Johanna Jakobsdottir

Did anyone else grow up with parents who made them believe switching on the car’s interior light while driving was practically a criminal offence?

In one big survey here, 9% of women & 5% of men said they were feminists while 86% of men & 74% of women said they supported equal rights for women. The explanation is quite simple. It's that feminism is not widely seen as the aim for equal rights for women. 1/3

Ég hvet fólk til að lesa þessa vönduðu úttekt Morgunblaðsins á heiðursofbeldi. Vek hins vegar athygli á að það vantar nafn gerandans og eins og fram kemur í greininni er ekkert gefið upp hvernig hann kom til landsins, á hvaða forsendum hann fékk hæli eða hverjir aðstoðuðu hann. Hvers vegna ætli þetta gildi um erlenda ofbeldismenn en ekki íslenska? Er ekki réttur samfélagsins að vita hverjir hafa brotið reglur þess og mögulega að vara sig á þeim síðar? Í Morgunblaðinu er líka vönduð umfjöllun um vandræðin í kringum Landsvirkjun, þar er vísað í minnisblöð, fundargerðir og tölvupósta opinberra aðila, hvers vegna er ekki sama gagnsæi í hælisleitendaiðnaðinum? Sérstaklega í ljósi þess hversu hætt þeim iðnaði er við að vera misnotaður af mansalshringjum og annarri skipulagðri glæpastarfsemi. RÚV mun svo að sjálfsögðu ekki segja fréttir af þessu frekar en öðrum uppljóstrunum Morgunblaðsins og Spursmála fyrr en opinbert narratíf er tilbúið, þá mun það birta gagnrýnislaust gaslýsingar ráðamanna. Ráðherrar munu svo að hér eftir sem hingað til neita að mæta í viðtöl í Spursmálum þar sem þeir geta búist við að fá gagnrýnar spurningar en senda þjóðinni góðar kveðjur, söng og gleði á TikTok.

Það er farið að angra mig sífellt meir að ráðherrar ríkisstjórnarinnar og fleiri fyrirmenni í samfélaginu sniðgangi þáttinn Spursmál sem Stefán Einar Stefánsson stýrir og fari aðeins í viðtöl hjá þeim fjölmiðlamönnum sem eru hvorki jafn vel upplýstir og Stefán né krefjandi í spurningum sínum. Þetta er einfaldlega slæmt fyrir lýðræðið. Kjörnir fulltrúar fara með vald í umboði almennings og verða að sæta aðhaldi. Hlutverk fjölmiðla er að spyrja þeirra spurninga sem fólk vill fá svör við, ella er hætt við að fólki geti reynst erfitt að mynda sér upplýsta og sjálfstæða afstöðu. Þá eru gagnrýnar spurningar og andstæð sjónarmið ráðamönnum ekki síður nauðsyn, þannig má láta reyna á hugmyndir þeirra og ákvarðanir og afhjúpa veikleikana sem þar leynast ef einhverjir eru. Það þekkir hver maður að stundum verðum við að vera þess umkomin að endurskoða eigin sannfæringu. Lýðræði snýst ekki bara um réttinn til að kjósa á fjögurra ára fresti. Til að lýðræðið virki verða þeir sem fara með völdin að sæta raunverulegu aðhaldi. Sama fólkið og sniðgengur þátt Stefáns Einars er síðan sítalandi um baráttuna gegn upplýsingaóreiðu og gefur sig á tyllidögum út fyrir að hafa áhyggjur af stöðu fjölmiðla. Það skýtur óneitanlega skökku við að hafa uppi stór orð um vandann á fjölmiðlamarkaði en neita svo að mæta í einn þeirra sárafáu umræðuþátta hér á landi sem ná til hins breiða fjölda. Hvernig eiga fjölmiðlar að treysta stoðir sínar og vaxa á tímum samfélagsmiðla ef þeir geta ekki kallað til það fólk sem áhorfendur vilja helst sjá standa fyrir máli sínu? Og hvað með jafnræðið? Ég sé að ráðherrar mæta í viðtöl hjá fjölmiðlakonunni geðþekku og efnilegu Elísabetu Ingu á Vísi. Hún hefur tekið viðtöl við Kristrúnu Frostadóttur, Þorgerði Katrínu, Loga Einarsson og Daða Má Kristófersson og gert það með miklum sóma, en er ekki hætta á að samkeppnisstaða fjölmiðla skekkist ef ráðherrar mæta hjá einum miðli en sniðganga annan? Og af hverju heyrist ekkert í Blaðamannafélaginu vegna þessa? Svo finnst mér líka merkilegt hversu lítinn stuðning Stefán Einar hefur fengið frá öðrum fjölmiðlamönnum. Vissulega hafa einhverjir tæpt á sniðgöngunni við valdsherrana, en það virðist iðullega gert nánast bara fyrir siðasakir. Í öðrum löndum þekkist vel að fjölmiðlamenn taki einarðlega upp hanskann fyrir kollega sína í sambærilegum aðstæðum. Þetta snýst ekki um að fólk þurfi að fella sig við Stefán Einar, heldur um grundvallarhlutverk fjölmiðla í lýðræðissamfélagi.

The process of the US's collapse has accelerated.

Haley Stevens, þingkona Demókrataflokksins í Michigan-fylki í USA, dró stuðning sinn við Abdul El-Sayed, frambjóðanda flokksins til öldungardeildar Bandaríkjaþings, til baka á lokametrum kosningabaráttunnar þar vestra og lýsti þess í stað yfir stuðningi við mótframbjóðanda hans, Repúblikanann Mike Rogers. Ástæðan var meðal annars sú að El-Sayed hafði ekki viljað fordæma auglýsingamyndband sem gert var af samtökum sem studdu framboð hans. Í myndbandinu var látið líta svo út að stuðningur Bandaríkjanna við Ísrael ylli því að amerískar fjölskyldur gætu ekki keypt nauðþurftir í súpermörkuðum, og þetta taldi Haley ýta undir gyðingahatur. Ég tel viðbrögð hennar fullkomlega skiljanleg, ekki síst í ljósi þess hversu alvarlegt vandamál gyðingahatur er orðið í bandarísku þjóðlífi, einkum meðal stuðningsmanna og frambjóðenda Demókrataflokksins. Auglýsingin var þó aðeins dropinn sem fyllti mælinn fyrir Haley. El-Sayed hafði áður sætt harðri gagnrýni fyrir viðbrögð sín við hryðjuverkaárás á samkunduhús gyðinga í Michigan, þar sem árásarmaðurinn, sem misst hafði ættingja í loftárás Ísraela á Líbanon, beindi hefnd sinni gegn söfnuði samkunduhússins. El-Sayed tengdi árásina við vítahring ofbeldis í Mið-Austurlöndum og sagði að „sært fólk særi aðra“ (hurt people hurt people), sem þótti gefa í skyn réttlætingu á hryðjuverkinu. Þá hafði hann haldið kosningafundi með Hasan Piker, umdeildum áhrifavaldi sem meðal annars hafði sagt að Hamas væri þúsund sinnum betra en Ísrael og gert lítið úr ásökunum um kynferðisofbeldi Hamas-liða í árásinni 7. október 2023. Haley Stevens hafði þegar gagnrýnt tengsl El-Sayed við Piker. Ákvörðun hennar átti sér þannig forsögu. Fréttamaðurinn Elvar Þór Árnason á Vísi fjallar í gær um sigur El-Sayeds í kosningunum og í fyrirsögn fréttarinnar segir: „Sigraði þrátt fyrir peningaflóð og svik á lokametrunum.“ Það er verulega gagnrýnivert að blaðamaður Vísis skuli leyfa sér að fullyrða í fyrirsögn að Haley Stevens hafi gert sig seka um „svik“ með því að draga stuðning sinn við Abdul El-Sayed til baka. Með því er hann ekki aðeins að greina frá atburðum heldur fella siðferðilegan dóm um ákvörðun hennar. Í fréttinni segir einnig að Haley hafi snúið baki við El-Sayed og að flokksmenn Demókrata hafi gagnrýnt ákvörðun hennar harðlega. Hins vegar er ekki útskýrt hvers vegna hún tók þessa ákvörðun. Er engin ritstjórn á Vísi? Hvað varð um hlutlæga og vandaða fréttamennsku á Íslandi? Það hefur vakið athygli mína að íslenskir fjölmiðlar, sem jafnan eru ötulir við að fjalla um fordóma og mismunun gagnvart ýmsum minnihlutahópum í Bandaríkjunum (sbr. BLM-hreyfinguna, transfólk og fleira), þegja þunnu hljóði um það vaxandi gyðingahatur sem farið er að gera vart við sig í landi hinna frjálsu og hugrökku, eins og sýnir sig berlega í umfjöllun um kosningabaráttu El-Sayeds. Sú spurning hlýtur því að vakna hvort þetta tvöfalda siðgæði kunni að endurspegla undirliggjandi fordóma gagnvart gyðingum meðal íslenskra fjölmiðlamanna. Með þessu ætti fólk að fylgjast og láta í sér heyra hvenær sem ósómans verður vart.