The Isaan Record ได้หลักฐานจากสำนวนของกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) ที่มีนักการเมือง 2 คนและข้าราชการระดับสูงอีก 5 คน รับสินบนเป็นเงินสดบรรจุในกล่องจากนายหน้าของบริษัทผู้ประกอบการอุตสาหกรรมแปรรูปอาหารในประเทศฟินแลนด์ รวมสินบนกว่า 36 ล้านบาท อ่าน theisaanrecord.co/2026/01/26…

เชิญร่วมเปิดตัวหนังสือ “เบอร์รี่เลือด: แรงงานทาสในประเทศที่ผาสุกที่สุดในโลก” โดย จรรยา ยิ้มประเสริฐ เป็นหนังสือที่รวบรวมคดีการค้ามนุษย์ที่ใหญ่ที่สุดในยุโรปยุคใหม่และรวบรวมข้อมูลของผู้เสียหายจากการไปเก็บเบอร์รี่ป่ากว่า 1 แสนคน วันที่ 27 ตุลาคม 2569 เวลา 18.00-19.30 น. ร่วมสนทนาโดย •สหัสวัต คุ้มคง สส.ชลบุรี พรรคประชาชน / ผู้ติดตามปัญหาแรงงานเบอร์รี่อย่างใกล้ชิด •เจนปรียา จำปีหอม อดีตแรงงานเบอร์รี่ป่า (ฟินแลนด์) / ประธานสหภาพคนทำงานต่างประเทศแห่งประเทศไทย ดำเนินรายการโดย หทัยรัตน์ พหลทัพ บก.บห. The Isaan Record ถ่ายทอดสดทางเพจ The Isaan Record หมายเหตุ: ซื้อหนังสือได้ที่สำนักพิมพ์แสงดาวที่บูธ J16 ในงานมหกรรมหนังสือระดับชาติ ครั้งที่ 31 📚 🗓 23 ตุลาคม–1 พฤศจิกายน 2569 ⏰ 10.00–21.00 น. 📍 ฮอลล์ 5–7 ชั้น LG ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

บาดแผลจากแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ด้วยการสร้างเขื่อน โดยภาคอีสานมีอ่างเก็บน้ำ เขื่อนขนาดใหญ่และขนาดกลางมากถึง 155 แห่ง เขื่อนแห่งแรกสร้างเมื่อปี 2505 คือ เขื่อนน้ำพุง จังหวัดสกลนคร จากนั้นก็มีเขื่อนตามมาอีก 8 แห่ง บทเรียนที่เป็น “บาดแผล” ที่เห็นได้ชัด จากการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ 9 แห่งรุ่นแรก ได้อพยพประชาชนออกจากพื้นที่น้ำท่วมถึง 15,120 ครอบครัว ซึ่งทำลายระบบชีวิตและสิทธิมนุษยชนที่อยู่แวดล้อมเขื่อนอีกนานัปการ นี่ยังไม่นับการสร้างเขื่อนและโรงไฟฟ้าอีกหลายแห่งที่คนอีสานยังต่อสู้ ต่อต้าน ไปพร้อมกับการดิ้นรนเอาตัวรอดในดินแดนที่มีประชากรมากที่สุด พื้นที่ใหญ่ที่สุด กลับได้รับงบประมาณน้อยที่สุด ในแผนพลังงาน PDP2026 ที่กระทรวงพลังงานเตรียมคลอดเร็วๆ จึงมีหลายโครงการที่เรียกร้องให้คนอีสานและคนไทยภาคอื่นๆ เสียสละเพื่อสำรอง “พลังงาน” เพื่ออนาคต แต่ไม่ได้ถามว่า “ประชาชนในแต่ละครอบครัวใช้ไฟมากแค่ไหน” หรือพลังงานเหล่านั้นสำรองไว้เฉพาะนายทุนเท่านั้น อ่านบทความ สดใส สร่างโศรก เพื่ออุ่นเครื่องก่อนมาฟังเพิ่มในเวทีเสวนา “PDP2026 พลังงาน พลังหยัง? เกี่ยวจั่งได๋กับอีสาน” วันที่ 23 ตุลาคม 2569 (พรุ่งนี้) ที่ Vector Coffee Roaster I Factory (เวกเตอร์ สาขาตรงข้าม รพ.ศรีนครินทร์) ตั้งแต่เวลา 12.30 เป็นต้นไป อ่าน: จนแล้ว จนอยู่ จนอีก หายนะแผนพลังงานครั้งใหม่ บีบให้อีสานเป็นพลเมืองชั้นสอง theisaanrecord.co/2026/10/22… --- เรื่อง: สดใส สร่างโศรก ภาพปก: ประชาไท

แผนพัฒนาไฟฟ้า PDP2026 คืออีหยัง? ไทขอนแก่นฮู้จักบ่? ถ้าใครอยากร้รายละเอียดเพิ่มเติม สามารถเข้าร่วมได้ใน วันที่ 23 ตลาคม 2569 ที่ Vector Coffee Roaster Factory หรือ ร้านเวกเตอร์ สาขา ตรงข้าม รพ.ศรีนครินทร์ เริ่มตั้งแต่เวลา12.30 น. เป็นต้นไป ภายในงานมีนิทรรศการ และกิจกรรมร่วมกัน แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับแผนพัฒนากําลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย PDP2026 สถานที่ : Vector Coffee Roaster IFactory (เวกเตอร์ สาขาตรงข้าม รพ.ศรินครินทร์) ลงทะเบียนล่วงหน้าเพื่อเข้าร่วมฟังเสวนาได้ผ่าน ลิงก์นี้ forms.gle/BNuuStMbG2b2K1Y59

ขอเชิญชมนิทรรศการ อำนาจ I ไฟฟ้า I ประชาชน (People I Power I Pending Exhibition) เบื้องหลังการใช้ไฟฟ้าของเราในทุกวันคือร่องรอยการเดินทางกว่า 140 ปีของการปะทะกันระหว่าง "อำนาจ" ของผู้กำหนดนโยบาย และ "ประชาชน" ผู้ไม่ยอมแพ้ JET in Thailand ขอนำเสนอนิทรรศการ อำนาจ I ไฟฟ้า I ประชาชน นิทรรศการที่ชวนย้อนมองประวัติศาสตร์พลังงานที่ขยับการเมือง ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และส่งผลต่อสังคม ตลอด 140 ปี ตั้งแต่ไฟฟ้าส่องสว่างครั้งแรกจวบจนปัจจุบัน ซึ่งเรานิยามว่าเป็น “140 ปี แห่งความโดดเดี่ยวของประชาธิปไตยทางพลังงาน” และขอเชิญร่วมแลกเปลี่ยนในวงคุย โฮมกันเว้า ชวนไทเฮามาเสวนา “PDP2026 พลังงาน พลังหยัง? เกี่ยวจั่งได๋กับอีสาน” เพื่อเปิดพื้นที่ชวนตั้งคำถาม แลกเปลี่ยนมุมมอง และทำความเข้าใจอนาคตพลังงาน ผ่านวงสนทนา วันที่ 23 ตุลาคม 2569 เวลา 12.30 น. เป็นต้นไป สถานที่: Vector Coffee Roaster I Factory (เวกเตอร์ สาขาตรงข้าม รพ.ศรีนครินทร์) โลเกชั่น maps.app.goo.gl/LfrQadeJ35sU… ลงทะเบียนล่วงหน้าเพื่อเข้าร่วมฟังเสวนาได้ผ่านลิงก์นี้ forms.gle/BNuuStMbG2b2K1Y59

ธรรมชาติไม่ได้ถูกแยกขาดจากกันอย่างสิ้นเชิง หากเชื่อมโยงอยู่ในโลกที่ผู้คนอาศัยและมีปฏิสัมพันธ์ร่วมกัน การศึกษาความเชื่อเรื่องผีในอีสานจึงไม่ใช่เพียงการทำความเข้าใจว่า ผู้คนเชื่อในสิ่งใด แต่ยังช่วยให้เห็นว่า ความเชื่อเหล่านั้นมีส่วนสร้างความหมายให้แก่ชีวิต รักษาความสัมพันธ์ในชุมชน และเป็นแนวทางที่ผู้คนใช้รับมือกับความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันอย่างไร ความเชื่อเรื่องผี วิญญาณ และโลกหลังความตาย จึงสัมพันธ์อยู่ในสังคมอีสานอย่างแยกไม่ออก และหากกล่าวถึง ‘ผี’ ในสังคมอีสาน ภาพที่ผุดขึ้นมาในความคิดของหลายคน อาจเป็นเรื่องเล่าชวนขนหัวลุก ตำนานผีปอบ ผีกระสือ หรือเรื่องราวสิ่งลี้ลับต่างๆ แต่เมื่อพิจารณาผ่านมุมมองทางมานุษยวิทยา ผีไม่ได้มีความหมายเพียงสิ่งเหนือธรรมชาติ หากยังสัมพันธ์กับวิถีชีวิต การจัดการทรัพยากร ความเจ็บป่วย และความสัมพันธ์ระหว่างผู้คนในชุมชน อ่าน: ความเชื่อเรื่องวิญญาณ การอยู่ร่วมกันของคนกับผี เมื่อชุมชนอีสานสัมพันธ์กับสิ่งลี้ลับ theisaanrecord.co/2026/10/21… --- เรื่อง: กมลทิพย์ วิชัย

PDP2026 แผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย อาจฟังดูเป็นเรื่องไกลตัว แต่แท้จริงแล้วเกี่ยวข้องกับชีวิตของพวกเรามากกว่าที่คิด The Isaan Record เชิญผู้สนใจลงทะเบียนล่วงหน้าเพื่อเข้าร่วมแลกเปลี่ยนในวงคุย โฮมกันเว้า ชวนไทเฮามาเสวนา “PDP2026 พลังงาน พลังหยัง? เกี่ยวจั่งได๋กับอีสาน” เพื่อเปิดพื้นที่ชวนตั้งคำถาม แลกเปลี่ยนมุมมอง และทำความเข้าใจอนาคตพลังงาน ผ่านวงสนทนา วันศุกร์ที่ 23 ตุลาคม 2569 เริ่มตั้งแต่ 12.30 น. เป็นต้นไป ร่วมแลกเปลี่ยนกับ •ดร.สันติภาพ ศิริวัฒนไพบูลย์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุดรธานี •การันต์ ดิษฐเจริญ ผู้ปฏิบัติการกลุ่มอีสานใหม่ •สดใส สร่างโศรก เครือข่ายประชาชนจับตาน้ำท่วมอุบลฯ ดำเนินรายการโดย •หทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร The Isaan Record สถานที่: Vector Coffee Roaster I Factory (เวกเตอร์ สาขาตรงข้าม รพ.ศรีนครินทร์) โลเกชั่น maps.app.goo.gl/LfrQadeJ35sU… ภายในงานมีกิจกรรมร่วมระดมความคิดเห็น เพราะเรื่องพลังงานไม่ควรเป็นเรื่องของคนไม่กี่กลุ่ม แต่ควรเป็นเรื่องที่ประชาชนมีส่วนร่วม ลงทะเบียนล่วงหน้าเพื่อเข้าร่วมฟังเสวนาได้ผ่านลิงก์นี้ forms.gle/BNuuStMbG2b2K1Y59

เมืองฟ้าแดดสงยาง จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นเมืองโบราณที่เต็มไปด้วยปริศนาเกี่ยวกับหลักสีมาที่พบมากมายในพื้นที่สองหมู่บ้าน คือ "สงยาง" และ "ฟ้าแดด" โดยมีการสร้างหินทรายหลักสีมาหลายร้อยหลักเพื่อเล่าเรื่องราวชาดกต่างๆ ความหนาแน่นของสีมานี้ทำให้เมืองนี้เป็นที่รู้จักในฐานะ “เมืองเสมา” หรือตำนานที่เล่าขานถึงพุทธประวัติและวัฒนธรรมที่มีรากฐานลึกซึ้งในอีสาน-ล้านซ้าง การสร้างหลักสีมาในเมืองฟ้าแดดสงยาง ยังสะท้อนถึงความสำคัญของประเพณีและวัฒนธรรมที่มากกว่าการเป็นสิ่งก่อสร้างสำคัญ แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของการรวมตัวของชุมชนและการรักษาความเชื่อเรื่องบรรพชน สร้างสัมพันธ์กับพุทธศาสนาและความเชื่อดั้งเดิม โดยเฉพาะในรูปแบบ “สีมาชาดก” ที่เล่าถึงพระมโหสถ ซึ่งถือว่าเป็นบรรพชนของคนลาวที่ยังมีปริศนามากมายให้ค้นคว้า ทั้งการพัฒนาการของวัฒนธรรม ด้านเศรษฐกิจ และประวัติศาสตร์ที่สัมพันธ์กัน เพื่อให้สามารถเปิดเผยเรื่องราวและมรดกในอดีตที่ยังคงเป็นปริศนา อ่าน: ปริศนาว่าด้วยสีมาชาดก ณ เมืองฟ้าแดดสงยาง สิ่งที่น่าค้นหาในเมืองกาฬสินธุ์ theisaanrecord.co/2026/10/19… --- เรื่อง: กำพล จำปาพันธ์ ภาพปก: โชคชริน นาแข็งฤทธิ์

ธรรมชาติไม่เคยรู้จักเส้นแบ่งที่มนุษย์ขีดขึ้นอย่างตายตัว สิ่งมีชีวิตต่างสายพันธุ์สามารถพบปะ แลกเปลี่ยนสารพันธุกรรม และปรับตัวเข้าหากันได้ภายใต้เงื่อนไขของการดำรงอยู่ ขณะที่มนุษย์กลับพยายามจัดจำแนกสิ่งเหล่านี้ออกเป็นหมวดหมู่ ตั้งชื่อ และกำหนดว่า อะไรคือ “พันธุ์แท้” หรือ “ลูกผสม” ราวกับธรรมชาติมีเส้นแบ่งที่ชัดเจนเช่นเดียวกับที่เราสร้างขึ้น บทความนี้ ผู้เขียนเริ่มต้นจากข่าวการพบกันระหว่างกระทิงป่ากับวัวบ้านในชุมชนชายป่าของไทย ซึ่งนำไปสู่การกำเนิดลูกผสมที่แข็งแรง ปรากฏการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน และไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องราวของสัตว์ในข่าว หากแต่ชวนให้ย้อนกลับมามองสิ่งที่เรียกว่า “มนุษย์” พร้อมตั้งคำถามต่อแนวคิดเรื่องความบริสุทธิ์ของสายพันธุ์ (Purity) ว่า แท้จริงแล้วมีอยู่จริง หรือเป็นเพียงมายาคติที่มนุษย์สร้างขึ้นเพื่อจัดหมวดหมู่และทำความเข้าใจธรรมชาติ ชวนทบทวนบทเรียนทางวิวัฒนาการเพื่อสำรวจว่า การแลกเปลี่ยนยีนข้ามสายพันธุ์ (Adaptive Introgression) ได้หล่อหลอมและสร้างความอยู่รอดให้แก่สิ่งมีชีวิต ตั้งแต่สัตว์ป่าไปจนถึงตัวเราในฐานะ “ลูกผสมทางวิวัฒนาการ” อย่างไรบ้าง อ่าน: มานุษยวิทยากายภาพ พันธุศาสตร์ไม่รู้จักพรมแดน แต่หมุนวน เลี้ยวลด ร้อยประสาน theisaanrecord.co/2026/10/14… --- เรื่อง: รัฐพล ก้อนคำ ภาพปก: สํานักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร

ตั้งแต่วินาทีที่เสียงระเบิดดังขึ้นกลางแม่น้ำมูน เมื่อ พ.ศ.2532 นับเป็นการปิดฉากและฉีกขาดวิถีชีวิตของผู้คนทั้งชุมชนออกเป็นเสี่ยงๆ สายน้ำที่เคยหล่อเลี้ยงชีวิตกลับกลายเป็นพื้นที่ของความสูญเสีย คำว่า “กินข้าวฮ่วมพา กินปลาฮ่วมหนอง” ไม่สามารถใช้การได้อีกต่อไป ในวันที่ผู้คนริมฝั่งแม่น้ำมูนไม่สามารถทำมาหากินได้ดังเดิม จากปัญหาการสร้างเขื่อนที่ยืดเยื้อนานเกือบสี่ทศวรรษ นี่คือเรื่องราวของมนุษย์ที่ถูกผลักให้ต้องยืนอยู่ปลายขอบของการพัฒนา เป็นเรื่องราวของผู้หญิงคนหนึ่งที่ชื่อ สมปอง เวียงจันทร์ และผู้คนอีกนับพันที่เอาชีวิตและจิตวิญญาณเข้าแลกกับความเสี่ยงโดยไม่มีเงื่อนไขให้เกรงกลัว เพื่อยืนยันสิทธิขั้นพื้นฐานในการมีชีวิตอยู่บนผืนดินและสายน้ำของตนเอง การต่อสู้กับโครงสร้างอำนาจที่มองไม่เห็นของพวกเขา เป็นการยืนหยัดท่ามกลางความเงียบงันของรัฐและเป็นบันทึกความเจ็บปวดที่ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น จากมือของคนหาปลาสู่มือของลูกหลานที่ยังคงต้องการคำตอบของคำถามที่ว่า “ชีวิตที่ดีควรมีหน้าตาเป็นอย่างไร” ในโลกที่การพัฒนามักแลกมาด้วยการสูญเสียของใครบางคน หมายเหตุ: บทความนี้เผยแพร่ครั้งแรกเมื่อ 1 กรกฎาคม 2569 อ่าน: สมปอง เวียงจันทร์ เขื่อนบ่ได้ฆ่าคนทันที 37 ปี ที่หายไปของคนปากมูน theisaanrecord.co/.../37-yea… --- เรื่อง: ธีรศักดิ์ มณีวงษ์ ภาพ: พันธวิศย์ เทพจันทร์

ทุกครั้งที่เข้าสู่ฤดูกาลเลือกตั้ง ‘ผ้าขาวม้า’ จะถูกหยิบยกขึ้นมาเป็นไอเทมชิ้นสำคัญของนักการเมือง ทันทีที่พวกเขาเดินเข้าสู่ภูมิภาคอีสาน จากเสื้อสูทที่ดูเป็นทางการ ถูกแทนที่ด้วยผ้าคาดทับบนเอว นี่คือสัญลักษณ์แห่งความพยายามในการลดทอนช่องว่างทางชนชั้นระหว่าง 'ผู้แทน' กับ 'ชาวบ้าน' ท่าทีที่เป็นกันเอง การนั่งล้อมวงกินข้าว หรือการผูกผ้าขาวม้า สิ่งเหล่านี้ทำงานในฐานะรัฐนาฏกรรม หรือการแสดงออกทางการเมืองที่ทำงานกับความรู้สึกของผู้คน เปลี่ยนภาพลักษณ์ชนชั้นนำที่แตะต้องไม่ได้ ให้กลายเป็นลูกหลานที่พร้อมจะรับฟังแก้ไขปัญหา ฉากทัศน์ที่ดูเรียบง่ายและจริงใจนี้ ผ้าขาวม้ากำลังทำหน้าที่อะไร หรือสื่อสารความหมายใด และพวกเราในฐานะผู้มีสิทธิเลือกตั้ง ควรมองฉากนี้ไปสู่แก่นแท้ของนโยบายและการเมืองไทยอย่างไร อ่าน: ถอดรหัส ‘ผ้าขาวม้า’ วิถีชีวิตที่ถูกแปรเป็นรัฐนาฏกรรม ผ่านอาภรณ์ของนักการเมือง theisaanrecord.co/2026/10/13… --- เรื่อง: สุภโชค จันทร์สกุล

บาดแผลจากเขื่อนปากมูน สะท้อนให้เห็นว่า เมื่อสายน้ำถูกกักขัง วิถีชีวิตผู้คนและสมดุลธรรมชาติก็ถูกพรากไปด้วย ในวันที่โลกผันผวนสุดขั้ว เขื่อนและการบริหารจัดการน้ำที่ไม่ยืดหยุ่นอาจยิ่งซ้ำเติมวิกฤตน้ำท่วม และผลักให้ชุมชนริมน้ำต้องแบกรับความสูญเสียซ้ำแล้วซ้ำเล่า “แม่น้ำไม่เคยเป็นเพียงทางผ่านของน้ำ แต่เป็นบ้าน เป็นแหล่งอาหาร และเป็นชีวิตของผู้คน” การเปิดเขื่อนปากมูนที่ล่าช้ากระทบ ทั้งฤดูกาลอพยพของปลา รายได้ของชาวประมง และความสามารถในการระบายน้ำ ขณะที่เขื่อนพูงอยซึ่งมีแผนสร้างในแม่น้ำโขง อาจยิ่งคุกคามระบบนิเวศ เส้นทางปลา และความมั่นคงของชุมชนสองฝั่งโขง-มูน “เมื่อทุนได้รับการชดเชย แต่ชาวบ้านรอคอยความเป็นธรรมมานาน 36 ปี ใครกันแน่ที่ต้องจ่ายราคาของการพัฒนา” ความสูญเสียของผู้คนและธรรมชาติไม่ควรถูกลดทอนเป็นเพียงตัวเลขในรายงานผลกระทบ เพราะแม่น้ำที่เปลี่ยนไปย่อมหมายถึงชีวิตและอนาคตที่เปลี่ยนตามไปด้วย ถึงเวลาเปลี่ยนมองแม่น้ำเป็นเพียงแหล่งพลังงาน มาสู่การเคารพสิทธิของสายน้ำ กระจายอำนาจจัดการน้ำให้ชุมชนมีส่วนร่วม และเลือกแนวทางพัฒนาที่ไม่ทำลายระบบนิเวศด้วยการหยุดเขื่อนพูงอย ฟื้นฟูปากมูน คืนอิสรภาพให้สายน้ำ เพื่อให้แม่น้ำยังคงเป็นมูนมัง เป็นแหล่งชีวิตของลูกหลาน อ่าน: 36 ปี บทเรียนปากมูน ถึงแม่น้ำโขงในยุคโลกรวน และเขื่อนข้ามพรมแดน theisaanrecord.co/2026/10/13… --- เรื่องและภาพ: สดใส สร่างโศรก

ความทรงจำที่มีอยู่มีอยู่ในชุมชนชาวบรู จังหวัดอุบลราชธานี จะไม่ถูกสืบทอด ไม่ถูกสานต่อเลย หากคนรุ่นใหม่ คนวัยทำงาน ไหลออกจากชุมชน เข้าไปแสวงหาโอกาสในเมืองใหญ่กันหมด อย่างน้อยก็มีคนรุ่นใหม่จำนวนหนึ่งที่ยังคง “กลับบ้าน” เพื่อรักษาวิถีชีวิตของชาวบรูเพื่อไม่ให้เหลือแค่เรื่องเล่า พงษ์เทพ บุญกล้า นักข่าวในโครงการ Area Editor พาลงพื้นที่สำรวจชุมชน อ่าน: ป่า มูล โขง เมื่อคนรุ่นใหม่คืนถิ่น วิถีบรูจึงถูกสืบทอด theisaanrecord.co/2026/10/05… --- เรื่องและภาพ: พงษ์เทพ บุญกล้า

เอ็ม - ชัยวัฒน์ โพธิตะนัง ศิลปินลูกน้ำโขงผู้เคยเดินทางเข้าเมืองใหญ่เพื่อเรียนรู้และตามหาความฝันในการเป็นศิลปิน ก่อนค้นพบว่า ชีวิตท่ามกลางความวุ่นวายไม่ใช่คำตอบ จึงเลือกกลับบ้านที่นครพนมและสร้างงานปั้นที่มีเอกลักษณ์ของตัวเอง และทำกิจกรรมทางศิลปะร่วมกับคนรุ่นใหม่ผ่านทีม “คนเคลื่อนเมือง” และกลุ่ม “ธาตุพนมซิตี้ออฟอาร์ต” เพื่อสร้างพื้นที่เรียนรู้และกิจกรรมศิลปะให้เกิดขึ้นในบ้านเกิด อ่าน: “ศรัทธา ฤาเหตุผล” คำถามในวันคืนถิ่น ของศิลปินอำเภอธาตุพนม theisaanrecord.co/2026/10/06… --- เรื่อง: จักรพันธ์ จันทร์ปัญญา ภาพ : เลนส์ไทบ้าน

หนัง First They Killed My Father “เมื่อพ่อฉันถูกฆ่า” ที่บอกเล่าเรื่องราวในยุคเขมรแดงฆ่าล้างเผ่าพันธุ์คนเขมรผ่านสายตาของเด็กหญิงคนหนึ่ง เป็นการตอกย้ำความขัดแย้งระหว่างชายไทย-กัมพูชา ที่ปะทุเดือดอีกครั้ง แม้ไม่ได้รุนแรงเท่า 40 กว่าปีก่อน แต่สงครามก็ทำร้าย ทำลายล้างชีวิตผู้คนอย่างไม่ปราณี พงษ์เทพ บุญกล้า ชวนถอดบทเรียนความรุนแรงว่า สังคมไทยได้อะไรจากสงครามและความขัดแย้ง อ่าน: First They Killed My Father ถอดรื้อกำแพงอคติ และประวัติศาสตร์จากทุ่งสังหาร ถึงชายแดนไทย-กัมพูชา theisaanrecord.co/2026/10/06… --- เรื่อง: พงษ์เทพ บุญกล้า ภาพ: ภาพยนตร์ First They Killed My Father

เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2569 เครือข่ายจัดงานรำลึก 50 ปี 6 ตุลา เดินทางไปยัง จังหวัดบุรีรัมย์ และจังหวัดอุบลราชธานี เพื่อจัดกิจกรรมรำลึกและพิธีทำบุญอุทิศส่วนกุศลครบรอบ 50 ปี ของการจากไปสองวีรชน ชุมพร ทุมไมย และ วิชัย เกศศรีพงษ์ศา ช่างไฟฟ้าที่ถูกฆ่าแขวนคอก่อนเหตุการณ์​ 6 ตุลา 2519 งานดังกล่าวเครือข่ายฯ ได้จัดวงเสวนาหัวข้อ “50 ปี 6 ตุลาฯ ความฝันและความหวังของชุมพร ทุมไมย มีความหมายอย่างไรต่อหมู่บ้าน และสังคมไทย” พร้อมทั้งหารือกับผู้นำและคนในชุมชนถึงแนวทางในการสานต่อการรำลึกในปีต่อไป โดยมีความเห็นร่วมกันว่า ควรสร้างหมุดหมายบางอย่างในพื้นที่ เพื่อบันทึกเรื่องราวและเกียรติคุณของทั้งสองให้คนรุ่นหลังได้รับรู้ อ่าน: เมือบ้าน จดจำ และรำลึก 50 ปี วีรชนประตูแดง ชุมพร ทุมไมย - วิชัย เกศศรีพงษ์ศา theisaanrecord.co/2026/10/07… --- เรื่อง: หนึ่งฤดี มูลสาร ภาพ: เริงฤทธิ์ คงเมือง

ถนนมิตรภาพไม่ใช่แค่เส้นทางที่ทำให้กรุงเทพฯ กับอีสานใกล้กันขึ้น แต่เป็นจุดเปลี่ยนที่จัดระเบียบความสัมพันธ์ระหว่างส่วนกลางกับภูมิภาคใหม่ ตั้งแต่เส้นทางเกวียนและลำน้ำ รถไฟที่เปิดทางให้รัฐเข้าถึงอีสาน ไปจนถึงถนนมิตรภาพซึ่งเติบโตท่ามกลางยุคสงครามเย็น ทั้งเพื่อขนส่งทรัพยากรและผู้คน และเพื่อขยายอำนาจรัฐ ถนนสายนี้ช่วยผลักดันเมืองต่างๆ ให้กลายเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจ ขณะเดียวกันก็พาแรงงานอีสานเข้าสู่เมืองใหญ่และมีส่วนสร้างกรุงเทพฯ อย่างที่เป็นอยู่ ไม่ใช่เมืองเทพสร้างอย่างที่เขากล่าวอ้าง แต่สร้างจากแรงงานอีสาน วันนี้ M6 รถไฟความเร็วสูง และสนามบิน ทำให้การเดินทางสะดวกและรวดเร็วกว่าเดิม แต่ถนนเส้นใหม่ไม่ได้แปลว่าปัญหาการจราจรจะหายไป รถอาจเพียงย้ายจากถนนมิตรภาพไปติดบน M6 แทน ประวัติศาสตร์ชี้ว่า โครงการคมนาคมมักถูกขับเคลื่อนด้วยทั้งความต้องการของประชาชนและผลประโยชน์ของรัฐกับทุน คำถามจึงไม่ใช่แค่ว่าเราจะเดินทางได้เร็วขึ้นแค่ไหน แต่คือใครได้ประโยชน์จากความเร็วนั้น และประชาชนต้องแลกอะไรเพื่อให้ความเจริญมาถึง อ่าน: ‘ถนนมิตรภาพ’ และ ‘M6’ จุดเปลี่ยนในประวัติศาสตร์ การคมนาคมกรุงเทพฯ-อีสาน theisaanrecord.co/2026/10/12… --- เรื่อง: กำพล จำปาพันธ์