antoniskonst

Πεθαίνοντας στο Βιετνάμ (Henri Huet) 10/2/1971. Η εισβολή του στρατού του Νότιου Βιετνάμ στο Λάος έχει ξεκινήσει. Οι Αμερικανοί συντονίζουν την επιχείρηση από την στρατιωτική βάση στο Khe Sanh. Εκεί βρίσκονται κι όλοι οι ανταποκριτές μαζί με τους φωτογράφους, οι οποίοι θέλουν να αλιεύσουν πληροφορίες ή να καταφέρουν να εξασφαλίσουν άδεια για να μεταβούν στο πεδίο της μάχης. Τέσσερεις τυχεροί φωτορεπόρτερ επιλέγονται για μια εναέρια επιθεώρηση του πεδίου: Οι Henri Huet (Associated Press), Larry Burrows (Life Magazine), Kent Potter (UPI) και Keisaburo Shimamoto (Newsweek magazine). Λίγο μετά την απογείωση, το πυροβολικό των Βιετκόνγκ βάλλει κατά των αμερικανικών ελικοπτέρων και τα καταρρίπτει. Οι τέσσερεις φωτορεπόρτερ χάνουν την ζωή τους εν ώρα καθήκοντος, όπως ακριβώς και οι οπλίτες που οι ίδιοι απαθανάτισαν σε αμέτρητες φωτογραφίες τους στο Βιετνάμ. Ο Henri Huet, ένας θρύλος του πολεμικού φωτορεπορτάζ, ήταν μόνο 43 ετών. Γεννημένος στο Βιετνάμ από Γάλλο πατέρα και Βιετναμέζα μητέρα, σπούδασε ζωγραφική πριν ασχοληθεί με την φωτογραφία. Τυχοδιώκτης και πραγματικός ερασιτέχνης (με την κυριολεκτική έννοια της λέξης, δηλαδή εκείνος που αγαπά παράφορα την τέχνη), βρέθηκε στο Βιετνάμ για λογαριασμό του UPI, πριν πάρει «μεταγραφή» για το Associated Press. Ο Huet δεν ήταν ένας ακόμη φωτογράφος. Ο Huet ήταν ένας καλλιτέχνης της φωτογραφίας. Ή για να είμαι ακριβής, ένας ριψοκίνδυνος καλλιτέχνης. Ακολουθούσε τους Αμερικανούς οπλίτες στο πεδίο της μάχης (στην μάχη του Con Thien τραυματίστηκε κι ο ίδιος από εχθρικά πυρά – υπάρχει μάλιστα και φωτογραφία του να είναι σχεδόν ολόκληρος σκεπασμένος από χώμα μέσα σε όρυγμα) και φωτογράφιζε, με την αγαπημένη του μηχανή Leica, από πάρα πολύ κοντά, ό,τι θεωρούσε πως άξιζε να απαθανατιστεί. Μια τέτοια φωτογραφία έγινε πρωτοσέλιδο στο περιοδικό Life και κέρδισε το Robert Capa Prize (ακόμη κι ο Larry Burrows, ο βασικός φωτογράφος του Life, παραδέχτηκε – προς τιμήν του – πως η φωτογραφία του Huet έπρεπε να γίνει πρωτοσέλιδο κι όχι μια από τις δικές του). Ο Richard Pyle, πρώην Διευθυντής του AP στην Saigon είναι κατηγορηματικός: «Ο Huet ήταν με διαφορά ο καλύτερος φωτογράφος του πολέμου του Βιετνάμ». Μέσω των φωτογραφιών του έρχεσαι τόσο κοντά στον πόλεμο, που νοιώθεις πως τον έζησες κι εσύ. Κι αυτός θεωρώ πως είναι ο αληθινός σκοπός της πολεμικής φωτογραφίας. Φωτογραφία: Το σώμα ενός νεκρού Αμερικανού αλεξιπτωτιστή ανυψώνεται από ένα ελικόπτερο διάσωσης, στην πολεμική ζώνη C (War Zone C), κοντά στο Tay Ninh. Henri Huet / AP (1966) Η φωτογραφία θυμίζει πίνακα του υπερρεαλιστή ζωγράφου Salvador Dali. Αντικείμενα «ατάκτως ερριμμένα» και παντελώς άσχετα μεταξύ τους: ένα ελικόπτερο, κάποια λεπτά κλαδιά (που φαίνονται σαν να τρυπούν το ελικόπτερο) κι ένα ανθρώπινο σώμα, το οποίο μοιάζει να βουτά προς το έδαφος. Σας ένας άλλος Ίκαρος, που παράκουσε την εντολή του πατέρα του και πλήρωσε την ύβρη του με την ζωή του. Ή σαν Πεπτωκώς Άγγελος. Η σουρεαλιστική ατμόσφαιρα δημιουργείται λόγω δύο παραγόντων: ο ένας είναι το ασπρόμαυρο φιλμ, αλλά ο βασικότερος είναι το εκτυφλωτικό φως (ο Huet ύψωσε την μηχανή του από το έδαφος προς τα πάνω), το οποίο «εξαφανίζει» και «σβήνει» όλες τις λεπτομέρειες, με αποτέλεσμα να μην φαίνεται το χαλύβδινο καλώδιο με το οποίο είναι δεμένο το σώμα του οπλίτη και να δημιουργείται μια οπτική ψευδαίσθηση. Στην φωτογραφία δεν υπάρχει η παραμικρή κηλίδα αίματος. Πέρα από την λεζάντα, δεν υπάρχει το παραμικρό στοιχείο που να παραπέμπει στον θάνατο. Κι όμως η φωτογραφία αυτή είναι η τελειότερη απεικόνιση του θανάτου. Παρατηρώντας την, αισθάνεσαι ενδόμυχα πως το τέρμα της ανθρώπινης ζωής είναι κάπως έτσι: άχρωμο, μονοδιάστατο και παράλογο. Υ.γ. Για μια γνωριμία με το έργο του Huet (αλλά και των φωτογράφων του Associated Press), υπάρχει το εξαιρετικό λεύκωμα, «Vietnam, The Real War: A Photographic History by The Associated Press». Ξεφυλλίζοντάς το, καταλαβαίνεις γιατί πολλοί ειδικοί της φωτογραφικής τέχνης θεωρούν πως στο Βιετνάμ τραβήχτηκαν οι καλύτερες πολεμικές φωτογραφίες όλων των εποχών.