M. Coşkun Cangöz

Serbest olmayan iki fon: ZJI ve ZJB Ziraat Portföy’ün ilk başta TEFAS’a kapalı olarak kurulan ZJI ve ZJB diye iki serbest fonu var. Bu fonların ilk yatırımcılarının Ziraat Bankası üst düzey yöneticileri ya da onların yakınları olduğuna dair de ciddi iddialar var. Ancak bu fonlar o kadar da serbest değil! Aşağıda göreceğiniz gibi, tamamen aynı hareket ediyorlar. Peki nasıl oluyor? Ziraat Portföy’ün ZJI ve ZJB fonları adeta ve sadece Ziraat GYO hissesi almak üzere kurulmuş iki serbest fon. Sanki birileri bu fonların yatırımcılarına Ziraat GYO hisselerinin astronomik bir şekilde artacağını önceden fısıldamış gibi. Öyle ki, her iki fonun da Mayıs 2026 sonunda portföyünde Ziraat GYO hissesi %80’den fazlaydı. Dolayısıyla Ziraat GYO hisselerindeki bir artış da ZJI ve ZJB fonlarının neredeyse aynı oranda artması anlamına geliyordu. Hatırlayalım: Tam da bu serbest fonlardaki yoğunlaşma yüzünden MSCI endeksinde küme düşmemiz gündeme gelmişti. Ziraat GYO hissesi 2024 ortasından 2025’in ilk aylarına kadar %350’nin üstünde değer kazandı. Tabii bundan ZJI ve ZJB fonları da fazlasıyla nasibini aldı. Soralım: ZJI ve ZJB fonlarının ilk yatırımcıları arasında bankanın üst düzey yöneticileri ya da ilişkili olduğu kişiler varsa, bu yöneticiler görevlerinden kaynaklanan bilgi ve yetkileriyle kişisel yatırımları arasındaki çıkar çatışmasını nasıl önledi? Başka kritik bir konuya gelelim: Ziraat GYO’nun dolayısıyla da ZJI ve ZJB’nin fiyatı nasıl bir yıldan kısa bir süre içinde olağanüstü arttı? Acaba TERA ya da Türkiye Sigorta A.Ş. çok yüklü miktarda Ziraat GYO hissesi almış olabilir mi? Bu konu önemli zira bu fon vurgununda TERA’nın portföyündeki hormonlu hisseler karşılığında Ziraat Bankası’ndan teminat mektubu aldığı ve bunu kullanarak likidite sağladığına dair önemli iddialar var. Devam edelim: ZJI ve ZJB, bu yükselişten sonra mı TEFAS üzerinden daha geniş bir nitelikli yatırımcı kitlesine açıldı? İlk yatırımcılar ne zaman çıktı? Yeni gelen parayla kimlere ödeme yapıldı? Bu soru da önemli zira 22 Ekim’de görüntülenen TEFAS verilerine göre iki fon son bir yılda % 30’a yakın değer kaybettirdi. O zaman şu soruyu da sormamız lazım: ZJI ve ZJB fonlarının ilk yatırımcıları bu kaybı yaşadı mı, yoksa daha önceden kazançlarını alıp çıktılar mı? Hatırlayalım: Ziraat Bankası Türkiye Varlık Fonu bünyesinde yer alıyor. Yani bu ülkenin vatandaşları olarak sahibi biziz. Tam da bu yüzden Ziraat Bankası yönetiminin ve SPK’nın yukarıdaki soruların cevaplarını, yatırımcıların giriş ve çıkış tarihlerini, işlemleri ve karar süreçlerini inceleyip açıklaması daha da önem kazanıyor. Önümüzdeki hafta başlayacak bütçe görüşmelerinde bu soruları da muhataplarına soracağız.

Bir istifa, onlarca bağlantı, milyarlarca liralık soru… Taha Çakmak kim? Erişah Arıcan’dan Türkiye Sigorta’ya, kredi derecelendirmesinden yatırım fonlarına uzanan ilişkiler bize ne anlatıyor? İsim isim, kurum kurum anlattım. Bir halka koptu diye zincirin geri kalanını unutturamazsınız. 👇 Taha Çakmak’ın istifası ve bir ilişki ağının anatomisi Bir istifa çok sayıda bağlantı İstifası bugün kamuoyuna yansıyan ve haberlerde malvarlığına tedbir konulduğu belirtilen Taha Çakmak sıradan biri değil. Kendisi, Şahap Kavcıoğlu’nun TCMB Başkanı olduğu dönemde başkan yardımcılığı yaptı. Daha önce, 2016–2018 yıllarında TCMB Başkan Yardımcılığı yapan ve sonrasında TERA yönetiminde yer alan Erkan Kilimci de fon soruşturması kapsamında tutuklandı. Kilimci ile Çakmak aynı dönemde başkan yardımcılığı yapmadı; ancak farklı dönemlerde kamu finans yönetiminde görev alan bu isimlerin daha sonra hangi kurumlarda buluştuğunun araştırılması gerekiyor. Fon soruşturmasında adı geçen eski bakan yardımcısı Bülent Aksu’nun da bulunduğu bu çevrenin Berat Albayrak dönemiyle bağlantıları açıklığa kavuşturulmalıdır. Yolların kesiştiği isim: Erişah Arıcan Sayın Berat Albayrak tezini Erişah Arıcan ile yazmış. Erişah Hanım o kadar kıymetli biri ki kendisi hem Borsa İstanbul Yönetim Kurulu Başkanı hem de Türkiye Varlık Fonu Yönetim Kurulu Başkan Vekili. Lisans derecesini nereden aldığına dair çok bilgi yok ama sonrasında hep Marmara Üniversitesi’nde olmuş. Zaten kendisi aynı üniversitede öğretim üyesi olan Aydın Ayaydın’ın yeğeni. Erişah Hanım’ın çok başarılı tez öğrencileri var. Biri de yukarıda bahsettiğimiz Şahap Kavcıoğlu. Kendisinin başkanlık döneminde TCMB’de insan kaynakları genel müdürü olarak görev yapan Doğan Başar da Taha Çakmak’ın genel müdür olduğu Türkiye Sigorta’da genel müdür yardımcısı olarak görev yapıyor. Türkiye Sigorta’nın bir de teknik genel müdür yardımcısı var. Adı Çağrı Akpınar. Kendisi Marmara Finansal Bilimler Fakültesi Dekan Yardımcısı Özgür Akpınar’ın kardeşi ve Erişah Arıcan’ın da doktora öğrencisi. Türkiye Sigorta’nın parası nereye gitti? Peki, daha önce hakkında tedbir kararı alındığı ve bu kararın saatler sonra kaldırıldığı ileri sürülen Türkiye Sigorta A.Ş. neden önemli? Fon vurgununu konuşurken neden bu kurumun yatırım kararlarını sorguluyoruz? Çünkü topladığı primlerle, tasfiyesine karar verilen fonlara ve soruşturmaya konu hisse senetlerine yüksek tutarlı yatırım yaptığına ilişkin iddialar var. Türkiye Sigorta’nın ana hissedarı, sermayesinin yüzde 76,1’ini elinde bulunduran TVF Finansal Yatırımlar AŞ. Kalan yüzde 23,9’luk pay Borsa İstanbul’da işlem görüyor. Dolayısıyla Borsa İstanbul’un hissedar olmasıyla şirket paylarının borsada işlem görmesi birbirine karıştırılmamalı. Buradaki temel soru, bu ölçekte kurumsal kaynağın hangi yatırım kararlarıyla, hangi riskler üstlenilerek kullanıldığıdır.