ሕቶታት ህዝቢ ኢትዮጵያ ብምጭፍላቕን፡ ክሰርር ከምኡ’ውን ፍሽለቱ ክሽፍን ኣብ ዓቕሊ ጽበታዊ ፈተና’ዩ ዝርከብ ዘሎ። ኣብ ወጻኢ ዝወዳደብ ዘሎ ሰፊሕ ሓባራዊ ሰልፊ ተቓውሞ እምበኣር፡ ጸረ ዕብለላ፡ ህውከትን ምክፍፋልን ዝኾነ ኪዳን ህዝብታትና ኣብ ባይታ ህያውነቱ ዘበስር ምልክት እዩ። ስርዓት “ብልጽግና” ንግጉይ ዘቤታውን ግዳማውን ፖሊሲኡ ክቕይር፡ ዞባዊ ሰላምን ልኡላውነት ሃገራትን ከኽብር፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዕታት ደው ከብል ክቐርቡ ካብ ዝጸንሑ ድምጽታት፡ እቲ ዝበርትዐ ክኸውን ትጽቢት ብዙሓት ኢዩ። ምኽንያቱ ሕቡር ድምጺ ስለዝኾነ። ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ክሰፍሕን ክደጋገምን ዘለዎ ከኣ ኢዩ። ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ቀንዲ ተጻይ ዞባዊ ሰላም መን ምዃኑ ብንጹር ፈሊጦም ሓደ ግንባር ካብ ፈጠሩ፡ ኣብ ዜና፡ ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ወዘተ እውን ብተመሳሳሊ ሓባራዊ ንጥፈታቶም ከሐይሉ ኣገዳሲ’ዩ።
95
1
111
1,033
David Yeh retweeted
Nipsey Hussle’s brother, Blacc Sam, says they made sure his entire music catalog is under his children’s names, while also giving them major shares in Marathon Burger, the Marathon Clothing brand, the Marathon Beauty concept, and all future business ventures 👏🏾💯
60
668
40
5,632
95,743
Just to to remind these uncouth newbies to #Ethiopia's power center at Arat Kilo State Palace in Addis Ababa, the ethnofascist #Oromo OPDO-PP clique of @AbiyAhmedAli, the various names of #Ethiopian army divisions and corps that perished in #Eritrea—over a million in total…
103
1
115
836
It reads: "Happy Birthday Mr. Ambassador!" A big birthday cake. What a big surprise! It was sent unexpectedly by a friend, and it made me glow from the inside out. There is something so beautiful about joy that finds you when you are not expecting it at all. And of course, we shared it with my workmates. Joy tastes better when shared. And thanks X too for bidding me Happy Birthday! 🎂 – at Kiambu, Kenya
26
40
1
112
1,887
“ኩሉንትናይ ንዓኺ”፡ መመሊሱ ዝኹላዕ ሃገራዊ ክብሪ! *"...ህዝቢ ኤርትራ፡ ብድሩት ሰብኣውን ንዋታውን ጸጋታቱ፡ ነቶም ብዓበይቲ ሓይልታት ተዓሲቦም፡ ትኳቦ ሰኒቖም፡ ክሳብ ዓንቀሮም ዓጢቖም ዝመጹዎ ወረርቲ ስርዓታት፡ በብተራ ናብ ጉሓፍ ታሪኽ ዝደርበዮም፡ ብልዑል ሃገራዊ ፍቕሩ፡ ስጡም ሓድነቱን ሓያል መኸተኡን እዩ – ወትሩ ዕዉት ያታ መኸተ!" *"...ህዝቢ ኤርትራ ኲናት ምርጫኡ ኮይኑ ኣይፈልጥን። ኣብ ታሪኹ ‘ተወሪሩ’ እምበር ‘ወሪሩ’ ዝብል ጽያፍ ዛንታ ኣይርከቦን። ዝገብሮ ምድላዋት ከኣ፡ ብቐንዱ ንዝተስገደደ ኲናት ንምውጋድ . . . እንተመጸ ድማ ንምስዓሩ ጥራይ’ዩ"። shabait.com/2026/11/12/%e1%8…
1
766
22
827
20,114
I'm not big fan of Meles Zebawi but why do some Ethiopians blame him for handing #Assab city to us Eritrean as an Eritrea is Sandwiched. Nothing was handed to Eritrea . Assab just like any cities in Eritrea was liberated thru blood and sweat. Video source : ABC news
14
110
7
189
8,067
Nipsey Hussle learned in #Eritrea that family is the currency. In America, material gain drives our culture. Out there, family wellbeing and togetherness drive theirs. Two different ideas of valuable. Out there, family is very, very high on the list. 👇👉 m.facebook.com/story.php?sto…
2
4
10
219
𝗙𝗶𝘃𝗲 𝗨𝗦 𝗦𝗲𝗻𝗮𝘁𝗼𝗿𝘀 𝗝𝘂𝘀𝘁 𝗕𝗹𝗲𝘄 𝘁𝗵𝗲 𝗖𝗼𝘃𝗲𝗿 𝗢𝗳𝗳 𝗥𝘂𝗯𝗶𝗼’𝘀 𝗛𝗼𝗿𝗻 𝗼𝗳 𝗔𝗳𝗿𝗶𝗰𝗮 𝗕𝗮𝗰𝗸𝗿𝗼𝗼𝗺 𝗚𝗮𝗺𝗲, 𝘄𝗵𝗼 𝗞𝗻𝗲𝘄! #Eritrea #Sudan #Djibouti #Somalia #Ethiopia It turns out there’s more inside those five US senators’ seemingly simple, yet unmistakably clear, letter--one that effectively blows the cover off what Secretary of State Marco Rubio and his team have been doing behind closed doors. By flat-out telling Rubio not to put Eritrea’s Assab Port up for negotiation, the senators are challenging a strategy that looks a lot like Washington quietly trying to pressure Eritrea to accommodate Ethiopia’s unacceptable demand, ie possibly to prevent Ethiopia’s collapse after its own self-inflicted move: invading Eritrea for its ports. That may sound extreme, but it’s not far-fetched. Look at the details & facts. 𝗧𝗵𝗲 𝗕𝗮𝗰𝗸𝗿𝗼𝗼𝗺 𝗚𝗮𝗺𝗲 On paper, Rubio’s State Department has been saying all the right things about respecting borders and avoiding conflict. But when you examine the actual moves, it looks like Washington is trying to save Prime Minister Abiy Ahmed from his own reckless gamble, by asking Eritrea to pay the price. · First gamble: giving up leverage under the cover of Eritrea’s relief. Right before fighting restarted in Tigray, the administration lifted the US arms ban on Ethiopia and let the 2021 Tigray war sanctions expire. And yes, letting that order lapse removed financial sanctions on both Ethiopia and Eritrea at the same time. But look closer at the imbalance: while Ethiopia was cleared to buy US weapons and pursue other trade deals, Eritrea remained under a strict US arms embargo and other Treasury-related regulatory hurdles. In practice, removing the so-called “Eritrean sanctions” was not as straightforward as it was presented. It may have been an unavoidable legal byproduct of wiping the slate clean for Abiy, or it may have been a calculated “goodwill” gesture meant to soften Eritrea and lure it toward negotiations over the Assab Port. Either way, it shows Washington’s short-sightedness, and its complete misjudgment in how it has tried to hold Abiy accountable both for the crisis inside Ethiopia and its spillover impact across the region. • Second gamble: rewarding threats to prevent a meltdown. With Ethiopia facing deep internal turmoil, many in Washington argue that Abiy has been invoking Red Sea access as a political distraction, and an attempt to cover real weaknesses. “It isn’t serious,” they say, or “he doesn’t have what it takes” to carry it out. But instead of shutting down that dangerous talk, Washington kept Eritrea’s port on the negotiating table, while clearing Ethiopia to purchase US weapons and other commercial goods. That sent a clear message: you can threaten a reckless war that risks destroying your own country and threatens US interests in the Horn of Africa, and Washington will still move to keep you from going over the cliff. That’s exactly the trap the senators are trying to stop. · Third gamble: why Egypt and the Red Sea states are speaking up so bluntly. This week, Egyptian Foreign Minister Badr Abdelatty was unusually direct with Rubio. Meanwhile, Ethiopia has reportedly been amassing large numbers of troops in and around the Eritrea border area, firing artillery that reportedly landed near the Eritrean town of Badme in recent days. Egypt and the rest of the Red Sea states have not held back. They’ve expressed their dismay to Washington on behalf of the Red Sea littoral countries. Djibouti, Sudan, and Somalia have joined Egypt and made their position unmistakable by signing a statement this week that reinforces the same message. In plain terms, the Red Sea littoral states are telling both Ethiopia and Rubio: Red Sea security belongs to the countries that actually sit on the coast. And they won’t sit quietly while borders are redrawn. At the end of the day, the senators’ letter cuts through the State Department’s talking points. You can’t keep the peace, or save a government from its own self-destructive choices, by arming it, funding it, and hinting that a neighbor’s port is up for grabs, only to distance yourself from the predictable result: oblivion for the target and bloodshed across the region. The senators spoke loud and clear. K
1
25
2
43
1,556
How did Eritrea and Ethiopia go from cooperation to war, then back to the negotiating table? Join @Eri_Diplomacy for Episode 2 of History, Power & the Horn: Behind the Headlines, live on X Spaces. Saturday, Nov. 14 • 10 AM PST / 12 PM CST / 1 PM EST teapawt.net/i/spaces/1evBOQnQRkoMz…
2
201
4
166
806