dranatomikrobiyoloji

Oturarak bacak bükmek Bacak bükme makinesinde oturduğunda kalça da bükülür; hamstringlerin kalçayı geçen bölümleri uzamış konumdan çalışmaya başlar. Yüzüstü versiyonda başlangıç geometrisi değişir. Yirmi yetişkinin 12 hafta izlendiği karşılaştırmada, toplam hamstring hacmi oturarak çalışan bacakta yaklaşık yüzde 14, yüzüstü çalışan bacakta yüzde 9 arttı. Diz eklemini tek başına geçen kısa baş için belirgin üstünlük görülmedi. Aynı kas grubunun içindeki parçalar farklı yanıt verebiliyor. Oturarak çalışmanın daha fazla büyüme sağlaması, sakatlanmayı da daha iyi önlediğini kanıtlamaz; araştırmanın ölçtüğü egzersiz sonrası hasara karşı korunma iki uygulamada benzerdi.

Çocuğunu kaybeden aileye başsağlığı diliyorum New York'ta Lewis ilçesinde bir çocuk, süren kızamık salgınıyla ilişkili olarak öldü. Eyalette 30 yılı aşkın sürede bilinen ilk kızamık ölümü bu (New York Eyalet Sağlık Bakanlığı, 2 Kasım 2026) Eyalette bu yıl 24 Ekim'e kadar 178 vaka bildirildi, 170'i New York Şehri dışında, 8'i şehir içinde Kızamığa yakalanan her 1.000 çocuktan 1 ila 3'ü solunum ve sinir sistemi komplikasyonlarından ölüyor. Küçük çocuklarda en sık ölüm nedeni pnömoni, her 1.000 çocuğun yaklaşık 1'inde de beyin iltihabı (ensefalit) gelişiyor (CDC) Virüs, daha önce karşılaşılmış mikroplara karşı koruyan bağışıklık hücrelerine zarar verebiliyor. Etki aylarca, hatta birkaç yıl sürebildiği için iyileşen kişi bile başka enfeksiyonlara daha açık kalabiliyor ABD'de rutin takvimde ilk MMR dozu 12-15. aylar arasında veriliyor, salgın bölgesinde 6. aydan itibaren öne çekilebiliyor. Bir doz kızamığa karşı %93, iki doz %97 koruma sağlıyor. Virüsün toplulukta yayılmasını önlemek için nüfusun %95'inden fazlasının bağışık olması gerekiyor Aşı durumundan emin olmayan herkes kayıtlarını hekimiyle ya da yerel sağlık kuruluşuyla kontrol edebilir

Çölyak hastalığının tek tedavisi ömür boyu glutensiz beslenme, tanı testleri ise gluten yenirken yapılmalı. Genetik yatkınlığı olan kişide buğday, arpa ve çavdardaki gluten ince bağırsakta bağışıklık tepkisi başlatıyor ve bağırsak mukozasını yıpratıyor. Hastalık dünyada insanların yaklaşık %1'inde var ve birçoğu tanı almamış durumda. Tanıda doktor önce IgA tipi anti-doku transglutaminaz antikorunu ve toplam IgA'yı ölçüyor, yetişkinlerin çoğunda tanıyı ince bağırsak biyopsisi doğruluyor. Gluten bırakılınca antikorlar düşüyor ve biyopsi büyük ölçüde normale dönebiliyor, bu yüzden çölyaklı birinde de testler normal çıkabiliyor. Yakınmaların gluten kesilince geçmesi çölyağı kanıtlamıyor, çünkü aynı yakınmaları başka sindirim sistemi hastalıkları da yapıyor. Tanı konmadan gluteni bırakmış yetişkinde doktor gözetiminde en az 6 hafta günde en az 3 gram gluten alınıp testlerin tekrarlanması gerekiyor. HLA-DQ2 ve DQ8 gen varyantları yoksa çölyak dışlanıyor, varsa tek başına tanı koydurmuyor. Glutensiz beslenmede istemsiz gluten bulaşması en çok yulaf, diğer tahıllar, un ve işlenmiş ürünlerde görülüyor, taze meyve ve sebzede, işlenmemiş et ve süt ürünlerinde nadir. Yulafa sıklıkla gluten bulaştığı için yalnız sertifikalı glutensiz yulaf güvenli. Tedavi gören 49 çölyaklı yetişkine 90 gün boyunca günde 0, 10 ya da 50 mg gluten verildi. 50 mg grubunda bağırsak mukozası belirgin bozuldu, 10 mg grubunda anlamlı bozulma saptanmadı ama bir hastanın yakınmaları nüksetti. Çölyaklı için kabul edilen günlük üst sınır en çok 10 mg gluten. Türkiye'de "glutensiz" ifadesi en çok 20 mg/kg gluten içeren gıdada kullanılabiliyor, günde yaklaşık 500 gram katı gıda yiyen biri için bu en çok 10 mg ediyor. Glutensiz ekmek, makarna ve un gibi ikame ürünlerin birçoğunda protein, lif, demir, B12, folat ve D vitamini daha az, doymuş yağ, sodyum ve eklenmiş şeker daha fazla. Çölyaklı kişinin zenginleştirilmiş ürünleri seçmesi ve beslenme durumunu diyetisyenle izlemesi gerekiyor. Gluten yenince yakınması olan kişide çölyak ve buğday alerjisi dışlandıktan sonra çölyak dışı gluten duyarlılığı düşünülüyor. Genel nüfusta glutensiz beslenmenin sağlığı iyileştirdiği ya da kilo verdirdiği gösterilmedi. Çölyağı olmayan 64.714 kadın ve 45.303 erkeğin 26 yıl izlendiği gözlemsel çalışmada gluten tüketimi koroner kalp hastalığı riskiyle ilişkili bulunmadı (en yüksek beşte birlik dilim için HR 0,95; %95 GA 0,88-1,02). Glutenden kaçınmak tam tahıl tüketimini azaltabilir ve bu kalp-damar riskini etkileyebilir.

Egzersizde ilerleme, kayda geçmediği için çoğu zaman fark edilmez. Etkinliğin türünü, süresini ve nasıl hissettirdiğini haftada birkaç kez not etmek değişimi görünür kılar ve hareketi sürdürmeye yardımcı olabilir. Giyilebilir etkinlik izleyicisi kullanan yetişkinleri kullanmayan gruplarla karşılaştıran kontrollü çalışmaların meta-analizinde günlük adım sayısı ve orta-şiddetli etkinlik süresi küçük ama anlamlı ölçüde arttı. Fitlik yükseldikçe aynı hız daha hafif hissedilir. Orta şiddetteki bir yürüyüşte konuşulabilir ama şarkı söylenemez, bu yüzden bir ay önce soluk soluğa tamamlanan bir rota şimdi cümle kurarak yürünebiliyorsa fitliğin arttığı düşünülür. Yeni bir etkinlik düzeyine uyum süresi muhtemelen yaşa bağlıdır. Genç yetişkinler etkinliği her 1-2 haftada küçük miktarlarda artırabilir, yaşlı yetişkinlerde bu süre 2-4 hafta görünüyor. Günlük performans uykuya ve havaya göre dalgalanır. Altı saat ya da daha az uyku sonrasında egzersiz performansı, 69 yayını birleştiren meta-analizde ortalama %7,6 düştü (%95 GA -11,9 ile -3,1). Katılımcıların %89'u erkekti, düşüş akşam yapılan görevlerde tutarlıydı, sabah yapılanlarda büyük ölçüde görülmedi. Sıcak ortamda uzun süren egzersizde vücut ısısı yükselir, terle su kaybı olur ve aerobik performans bozulur. Tek bir kötü antrenman bu nedenlerle ilerlemenin durduğunu göstermez. Hareketsiz biri için haftada 2-3 kez, seans başına 5-15 dakikalık hafif ya da orta şiddette yürüyüş eklemek kas-iskelet yaralanması riskini düşük tutuyor ve bilinen bir ciddi kalp olayı riski taşımıyor. Artış gerektiğinde önce seans süresi ve haftalık gün sayısı yükseltilir, tempo sonraya bırakılır. Haftalık artışın göreli büyüklüğü yaralanma riskiyle ilişkilidir. Haftada 200 dakika hafif tempoda koşan birine 20 dakika eklemek %10'luk, haftada 40 dakika koşan birine eklemek %50'lik artıştır. Göğüste ağrı ya da baskı, baş dönmesi, bayılacak gibi olma ya da alışılmadık nefes darlığı olursa etkinlik bırakılır. Belirti yeniyse hekime başvurulur. Diyabet ya da kalp hastalığı gibi kronik bir durumu olan kişi hangi tür ve miktarın uygun olduğunu tedavi eden hekimiyle belirler.

Cevapları alalım...

Bu beş belirti tek başına kortizolun yüksek olduğunu göstermez Stres, kötü uyku, depresyon ve kontrolsüz diyabette kortizol hafif artabiliyor Kronik uykusuzluğu olanlarda kortizol ortalama olarak daha yüksek bulunuyor (20 çalışma), ama uyku bölündükçe kortizol da yükseliyor, nedensellik iki yöne işliyor Uykuda diş sıkanlarda tükürük kortizolunu yüksek bulan çalışmalar var, kanıtın güvenilirliği çok düşük ve polisomnografiyle doğrulanan çalışmalarda fark çıkmadı Obezitede kandaki kortizol çoğunlukla normal, hatta hafif düşük Obezitesi ve ortalama beş altı Cushing benzeri bulgusu olan 369 kişinin taramasında kimsede Cushing sendromu çıkmadı Testosteron düşüklüğü için belirti yetmiyor, sabah aç karnına ölçülen toplam testosteronun tekrarında da düşük çıkması gerekiyor Kortizol fazlalığının hastalık hali Cushing sendromu, dokular uzun süre gereğinden fazla kortizole maruz kalıyor En sık nedeni kortizonlu ilaç kullanımı, kortizonlu krem ve eklem enjeksiyonu da buna dahil Vücudun kendi ürettiği fazlalık ender, Avrupa'da milyon kişide yılda 2-3 yeni tanı Uykusuzluk, kilo artışı, yüz dolgunluğu ve cinsel istek azalması Cushing'de de görülür, genel nüfusta da sık olduğu için ayırt ediciliği düşük Ayırt edici olanlar belirgin bir darbe olmadan morarma, yüzde kırmızılık, merdiven çıkmakta ya da oturduğu yerden kalkmakta zorlanma ve karında genişliği 1 cm'yi aşan kırmızı-mor çatlaklar Bunlardan biri bulunduğunda obezitenin Cushing'e bağlı olma olasılığı belirgin artıyor, hekime başvurmak gerekiyor Şüphe varsa önce ilaç öyküsüne bakılıyor, sonra idrarda serbest kortizol, gece tükürük kortizolu ya da 1 mg deksametazon baskılama testinden biri isteniyor Rastgele alınan tek kan kortizolu bu amaçla önerilmiyor Sonuç anormal çıkarsa değerlendirmeyi endokrinolog yapıyor