Gabi Behiri

Bu doğru. Ben seçimle ilgili yazdığım tweette değişim hükümeti cephesinin ya Araplarla ya da Bibistlerle barış yapmayı tercih etmek zorunda kalacağını yazmış, ayrıca Arapların Israellileşmesi ve Yahudilere el uzatması gerektiğini belirtmiştim. Ama Araplardan olan beklentinin bir benzerini Haredilerden de beklemek lazım. Harediler de -eğer iktidar ortağı olmak ve Netanyahu cephesine bağlı olmamak istiyorlarsa- değişim hükümeti cephesine el uzatmalı. Büyük tavizler vermezlerse bugün olmasa yarın (Post-Netanyahu döneminde) muhalefette oturmak zorunda kalacaklar. Netanyahu bugün Haredi partilere mecburiyetten el uzatıyor. Ama Netanyahu sonrası Likud yeni bir lider çıkarttığında ve cepheler dağıldığında Haredilerin yüzüne bakan olmayabilir.

İsrael'de seçim sonuçlarına baktığımızda ortaya çıkan sonuçlar bence şöyle: 1) 2022 seçimlerinde Netanyahu cephesinin 64 sandalye almasının sebebi karşı cephede Meretz ve Balad'ın baraj altında kalması oldu. Bu seçimlerde 53 sandalyeye düşmeleririnin sebebi karşı cephede baraj altında kalanların olmaması ve Amha Yisrael ve Miluimnikim partilerinin baraj altında kalması oldu. 2 parti de Netanyahu cephesinde değiller ama oradan oy kaptılar. 2) Yukarıdakinin dışında cepheler arası oy geçişi(Değişim cephesinin lehine) neredeyse 1 sandalye kadar. Yani 7 Ekim vs. cephelerde neredeyse değişiklik yapmadı. Seçmen fikrini büyük ölçüde değiştirmedi. 3) Bir sonraki seçimde 2 cephe de baraj altında oy bırakmasa ve sandığa katılım oranları aynı kalırsa tarafların 61'i yakalaması yine mümkün gözükmüyor. 4) Bu şu anlama geliyor: İsrael'de seçim sistemi, seçim barajı vs. değişmediği ve Netanyahu Hakk'ın rahmetine kavuşmadığı sürece, bu sonucun değişmesi için, cephelerin bozulması veya cephelerin karşı taraftan oy almaya daha çok çalışması gerekiyor. 5) Önümüzdeki günlerde ya bu cephelerin bozulmasını göreceğiz veya yeniden seçimlere gideceğiz. 6) Araplarla hükümet kurulmasını mümkün görmüyorum. Değişim hükümeti bunu denedi ve hükümet 1.5 sene sonra düştü. 7 Ekim sonrası sağa kayan İsrael'de öyle bir hükümetin dayanması çok zor. Dayanması için Arap partilerin İsraellileşmesi gerekiyor. Aksi takdirde yeni Netanyahu hükümeti değil 64, 70 sandalyeyle başa gelir. Arap partiler tekrar bu oranda sandığa giderler mi o da zor. Yani 1948'den beri önlerine ilk defa çok iyi bir pas geldi, bunu gole çevirmezlerse ömür boyu muhalefette kalmaya devam ederler. Sonuçta kabul edilmesi gereken bir nokta var: Demografik olarak Yahudiler İsrael'de çoğunluk. Arap partilerin Harediler, sekülerler, dindar siyonistlerden vs. daha fazla güçleri yok. Bu sektörler nasıl müesses nizama ayak uyduyorlarsa, Araplar da (eğer yönetimde söz sahibi olmak istiyorlarsa) bu fırsatı iyi değerlendirmeliler. 7) Yani bence soru değişim cephesi Netanyahu'yu indirmek için Araplarla oturacak mı olmamalı. Bu sadece gelecek daha büyük bir fırtınanın habercisi olur. Soru Araplar bir daha böyle bir fırsatı yakalamayacaklarının farkında olup tarihi bir çıkış yapacaklar mı olmalı. 8) Bu arada Netanyahu sonrası Arapların zaten hükümette olmaları mümkün gözükmüyor. Cephelerin tutkalı Netanyahu, ondan sonra herkes kendi yoluna bakacak.

Bu "Katar'ın paraları Raam'a gitti, Araplar seçimleri çaldı" olayı inanılmaz şişirilmiş bir olaya benziyor. Katar gerçekten Raam'a para göndermiş olabilir ama bu seçimlerin sonucunu değiştirecek büyüklükte değilmiş gibi gözüküyor. Birileri Arapların seçime yoğun katılımının meşru olmadığını iddia etmeye çalışıyor(acaba kimler?). Şin-Bet Başkanı Zini'nin hesap vermesi lazım, ayrıca Yüksek Seçim Kurulu Başkanı Solberg'in de ortalığı sakinleştirmesi gerekiyor. İsrael'de yine birşeyler pişirilmeye çalışılıyor. Hayırlısı..

Bu arada Raam'ın eski Yesh Atid MV Yoav Segalovich'i 2.sıraya koymasını es geçmemek gerekiyor. Raam'la olası bir hükümet kurma çalışmasında Segalovich'in varlığı değerli olacak. Ayrıca yine es geçmemek lazım: Araplar bu seçimlerde sandığa koştular. Dindar Siyonistler, aşırı sağ daha çok sandığa yürüdüler. Eğer tekrar seçimlere gidilirse Arapların gücünden çekinen bu grup sandığa ışık hızında koşacaktır. Araplara el uzatılsın derken Arapların da o eli tutmaya çalışmaları gerekecek. Yoksa o el bir daha uzatılmayabilir.

Netanyahu cephesi 64 sandalyeden 50'ye indi. Değişim cephesi 56'dan 52'ye düştü. Araplar 10'dan 18'e çıktı. Bu açıdan baktığımızda seçimlerin kesin galibi Arap partiler oldu. Seçime katılım oranları rekor kırdı. Bir mucize olur ve Mansur Abbas'ın partisi Raam Hamas'ı terör örgütü olarak görüyoruz, İsrael Yahudi ülkesidir vs. gibi şeyler söylerse belki halkı hükümete girmeye uygun olduğuna ikna edebilir edebilir. Dediğim gibi bu mucize düzeyinde bir durum.

Bir önceki seçimlerde 4 sandalye alan (diğer 4 Meretz ile baraj altında kalmıştı) İsrael solu Demokratlar partisi oyunu 9-10'a çıkarttı. Önemli başarı.

Yine bu sonuçlarla İsrael'in herhangi bir büyük askeri operasyon yapması çok zor. 64'ten 50'ye inen bir hükümetin büyük adımlar atması imkansıza yakın.

Bu sonuçlara göre hükümet kurulmadan muhalefet cephesi meclis başkanını değiştirebilir ve meclisteki bazı geçici komisyonlara(bütçe, güvenlik ve dış ilişkiler) hakim olabilir. Hükümet kurulmaz ve yeniden seçimlere gidilse bile en azından seçimlere kadar meclisin kontrolünün onlarda olması kayda değer bir değişiklik.

Bennett çok iyi bir kampanya yürüttü. Ama Eisenkot büyük parti kampanyasıyla ondan oy çalmayı becerdi. Eisenkot yeni isimlerle geldi, halk Bennett gibi eski isimler yerine Eisenkot'a yöneldi.

Sandık çıkış anketlerine göre Netanyahu hükümeti 14 sandalye oy kaybetti. Muhalefet cephesi (Araplar olmadan) 6-7 sandalye daha kazandılar. Arap partileri 10 sandalyeden 17-18 sandalyeye çıktılar(rekor). 3 seçenek: 1) Muhalefet cephesi sözlerini bozup Netanyahu ile hükümet kuracak. Başbakan Eisenkot olacak.(Netanyahu bunu kabul etmez) 2) Muhalefet cephesi sözlerini bozup Raam'la hükümet kuracak (Ortak liste de dışarıdan destek verecek). 3) Yeniden seçimlere gidilecek. Tahminim 1 yönünde. Şurası kesin. İsrael vatandaşları (Yahudiler ve Yahudi olmayanlar beraber) yeni bir Netanyahu hükümeti kurulmasını reddetiler. Araplar Ben Gvir sayesinde sandıklara koştular. İsrael halkı ya Netanyahu severlerle ya da Arap vatandaşlarla barış yapmak arasında kaldı. Önümüzdeki günler çok çok enteresan geçecek.

Spoiler: Uzatılmayacak.

İsrael'de saat 2 verilerine göre oy verme oranı %44.9. Bir önceki seçime göre %6 artış var. Oyların hangi sektörden geldiğini anlamak için henüz erken ama küçük partilerin işi zor. Bu bakımdan Netanyahu cephesinin de işi zor. Yine de henüz hala bir sonuca varılamaz.

İsrael'de yarın genel seçimler yapılacak. Geçtiğimiz dönemde milletvekilliği yapan 72 isim yeni dönemde Meclis'te yer almayacak. Yani Meclis'in yarısından fazlası değişiyor. Bu, 7 Ekim sonrasında beklenen bir durumdu (doğrusu ben daha büyük bir değişim bekliyordum). Seçim kampanyalarının ana gündemini muhalefet blokunda iki konu oluşturdu: 7 Ekim (özellikle siyasi yönetimin hesap vermemesi) ve Haredilerin toplum içindeki konumu (askerlik, ekonomi vb.). Hayat pahalılığı, eğitim ve güvenlik gibi diğer meseleler de büyük ölçüde bu iki konu üzerinden değerlendirildi. Bennett gerçekten başarılı bir kampanya yürüttü. Özellikle genç seçmenler arasında önde bitirecek gibi görünüyor. İktidar blokunda ise kampanya daha çok korku söylemi üzerine kuruldu: "Muhalefet solcu, iktidara gelirlerse Filistin Devleti kurulur, İran bizi yok eder, Trump'la sadece Bibi konuşabilir" vb. Muhalefet, iktidar blokundan da oy almaya çalışırken iktidar bloku daha çok kendi seçmen tabanını konsolide etmeye odaklandı. Anketler hiçbir bloka kesin bir zafer vadetmiyor. Ancak anketlerin öngörülerini değiştirebilecek iki önemli faktör var: Seçime katılım oranı. Katılım oranından da etkilenecek olan, seçim barajını geçemeyen partilerin durumu. Genel olarak seçime katılım oranı arttıkça küçük partilerin barajı aşması zorlaşabilir. Muhalefet bloku, geçtiğimiz seçimleri Meretz'in barajı geçememesi nedeniyle kaybetmişti. Bu kez aynı hatayı tekrarlamamak için daha hazırlıklı görünüyor. Buna karşılık iktidar bloku seçimlere daha dağınık giriyor. Kısacası seçim hiçbir taraf için çantada keklik değil. Her türlü sürprize açık.

ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth dün gizli olarak İsrael'de Netanyahu ile görüşmüş. Bu görüşme istenirse gizli olarak kalabilirdi. 1) Neden yine de gizli olarak yapıldı? 2) Basına kim niye sızdırdı? Yine bir yerlere bazı mesajlar veriliyor. Hayırlısı diyelim.

Netanyahu'nun bizzat atadığı, 7 Ekim öncesi ve sonrası Ulusal Güvenlik Konseyi başkanlığı yapan, doğuştan Likud'lu diyebileceğimiz, bakanlık ve milletvekili görevlerinde de bulunan Tzahi Hanegbi haftaya yapılacak seçimlerde Avigdor Liberman'ı destekleyeceğini açıkladı. Oy olarak bir karşılığı olacağını sanmıyorum ama bulunduğu konumlar açısından önemli bir açıklama.

Görevi sırasında tek günde 1,200'den fazla vatandaşı öldürülen bir başbakanın yapması gereken tek basın toplantısı istifa ettiğini açıkladığı toplantı olmalıydı. Ama biz bugün hala Netanyahu'nun tekrar başbakan seçilme olasılığını konuşuyoruz. 7 Ekim'de Netanyahu'nun ulusal güvenlik doktrinini gördük. Sonu malum...

Trump, resmen, İsraelli seçmenleri "Netanyahu seçilmezse tek başıma İran'ı vurmam bakın haa" diyerek tehdit ediyor. "Demanding" diyerek adeta emir veriyor. Trump özellikle rehinelerin kurtarılması sürecinde İsrael'in neredeyse tamamında sevilen bir figür haline gelmişti. Bakalım bu açık destek çağrısı Netanyahu'ya oy olarak geri dönecek mi? Orban'da tutmayan Netanyahu'da tutacak mı?

Pilot BAE'den, uçağı düşürmeye çalışan yardımcı pilot Ummanlı. Yardımcı pilot uçağın kontrolünü alınca yönünü Ürdün'e çeviriyor. Yani: BAE'den İsrael'e giden bir uçağın kontrolünü alan Ummanlı bir kişi, uçağı Ürdün'de düşürmeye çalışmış. Komplo teorisi düzeyinde bakarsak işin içinde İran'ın parmağı olabileceği gözden kaçmamalı.

Ayrıntılar geldikçe konu daha da dallanıp budaklanıyor. Yolcuların tanıklıklarına göre yardımcı pilot, pilotu bıçaklıyor ve uçağı düşürmeye çalışıyor. Bazı yolcular ve diğer mürettebat üyeleri yardımcı pilota müdahale ederek onu etkisiz hâle getiriyor ve uçağın kontrolünün yeniden sağlanmasına yardımcı oluyor. Olayın bir güvenlik/terör vakası mı olduğu, yoksa yardımcı pilotun yaşadığı psikolojik bir durumdan mı kaynaklandığı henüz kesinleşmiş değil. Yardımcı pilotun Ummanlı olduğu iddia ediliyor.

Konu bambaşka çıktı. Meğer pilotlardan biri kendini bıçaklayarak intihar etmeye kalkışmış ve diğer pilot ve bazı yolcular onu durdurmaya çalışmışlar.