Uzun süredir üzerinde çalıştığım bir projeyi bugün duyurmanın mutluluğunu yaşıyorum. Bilge ve Yonga: 7-12 yaş çocuklar için 32 kitaplık bir bilgisayar mimarisi serisi. Tamamı ücretsiz, bugün yayında. Yıllardır üniversitede bilgisayar mimarisi anlatıyorum. Öğrencilerin çoğu bir işlemcinin içinde ne olup bittiğini ilk kez ikinci ya da üçüncü sınıfta duyuyor. Oysa bu konuların özü, doğru anlatıldığında bir çocuğun rahatlıkla kavrayacağı şeyler: bir anahtar açılır ve kapanır, her şey sıfır ve birle yazılır, işlemci bir buyruğu alır, anlar ve yapar. Seride meraklı bir çocuk olan Bilge ile küçük robot arkadaşı Yonga var. Bilge sorar, Yonga anlatır. Kumdan yonga nasıl çıkar, bilgisayar neden ısınır, önbellek ne işe yarar, bir program nasıl makine diline dönüşür. Her kitabın sonunda kısa bir "Bugün Ne Öğrendik?" özeti var. 426 sayfa, her sayfanın kendi çizimi var. Kapaklarla birlikte 458 özgün görsel. Tarayıcıda okunuyor, isteyen PDF ya da EPUB indiriyor. Bir şeyi de açıkça söyleyeyim. Bu seriyi birkaç yayınevine anlattım, destek çıkan olmadı, çoğundan yanıt bile gelmedi. Açık erişimi ilke olarak zaten tercih ediyorum, kitaplar bu yüzden ücretsiz. Ama çocukların kitabı eline alıp sayfasını çevirme deneyimini yaşayamıyor olması benim için bir eksiklik. Ülkemizde yayıncılığın mürekkep ve kağıt masrafını hesaplamanın ötesine geçmesi gerekiyor. Bir eserin değeri satacağı kopya sayısıyla ölçülmüyor. Basmak isteyen bir yayınevi çıkarsa kapım açık. Tek koşulum, kitapların dijitalde ücretsiz kalması. bilgeveyonga.oguzergin.net

Hâlâ yapay zekâ kullanmayan, sitesinden kopyalayıp yapıştırarak iş yapan çok insan var. "Ne var ya, ChatGPT'ye yazıyorsun, ne kadar ahlaki ki bu?" diyenler de. Ben her gün kullanıyorum. Sen kullanmıyorsan her gün zaman kaybediyorsun ve aradaki fark her gün açılıyor. O bisiklete hemen binmek gerek. Yayının tamamı: youtube.com/watch?v=kwdTR4b6…

Tantuni 440 lira oldu. Altı yıldır Ankara'da aynı işletmenin et tantuni fiyatını kaydediyorum. Aralık 2020'de net asgari ücretle 137 tantuni alınabiliyordu, bugün 64 alınabiliyor. Her yılbaşı yapılan zam bu sayıyı bir süre yukarı çekiyor. Ama her yılın zirvesi bir öncekinin altında kalıyor. 2021'de 157 olan zirve 2026'da 78'e indi. Altı yılda asgari ücretle geçinen halkımızın alım gücü yarının altına indi. tantuni.oguzergin.net

Diyorlar ki: “Yapay zekânın ürettiği makale değerlendirmelerinin, kurabildiğimiz her ölçüte göre, iyi ücret alan insan uzmanların yazdığı ve dergi editörleriyle yazarların alışılmadık ölçüde yüksek nitelikli bulduğu değerlendirmelerden artık daha iyi olduğunu gösteriyoruz.”

Fon skandalında 455.758 kişi etkilendi. Bu kadar insanın hakkına göz göre göre girildiyse, o insanları oraya atayanın hiç mi sorumluluğu yok? Başkanlık sistemi yok mu? Bu adamları oraya kim atadı? Yayının tamamı: youtube.com/watch?v=tJhlXgIi…

Risk almayan ülke uçamaz. Elon Musk 2018'de "belki uçar" diye yazmıştı. Sekiz yıl sonra Tesla Roadster havalandı. Bu bir günlük gösteri değil, yıllarca süren bir hedefin sonucu. Hikâyenin asıl dersi uçuşta değil. Musk 17 yaşında 2.000 dolarla geldi. SpaceX'in ilk üç roketi patladı, dördüncüsünü son parasıyla attı. O tuttuğunda NASA "teknolojini bize sat" demedi, "müşterin olurum" dedi. Tesla batmak üzereyken devlet kredi verdi, Tesla da krediyi vadesinden önce geri ödedi. Türkiye'de böyle bir girişimci çıksa ne olurdu? Roketi patladığında alay ederdik, tuttuğunda haklarını almaya çalışırdık. Fon vurgunlarına giden parayla bir değil birkaç Tesla'ya ilk yatırım yapılabilirdi. Betona değil insana, teknolojiye ve fikre yatırım yapan bir ülke hayal ediyorum. youtube.com/watch?v=AM8JdVl7…

Kimsenin kabahati yoksa herkesin kabahati vardır. Bir üniversite sordu, YÖK Cumhurbaşkanlığı'na iletti, Cumhurbaşkanlığı Gelir İdaresi'ne sordu. Sonunda kimse bir karar vermedi, ama hocalar YouTube kanallarını kapatıyor. YÖK bu kararı neden kendisi veremedi? Yayının tamamı: youtube.com/watch?v=KJdQk-sw…

Google DeepMind’da Boston Dynamics ortaklığını yöneten Ceren Cura Eraslan ile bir yıl sonra yeniden konuştuk. Robotlar evimize ne zaman girecek? Ceren’e göre asıl darboğaz veri. Kendi kendine giden araba yolda veri toplayabiliyordu, robotun bir işi öğrenmesi için ise önce bir insanın o işi yapıp göstermesi gerekiyor. Konuştuklarımızdan bazıları: • Gemini Robotics nasıl çalışıyor? Bir model ortamı görüp işi planlıyor, ikincisi harekete döküyor, üçüncü katman robotun hızını ve gücünü sınırlıyor. • Yapay genel zekâ ne zaman? Silikon Vadisi’nde “10 yıldan fazla” diyen yok. • Ceren’in anlattığı Hugging Face olayı ve eylemcilerin insan gibi davranması. • Apple neden insansı robot yapmıyor? • Robot elleri ve kaç parmak gerektiği. • Türkiye bu yarışta model, yonga ya da veri merkezinden hangisini yakalayabilir? Robotik alanında çalışmak isteyen gençlere de önerileri var. youtube.com/watch?v=4Wxn5vuv…

Reyhanlı’da 53 canımızı alan saldırının sanığı Mihraç Ural yakalandı. Emeği geçen herkesi kutluyorum. Terörle mücadelenin siyasi hesaplara göre şekillenmediği bir devlet düzeni istiyoruz. Terörist, kimden destek görürse görsün teröristtir.

Yapay zekâ artık sadece konuşmuyor, iş yapıyor. Andon Labs, Stockholm’de bir kafeyi, San Francisco’da bir marketi ve bir radyo istasyonunu yapay zekâya işletiyor. Çağrı merkezlerinde istihdam düşmeye başladı. OpenAI’nin eylemcileri Vikipedi’ye izinsiz girdi. Güncel modeller fotoğraftan teknik çizim çıkarmada insan düzeyine yaklaşıyor. Yeni modeller de geldi. Claude Haiku 5.5 çok ucuz, basit işlerde Opus 5'e yaklaşıyor. Meta Muse Wonder’la yarışa geri döndü. Avrupa’nın Mistral Large 4'ü ise Haiku’nun bile gerisinde. Bizde ise TÜBİTAK’ın Bilge modeli Google’da bile çıkmıyor, indirilemiyor. Plan değil iş lazım. youtube.com/watch?v=cvStdFBD…

OpenAI, elimizde olmayan bir iç modelle 722 açık matematik sorununu çözdüğünü söyledi ve çözümlerin hepsini GitHub’da yayımladı. Ortalama üçer saatlik oturumlar, her biri 50-60 sayfa. Bir matematikçi bu çözümlerden birinin Fields madalyası düzeyinde olduğunu söylüyor. Unique Games Conjecture’la ilgili sonuç doğrulanırsa, kuramsal bilgisayar biliminde bu varsayıma dayanan pek çok yayın sağlam zemine oturur. Matris çarpımını daha az işlemle yapma iddiası ise doğrudan yapay zekânın kendisini ucuzlatır. Matematikçiler şu an yasın evrelerinden geçiyor. İnkâr ettiler, kızdılar, şimdi “bize sormadan yayımlamayın” diye pazarlık ediyorlar. Biz bilgisayarcılar bunu çoktan kabullendik. Asıl soru şu. Kendi modelini geliştirecek matematiği çözebilen bir yapay zekâ, kendini sürekli iyileştiren döngüyü başlatır mı? Yayın bağlantı kopması yüzünden ortada kesildi. Kalanını bir sonraki yayında konuşacağız. youtube.com/watch?v=nP4a4Nu9…

Almanya'dan döndüm. Heidelberg'deki yonga tasarımı konferansında, 2026'da hâlâ Opus 3.5 ile ölçülmüş grafikler gösteren açılış konuşmaları dinledim. Avrupa yapay zekâda sandığımızdan çok daha geride, Almanya ise kendini olduğundan iyi görüyor. Ben oradayken üç yeni model çıktı. Gemini 4 Argon dört ay gecikti, hâlâ seçip deneyemiyorum. Opus 5.5 varken daha pahalı, daha yavaş ve daha kötü bir Sonnet 5.5'i neden satıyorlar, anlamadım. GPT 6.1 Sol ise GPT 5'in hikâyesini tekrarlıyor. Asıl mesele modeller değil. Yapay zekâyı kullanan ile kullanmayan arasındaki fark her gün açılıyor. Bu bir bisiklet yarışı ve hâlâ "etik değil" deyip yürüyenler var. Geride olan için yapay zekâ büyük bir fırsat. Türkiye için de, her birimiz için de. Yayına Soma'da kaybettiğimiz beş madencimizle başladım. Devlet denetlemedikçe bu tabutlar bitmeyecek. Bugün Claude Code'u ya da Codex'i kurun. youtube.com/watch?v=kwdTR4b6…

Soma'da yine göçük. Ramazan İnce, Halit Ersay, Kerim Ören, Ömer Karakaya ve İsa Olcay hayatını kaybetti. Allah rahmet eylesin, ailelerine sabır diliyorum. Bu ocakta ilk değil. Aynı şirketin ocağında 2020'de de göçük oldu, 3 işçi öldü. Soma'da 2014'te 301 madencimizi kaybettik. Geçen hafta canlı yayında bir şablondan bahsetmiştim. Önce yönetilmiyor. Sonra olay patlıyor. Telaşa düşülüyor, susturuluyor, poz veriliyor. "Ekiplerimiz seferber, savcılarımız görevlendirildi." En sonunda takdiri ilahi. Şablon bir kez daha işledi. 756 personel ve 76 araç olaydan sonra geldi. Asıl iş olaydan önce, denetimde yapılır. Ölmeyecek madenci, denetlenen ocak, hesap veren yönetim istiyoruz. Biz buna mecbur değiliz. youtube.com/watch?v=tJhlXgIi…

TÜİK eylül enflasyonunu %29,73, ENAG %46,61 açıkladı. Altı yıldır Ankara'da aynı işletmeden aldığım et tantunisinin yıllık artışı %40. Aralık 2020'de 17 lira olan fiyat 30 Eylül'de 420 liraya, dolar karşılığı 2,19 dolardan 8,56 dolara çıktı. Asgari ücretle alınabilecek adet 137'den 67'ye indi. TÜİK'in yıllık oranı Kasım 2021'den beri ilk kez %30'un altında. tantuni.oguzergin.net

Güzel bir haber: HPCA 2025'te yayımladığımız Chronus çalışmamız, Intel Donanım Güvenliği Akademik Ödülleri kapsamında 2026 Yakın Dönem Yayın Ödülü'nü (Recent Publication Award) kazandı. Ödül 30 Eylül'de Intel'in etkinliğinde verildi. Chronus, DRAM'deki okuma bozulması açıklarına (RowHammer ve benzerleri) karşı sanayinin geliştirdiği en yeni çözümleri, JEDEC standartlarına giren PRAC ve RFM düzeneklerini inceliyor. Bu çözümlerin güvenlik açıklarını ve başarım bedelini ortaya koyuyor, ikisini birden gideren bir düzenek öneriyor. Ödül gerekçesi "verimli ve ölçeklenebilir korumayla DRAM güvenliğinde alanı ileri taşımak". TOBB ETÜ'de yüksek lisans öğrencim olan ilk yazar Oğuzhan Canpolat başta olmak üzere Giray Yağlıkçı, Geraldo F. Oliveira, Ataberk Olgun, Nisa Bostancı, İsmail Emir Yüksel, Haocong Luo ve Onur Mutlu'yu yürekten kutluyorum. Bellek güvenliği, bilgisayarların en temel ama en az fark edilen sorunlarından biri ve bu alanda dünyanın önde gelen çalışmalarına katkı veren genç araştırmacılarımızla gurur duyuyorum.

Cumhurbaşkanlığı adaylık yolculuğumuzun ilk adımını Mannheim'de atıyoruz. Söyleşimizde yapay zekânın getirdiği fırsatları ve riskleri, liyakati ve yönetimi konuşacağız. 3 Ekim 2026 Cumartesi, saat 14.00 Atatürkçü Düşünce Derneği Mannheim, L9, 10, 68161 Mannheim Tüm halkımız davetli. Mannheim, Heidelberg, Ludwigshafen ve çevresindeki yurttaşlarımızı bekliyoruz. Almanya'daki dostlarınıza, akrabalarınıza iletirseniz sevinirim.

Ben Solcu değilim. Opusçuyum. youtube.com/live/q4rucC1ZxXI…

Dario Amodei ve yapay zekâyı tiye alan bu şarkıyı beğendim. "Benim dışımdaki herkes dursun." "Kimse benimle yarışmasın." "Sizleri benim gibilerden koruyacak bütün anahtarlar bende olsun." Başkalarını da anımsatıyor. :)

Dün akşam yayına oturduğum an Claude Code'da uyarı belirdi: Opus 5.5 geldi. Yayın sürerken OpenAI de GPT-6 Sol'u duyurdu. Bir günde üç model çıktı, biri çıktığı gün geride kaldı. Asıl mesele hangi model olduğu değil. Türkiye'de eylemci kullanan yüzde 4. youtube.com/live/AWF68gJnCYE