Orgio

Германд миний ажилладаг их сургуулийн эмнэлгийн дотрын тасагт саяхан нэг монгол сувилагч ажилд оржээ. Хэсэг хугацааны өмнө Хамбургийн нэгэн хувийн эмнэлэгт донороос эрхтэн авах мэс засалд дуудагдан очиход мэс заслын сувилагч нь мөн л монгол хүн байв. Тэрээр өмнө нь Монголын эрхтэн шилжүүлэн суулгах багт ажиллаж байсан бөгөөд одоо тус эмнэлэгт арав гаруй монгол сувилагч ажилладаг гэж ярьсан юм. Жил ирэх тусам Монголд бэлтгэгдсэн эмч, сувилагчид гадаадад ажиллах нь нэмэгдэж байна. Шалтгаан нь энгийн: мэдлэг, ур чадвар, хөдөлмөрийг нэг газар үнэлэхгүй бол илүү үнэлдэг газар руу хүмүүс явна. Энэ бол хөдөлмөрийн зах зээлийн наад захын зарчим. Гэтэл эмч, сувилагчдаа эх оронд нь тогтоон барих бодлого боловсруулах ёстой Эрүүл мэндийн сайд салбарынхаа мэргэжилтнүүдийг “кофе ууж суудаг”, “Ghost Doctor -сүнс эмч” гэх мэтээр тодорхойлон ярьж байна. Ийм үг олон нийтийн аманд ормогц эмч нарыг шоолох, доромжлох хэрэгсэл болдог. Улс төрийн өндөр албан тушаалтны үг зүгээр нэг үг биш. Тэр үг нийгмийн хандлагыг бий болгодог. Тиймээс сайд хүн салбарынхаа мэргэжилтнүүдийн нэр хүндэд халтай, олон нийтэд буруу ойлголт төрүүлэх нэр томьёог хариуцлагагүй хэрэглэх ёсгүй. “Улныхан” гэх үг улс төрийн ямар үр дагаварт хүргэснийг бид мартаагүй. Эрүүл мэндийн сайд Э. Батшугарын ярилцлагуудыг эхэндээ шинэ хүн учраас алдаа гаргаж байна, цаашдаа салбараа ойлгоно гэж хүлээцтэй хандаж ирсэн. Гэвч хугацаа өнгөрөх тусам салбарын бодит асуудлыг өөрийн ойлголтоор бус, хагас дутуу мэдээлэл өгсөн зөвлөхүүдийн үгээр тайлбарлаж байгаа мэт сэтгэгдэл төрөх боллоо. Эрүүл мэндийн салбар бол сайд дадлага хийдэг газар биш. Эмч, сувилагчид бол бодлогын туршилтын объект биш. Өвчтөнүүд бүр ч биш. Хэрэв эмчийн хөдөлмөрийг үнэхээр ярья гэвэл нэг удаа өрөөндөө кофе ууж сууснаар нь дүгнэж болохгүй. Эмчийн ажил зөвхөн мэс заслын өрөөнд харагддаггүй. Онош тавих, шинжилгээний хариу дүгнэх, ар гэрийнхэнтэй ярилцах, эмчилгээ төлөвлөх, мэс заслын заалт гаргах, мэс засал хийхгүй байх шийдвэр гаргах, өвчтөнийг хагалгааны өмнө болон дараа хянах, хүндрэл эмчлэх, жижүүрлэх, яаралтай тусламжид бэлэн байх, залуу эмч нарыг сургах, баримт бичиг хөтлөх — энэ бүхэн эмчийн ажил. Заримдаа эмчийн хамгийн зөв, хамгийн үнэ цэнтэй шийдвэр нь мэс засал хийхгүй байх байдаг. Тиймээс эмчийн цалинг зөвхөн хийсэн хагалгааны тоотой холбох нь аюултай. Эрүүл мэндийн эдийн засаг, мэс заслын төлбөр тооцоонд зөвхөн хагалгааны тоо бус, тухайн ажилбарын төвөгшил, эрсдэл, зарцуулсан цаг, хариуцлага, эмчилгээний үр дүнг харгалздаг олон улсын аргачлал бий. Үүнийг судлахгүйгээр “олон хагалгаа хийсэн нь илүү ажилласан” гэж дүгнэх нь мэргэжлийн бус хялбаршуулалт. Хэрэв хийсэн хагалгаа бүр эмчийн орлогыг нэмэгдүүлдэг бол эмч “Энэ өвчтөнд хагалгаа үнэхээр хэрэгтэй юу?” гэж бус, “Энэ хагалгааг хийвэл миний цалин нэмэгдэх үү?” гэж бодох эрсдэлтэй. Анагаах ухаанд ийм ашиг сонирхлын зөрчил бий болгож болохгүй. Мэдээж ажлаа хийдэггүй, үүргээ биелүүлдэггүй эмч байвал шалгаж, хариуцлага тооцох ёстой. Гэхдээ ажил хийдэггүй цөөн хүнийг илрүүлэхийн тулд бүх эмчийг доромжлох шаардлагагүй. Олон хагалгаа хийдэг, илүү нарийн ур чадвар шаардсан ажил гүйцэтгэдэг, өндөр хариуцлага үүрдэг эмчийн хөдөлмөрийг зохих ёсоор үнэлэх нь зөв. Гэхдээ эмчийн ажлыг зөвхөн “хэдэн хагалгаа хийв?” гэсэн ганц тоогоор хэмжих нь анагаах ухааныг үйлдвэрийн конвейертэй андуурсантай адил. Монголд бэлтгэгдсэн эмч, сувилагчид Герман, Япон, Солонгос болон бусад оронд ажиллаж байна. Тэднийг хэн ч хүчээр авч яваагүй. Мэдлэг, ур чадвар, хөдөлмөрөө хаана илүү үнэлүүлж, хаана мэргэжлээрээ тогтвортой ажиллаж болох боломж байна, тийшээ явж байна. Тиймээс асуух ёстой асуулт нь “Яагаад кофе уув?” биш, “Яагаад явчихав?” байх ёстой. Эмч, сувилагчдаа гадагш алдаж байж үлдсэн хэдийгээ “Ghost Doctor” гэж цоллох нь хүний нөөцийн бодлого биш. Энэ бол асуудлын шалтгаантай тэмцэхийн оронд асуудалд өртөж буй хүмүүсээ буруутгаж байгаа хэрэг! Эрүүл мэндийн салбарыг шинэчлэх гэж байгаа бол эмчийн кофены аягыг тоолохоосоо өмнө ажлын цагийг нь тоол. Хэдэн шөнө жижүүрлэснийг