sümeyye hatice

Yıllarca başörtülü kadınların haklarını savunduğunu söyleyen , siyasetini yapan müslüman erkeklerin büyük bir kısmı, şimdi o kadınların kendi hayatları hakkında karar vermesinden rahatsız oluyor.

metni okudum. Ve bir kez daha şunu gördüm: Kadınlara din anlatılırken konu neredeyse her seferinde fedakârlığa, sabra ve anneliğe geliyor. Erkeklere din anlatılırken ise aynı ayrıntıda ev içi sorumluluk, bakım emeği ve adalet konuşulmuyor. Bu metin boyunca kadınlara ne yapmaları gerektiği anlatılıyor. Çocuğuna bak, sabret, şükret, ev işini yap, eşini ihmal etme, Kur’an dinlet, dua et, ibadet sevabı kazan… Peki babaya ne söyleniyor? Neden aynı uzunlukta bir metin çıkıp erkeklere, “Çocuğun bakımını eşinle eşit paylaş. Gece sen de kalk. Evin görünmeyen yükünü omuzla. Eşinin kendisine, ibadetine ve ilmine zaman ayırabilmesi için sorumluluk al.” demiyor? Çünkü bu metin, farkında olarak ya da olmayarak, bakım emeğini zaten kadının görevi kabul ediyor. Ben tam da bu kabule itiraz ediyorum. Bir diğer problem, kadınların yaşadığı tükenmişliğin “şeytanın vesvesesi” olarak açıklanması. Hayır. Kadınlar çoğu zaman vesveseden değil; eşitsiz iş bölümünden, görünmeyen bakım emeğinden, ekonomik bağımlılıktan, yalnızlıktan ve bitmek bilmeyen beklentilerden tükeniyor. Toplumsal bir sorunu yalnızca manevi bir sorun gibi anlatırsanız, adaletsizliği görünmez hâle getirirsiniz. Kur’an ise zulmü görünmez kılan değil, adaleti ayakta tutan bir kitaptır. Metnin en temel problemi ise anneliği kadının asli kulluk biçimine dönüştürmesi. Kur’an böyle bir hiyerarşi kurmaz. Kur’an kadınları yalnızca anne olarak tanımlamaz. Kadın da erkek de önce Allah’ın kuludur; ikisi de ahlaki öznedir; ikisi de adaletle yükümlüdür. Takva cinsiyet üzerinden dağıtılmaz. Kulluk da annelik ya da babalık üzerinden tanımlanmaz. Annelik elbette kıymetlidir. Ama anneliği sürekli kutsayan bir dil, çoğu zaman kadınların emeğini görünmez kılar. Çünkü “ibadet” denilen şey, sorgulanamaz hâle gelir. Oysa ben başka bir soru soruyorum: Kadının yaptığı her şey ibadetse, erkeğin yapmadığı şey neden hiç konuşulmuyor? Eğer çocuk büyütmek ibadetse, çocuk bakımını paylaşmak da ibadettir. Eğer ev işi ibadetse, o emeği adaletle paylaşmak da ibadettir. Eğer aile Allah’ın emanetiyse, bu emanet yalnızca annenin omzuna yüklenemez. Kur’an’ın emrettiği adalet tam da burada başlar. Bu yüzden kadınlara sürekli daha fazla sabrı, daha fazla fedakârlığı ve daha fazla şükrü öğütleyen; erkeklerin ise ev içindeki sorumluluğunu neredeyse hiç konuşmayan din dili bana Kur’an’ı değil, yüzyıllar boyunca üretilmiş ataerkil yorumları hatırlatıyor. Kur’an’ın mesajı kadınları fedakârlığa mahkûm etmek değildir. Kur’an’ın mesajı adalettir. Ve adalet, kadınların omzundaki yükü kutsamakla değil, o yükü paylaşmakla gerçekleşir. Bu söylediklerim anneliğin değerini küçümsemek değildir. Benim itirazım, Kur’an’ın evrensel ilkeleri ile tarih boyunca erkek egemen yorumların ürettiği kadınlık rollerinin birbirine karıştırılmasınadır