Ala (@AlacaGunler) header
Ala (@AlacaGunler) profile picture

Yılanı boruya sokarsan yılan doğrulmaz. Boruyu yılana sokarsan yılan doğrulur

Joined November 2024
Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)Photo by Ala (@AlacaGunler)
A mayor in Uganda found that the Chinese-funded construction projects are all tofu-grade and are made of Styrofoam concrete. And they are building a dam up there in Tibet! God bless the downstream countries!
379
1,817
137
8,926
1,451,865
Annem ilkokul mezunu ev hanımı, babam ortaokul terk, İzmir NATO’da işçi kadrosunda emekli oldu. İzmir Göztepe’de iki ev, Akçay’da bir müstakil ev ve bir arsa biriktirdiler. Üç çocuklarını üniversite okuttular, ben ve abim iki üniversite okuduk. Ben 1997 yılında devlet üniversitesini bitirip Hürriyet insan kaynaklarından iş başvurusu yaptım. Roche şirketine torpilsiz, tanıdıksız yüksek maaşla girdim. Annem kanser tedavisi oldu devlet en yeni ilaçlarla tedavi etti, şimdi o ilaçlar ödenmiyor. Devlet okulları en gözde okullardı, özel okullara devlette beceremeyenler giderdi, Anadolu liseleri bir başarı destanıydı. Üniversite bileğinin hakkıyla kazanılırdı. Herkes rahatlıkla yurtdışına vize alabilirdi. İmar almak zordu, fazla fazla yeşil alan vardı. Ortalık kedi köpek ve besleme pisliği ile dolu değildi. Hayatımızda mizah vardı, televizyonlarda neşe olurdu.
Reyiz bence hiç girme bu mevzuya
558
3,733
93
28,571
853,172
“Çin başkanı Şi Cinping nasıl biri?” başlığıyla gündem olan o animasyon !
176
887
52
6,826
2,199,728
From the Shadow of Enosis to the TRNC The Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC), proclaimed on 15 November 1983, was not the product of a decision made overnight. It was the culmination of nearly three decades of struggle, beginning with the ambition of Enosis, descending into bloodshed through EOKA’s violence, and ultimately leading to the establishment of a state through the determination of the Turkish Cypriot people to preserve their existence, security and political future. The TRNC did not emerge without cause. Throughout the twenty years between 1955 and 1974, Turkish Cypriots faced armed violence, massacres, expulsion from their villages and repeated attempts to remove them from the island. First EOKA and later EOKA-B subjected the Turkish community to a sustained campaign of intimidation and violence. The establishment of the TRNC was the political outcome of a determination that the Turkish Cypriot people would never again be left defenceless. The Ambition of Enosis and the Emergence of EOKA Enosis, the union of Cyprus with Greece, had been a longstanding and uncompromising objective of Greek Cypriot political aspirations. In 1950, a so-called plebiscite organised by the Greek Orthodox Church of Cyprus endorsed the island’s union with Greece. Yet the Turkish Cypriot population, which constituted a substantial part of the island’s population, was never consulted. From the outset, Turkish Cypriots were denied a voice in determining the future of the country in which they lived. When political efforts failed to achieve this objective, violence became the chosen instrument. In 1955, EOKA was established under the leadership of General Georgios Grivas. Although presented internationally as a movement fighting British colonial rule, its ultimate political objective was Enosis. Turkish Cypriots, who opposed the island’s incorporation into Greece, increasingly became targets of its campaign. Attacks on villages, assassinations and organised intimidation became increasingly common. EOKA’s violence was by no means directed exclusively against the British authorities. Turkish police officers, civil servants and ordinary villagers were also targeted. As communal tensions reached their peak in 1958, Turkish neighbourhoods and villages faced an increasingly serious threat. The underlying objective, from the Turkish perspective, was clear: to intimidate and silence the only community capable of resisting Enosis. In response, Turkish Cypriots organised themselves to defend their lives and communities. The Turkish Resistance Organisation (TMT), established in 1958, became the principal instrument of Turkish Cypriot self-defence. The Turkish political response was equally clear: if the island was to be united with Greece despite the objections of the Turkish community, Turkish Cypriots would demand their own political future and territorial security. This position became known as Taksim, or partition. 1960: The Republic of Cyprus and the Collapse of the Partnership The Zurich and London Agreements of 1959–1960 rejected both Enosis and partition, establishing the Republic of Cyprus as a state founded on the equal partnership of Greek Cypriots and Turkish Cypriots. Turkey, Greece and the United Kingdom became guarantor powers. Archbishop Makarios assumed the presidency, while Dr Fazıl Küçük became Vice-President, representing the Turkish Cypriot community. The Constitution included specific safeguards designed to protect the political equality of Turkish Cypriots. These included: * 30 per cent representation in the House of Representatives and the civil service. * 40 per cent representation in the armed forces. * Separate municipal administrations in the principal towns. * Separate communal chambers for each community. * Veto powers for the Turkish Cypriot Vice-President on matters concerning foreign affairs, defence and security. These provisions were not privileges granted to a minority. They were constitutional guarantees of a partnership between two politically equal communities. However, the Greek Cypriot leadership increasingly regarded these safeguards as obstacles to its political ambitions and sought ways to dismantle them. For Turkish Cypriots, the Republic represented a constitutionally protected partnership. For the Greek Cypriot leadership, however, it increasingly appeared to be a temporary arrangement on the road to Enosis. In November 1963, Makarios proposed thirteen constitutional amendments that would fundamentally alter the balance of power and effectively eliminate the political equality of Turkish Cypriots. The Turkish Cypriot side rejected the proposals. The subsequently publicised Akritas Plan was regarded by the Turkish side as documentary evidence of an intention to undermine the partnership from within and force the Turkish community into submission. Bloody Christmas: The Wave of Attacks Against Turkish Cypriots On 21 December 1963, attacks beginning in Nicosia escalated into a period of violence that became known as Bloody Christmas. Hundreds of Turkish Cypriots were killed, villages were abandoned, and tens of thousands of people were forced to flee their homes. Turkish ministers and civil servants were excluded from state institutions, effectively transforming the Republic of Cyprus from a bicommunal partnership into an administration controlled by the Greek Cypriot leadership. The situation deteriorated so severely that foreign governments were compelled to evacuate their citizens from the island. Civilians were among the principal targets. Turkish neighbourhoods in Nicosia were surrounded by armed Greek Cypriot groups. Among those involved were men associated with Nikos Sampson, who would later become the leader of the 1974 coup. One of the most notorious incidents involved the murder of a Turkish Cypriot doctor’s wife and their three children in their own home. Such atrocities profoundly shaped the Turkish Cypriot community’s determination never again to remain defenceless. According to Turkish sources, approximately 25,000 Turkish Cypriots, representing roughly one-quarter of the community, were displaced from their homes between December 1963 and 1964. More than a hundred Turkish Cypriot villages were abandoned, while hundreds of people were killed or disappeared. These events were not regarded by the Turkish side as merely the consequences of spontaneous communal unrest. They were seen as part of an organised campaign intended to drive Turkish Cypriots out of large parts of the island and eliminate their political presence. For the following years, Turkish Cypriots were forced into isolated enclaves occupying approximately three per cent of the island’s territory. These areas became effectively enclosed communities, with restrictions on movement and persistent obstacles to the supply of food, medicine and construction materials. The United Nations Peacekeeping Force in Cyprus (UNFICYP), deployed in 1964, failed to prevent the continuing attacks and restrictions imposed on the Turkish Cypriot population. Nevertheless, through their own defensive organisations and collective determination, Turkish Cypriots managed to survive. Attempts to Erase the Turkish Cypriot Presence From the Turkish perspective, these developments were not isolated incidents. The Akritas Plan, which subsequently became public, was regarded as evidence of an organised strategy to intimidate Turkish Cypriots, force them into accepting the Greek Cypriot leadership’s terms and, should they resist, neutralise their political and military capacity. The plan’s objectives were reflected in developments on the ground. Attacks on Turkish villages continued. Economic restrictions were imposed, access to food and medicine was obstructed, and roads were closed. Turkish Cypriots were subjected to severe economic and social isolation. Meanwhile, Greece secretly deployed thousands of troops to Cyprus, strengthening the military presence that threatened the constitutional balance established in 1960. In August 1964, when the Erenköy (Kokkina) area came under a major assault, Turkish aircraft struck Greek Cypriot positions. For the Turkish Cypriot community, this marked the first direct and tangible demonstration that the Republic of Turkey would intervene to protect its security. In November 1967, attacks on the Turkish Cypriot villages of Ayios Theodoros and Kofinou resulted in the deaths of dozens of Turkish Cypriots. Turkey threatened military intervention. Under this pressure, Grivas was forced to leave the island, while Greece agreed to withdraw its troops. Nevertheless, the Turkish Cypriot population remained confined to isolated enclaves, and normal life did not return before 1974. In short, between 1963 and 1974, Turkish Cypriots lived under a continuous threat of attack, siege and displacement. During these years, the Turkish side was not demanding independence. Its principal demands were physical security, the restoration of constitutional guarantees and the preservation of its status as an equal political partner. Those demands were never satisfactorily met. 1974: The Coup and Turkey’s Peace Operation In 1971, Grivas secretly returned to Cyprus with the support of the Greek military junta and established EOKA-B. Its objective remained Enosis. This time, however, Makarios himself became a target because he was considered insufficiently committed to achieving union with Greece. Attacks on Turkish Cypriot villages and assassinations intensified once again. On 15 July 1974, the Greek military junta organised a coup against Makarios. Its objective was to bring about Enosis by force and create a fait accompli on the island. For Turkish Cypriots, this represented the culmination of nearly two decades of threats. The prospect of Enosis was no longer simply a political concern; it had become an immediate threat to their continued existence and security. On 20 July 1974, Turkey launched its military operation under the authority it claimed under the 1960 Treaty of Guarantee. Known in Turkey as the Cyprus Peace Operation, it brought the immediate Enosis project to an end, contributed to the collapse of the Greek-backed junta in Cyprus and enabled Turkish Cypriots to leave the isolated enclaves in which many had been confined for eleven years. For the first time since 1963, Turkish Cypriots had access to a geographically consolidated area in which they could organise their security and political life. The events of 1974 also involved the displacement of Greek Cypriot civilians from the north, while Turkish Cypriots displaced from the south were able to move north. The consequences of the conflict and population movements remain among the island’s most enduring unresolved issues. However, the military operation did not immediately end the violence against Turkish Cypriot civilians. EOKA-B militants and armed Greek Cypriot elements continued to attack Turkish Cypriot communities. Among the most devastating incidents were the massacres committed in August 1974. The Muratağa, Sandallar and Atlılar Massacre On 14 August 1974, the day the second phase of Turkey’s military operation began, one of the darkest episodes in Turkish Cypriot history unfolded in the villages of Muratağa, Sandallar and Atlılar in the Famagusta district. According to Turkish historical accounts, more than a hundred civilians, including women, children and elderly people, were murdered by armed EOKA-B militants and Greek Cypriot military elements. The victims were subsequently discovered in mass graves. Similar attacks against Turkish Cypriot villages occurred elsewhere during this period. For the Turkish Cypriot community, these massacres were not isolated deviations from an otherwise peaceful conflict. They represented the continuation of a pattern of violence that had begun with EOKA in 1955, escalated during Bloody Christmas in 1963 and was associated with the objectives outlined in the Akritas Plan. Once again, the victims were overwhelmingly defenceless civilians. These atrocities demonstrated, in the most devastating manner, why Turkish Cypriots believed they needed a secure territory in which their physical existence could no longer be threatened. 1975: The Population Exchange In 1975, under an agreement reached in Vienna under United Nations auspices, Turkish Cypriots living in the south moved north, while Greek Cypriots living in the north moved south. The agreement, reached on 2 August 1975, provided for the voluntary transfer of populations between the two parts of the island. Although the process involved considerable hardship and the loss of homes and property, it established the demographic and territorial framework within which the two communities would subsequently develop their separate administrations. For Turkish Cypriots, it also meant an end to the fragmented existence imposed on them after 1963 and the opportunity to rebuild their political and economic institutions in a more secure environment. From the Federated State to the TRNC The establishment of the TRNC was the culmination of two decades of violence, displacement and insecurity, and reflected the determination of Turkish Cypriots to ensure that such experiences would never be repeated. On 13 February 1975, the Turkish Cypriot leadership established the Turkish Federated State of Cyprus (TFSC), deliberately leaving the door open to a federal settlement. Under the leadership of Rauf Raif Denktaş, the Turkish Cypriot side continued to participate in negotiations based on the principle of a federation founded on the political equality of the two communities. The Denktaş–Makarios Agreement of 1977 and the Denktaş–Kyprianou Agreement of 1979 established the fundamental principles of a bicommunal, bizonal federation. The Federated State rapidly developed its own institutions. In 1975, its Constitution was approved by referendum, followed by the establishment of a parliament and government. Denktaş assumed leadership through an electoral process. After twelve years of political exclusion and institutional marginalisation, Turkish Cypriots could once again elect their own representatives, administer their own affairs and begin rebuilding their economy. Nevertheless, the Federated State was not initially intended as a declaration of independence. It was an administrative and political structure that preserved the possibility of a negotiated federal settlement. Following Makarios’s death, however, his successor, Spyros Kyprianou, increasingly moved away from the principles established in the previous agreements. The Turkish side maintained that Greek Cypriot leaders were once again attempting to treat Turkish Cypriots not as equal partners but as a minority within a state dominated by the Greek Cypriot community. Negotiations gradually reached a deadlock. Meanwhile, despite having excluded its Turkish Cypriot partners from state institutions in 1963, the Greek Cypriot administration continued to represent itself internationally as the sole legitimate government of the entire island. Economic restrictions against Turkish Cypriots persisted. In May 1983, the United Nations General Assembly adopted a resolution, promoted by the Greek Cypriot side, calling for the withdrawal of foreign troops from Cyprus. The Turkish side considered the resolution fundamentally one-sided because it failed to address the events of 1963–1974, the collapse of the constitutional partnership or the security concerns of the Turkish Cypriot people. 1983: The Decision to Establish the TRNC A major turning point came at the Non-Aligned Movement summit held in New Delhi, India, in March 1983. The Turkish Cypriot leadership objected to the Greek Cypriot efforts to secure international support for demands that included the withdrawal of Turkish troops and a return to the pre-1974 situation, without addressing the political and security realities that had led to the division of the island. For Denktaş, the message was clear: the Turkish Cypriot community could not indefinitely remain in a political structure in which its equal status was denied while its security depended on the goodwill of the other side. His response reflected growing frustration: enough was enough. The Turkish side increasingly concluded that the diplomatic process could not produce a sustainable settlement as long as the Greek Cypriot leadership refused to recognise Turkish Cypriots as equal political partners. On 15 November 1983, the Parliament in Nicosia unanimously proclaimed the Turkish Republic of Northern Cyprus. Rauf Denktaş became its first President, and the Republic of Turkey immediately recognised the new state. The Turkish Cypriot leadership emphasised that the declaration of independence did not mean abandoning the possibility of a federal settlement. Rather, its stated purpose was to secure the political equality, collective existence and physical security of Turkish Cypriots on a permanent basis. The declaration was, therefore, presented not as an obstacle to peace but as an expression of the Turkish Cypriot people’s right to determine their own political future. The international response, however, was different. On 18 November 1983, the United Nations Security Council adopted Resolution 541, declaring the unilateral declaration legally invalid and calling on states not to recognise any Cypriot state other than the Republic of Cyprus. Turkey remains the only country to recognise the TRNC. This international position, however, does not erase the historical circumstances, political grievances and security concerns that led to its establishment. The Historical Meaning of 15 November 1983 The TRNC was not a state established without cause or historical context. It emerged following a chain of violence and displacement extending from Bloody Christmas to the massacres of Muratağa, Sandallar and Atlılar, through the activities of EOKA and EOKA-B and the repeated threats against the continued existence of the Turkish Cypriot community. It was established in response to the fear that Turkish Cypriots could once again be left politically powerless, geographically isolated and physically vulnerable. The road to the TRNC began with the ambition of Enosis, intensified through EOKA’s armed campaign, descended into bloodshed during Bloody Christmas and continued through years of confinement in isolated enclaves. That struggle developed into a search for physical security in 1974, self-government in 1975 and, ultimately, statehood on 15 November 1983. The Turkish Cypriot people never categorically rejected a federal solution. On the contrary, their leadership repeatedly participated in negotiations and endorsed agreements based on a bicommunal, bizonal federation. But they never accepted that political equality could be abandoned in exchange for a subordinate position as a minority. For Turkish Cypriots, equality was not negotiable, and security was not something that could be left to the goodwill of another community. The TRNC remains the political expression of that determination: the determination of a people who, after decades of violence, displacement and political exclusion, chose to establish their own state rather than risk losing their place in their homeland once again. 15 November 1983 was not the beginning of the Turkish Cypriot struggle for existence. It was the moment that struggle became a state.
3
31
64
1,108
İki Saatlik Süre, 82 Yıllık Dinmeyen Acı: 14 Kasım 1944 Ahıska Sürgününü Takvimler 14 Kasım 1944’ü gösteriyordu. İkinci Dünya Savaşı’nın en kanlı günleri geride kalmaya başlarken, Kafkasya’nın kadim topraklarında tarihin en sessiz, en acımasız ve en az konuşulan insanlık trajedilerinden biri sahneleniyordu. O gece yarısı, Gürcistan’ın Türkiye sınırında yer alan Ahıska (Mesheti) bölgesindeki 200’den fazla köyde aynı anda kapılar çalındı. Sovyet askerleri, uyandırılan binlerce insana tek bir emir tebliğ etti: "Hazırlanmak için sadece 2 saatiniz var." Ne veda edecek bir zaman vardı ne de yüzyıllardır biriktirilen hatıraları toplayacak bir imkân. Kapısı çalınan 86.000 Ahıska Türkü, yanlarına kalın bir kışlık kıyafet, bir parça ekmek ya da bir avuç toprak dahi alamadan, dondurucu Kasım ayazında evlerinden çıkarıldı. O gece başlayan yolculuk, bir milletin hafızasına "ölüm trenleri" ve "82 yıllık bitmeyen hasret" olarak kazınacaktı. Sürgünün Gerçek Nedeni: Cepheye Asker Gönderen Bir Halk Neden Sürüldü? Sovyetler Birliği yönetimi, 1943 ve 1944 yıllarında Kırım Tatarları, Çeçenler, İnguşlar, Karaçaylar ve Balkarlar gibi birçok halkı "Alman işgalcilerle iş birliği yaptıkları" iddiasıyla sürgüne göndermişti. Ancak Ahıska Türkleri söz konusu olduğunda Sovyet rejiminin elinde böyle bir bahane dahi yoktu. Çünkü Alman orduları Ahıska bölgesine hiç ulaşmamıştı. Dahası, Ahıska Türkleri savaş boyunca Sovyet ordusuna lojistik destek sağlamış, eli silah tutan yaklaşık 40.000 erkeğini cepheye göndermişti. Geriye köylerde kalanlar yalnızca kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve cepheden yaralı dönen gazilerdi. Peki, hiçbir suçu olmayan bu halk neden bir gecede vatanından koparıldı? Cevap, Josef Stalin ve Sovyet gizli servisi NKVD’nin başındaki Lavrenti Beria’nın jeopolitik hesaplarında gizliydi. Sovyet yönetimi, savaş sonrası dönemde Türkiye ile yaşanabilecek olası bir gerginlikte Karadeniz havzasını ve Türkiye sınır hattını "güvenilmez" gördüğü Türk ve Müslüman nüfustan tamamen temizlemek istiyordu. Amaç, sınırı insansızlaştırarak kendilerince güvenli bir tampon bölge oluşturmaktı. Yani yaşanan şey basit bir yer değiştirme değil; Karadeniz ve Kafkasya hattındaki Türk varlığını silmeye yönelik planlı bir etnik mühendislikti. Hayvan Vagonlarında Bir Aydan Uzun Süren Ölüm Yolculuğu 15 Kasım sabahı kamyonlarla tren istasyonlarına taşınan 86.000 Ahıska Türkü, daha önce hayvan ve yük taşımacılığında kullanılan, havasız, penceresiz ve ısıtmasız ahşap vagonlara istiflendi. Her vagona onlarca insan dolduruldu ve kapılar dışarıdan kilitlendi. Rotası meçhule giden bu katarlar, Orta Asya’nın uçsuz bucaksız bozkırlarına; Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan’a doğru yola çıktı. Normal şartlarda birkaç gün sürebilecek yol, askeri sevkiyatlara öncelik verilmesi ve trenlerin günlerce ara istasyonlarda bekletilmesi nedeniyle bir aydan uzun sürdü. Vagonların içi dondurucu soğuk, açlık, susuzluk ve tifüs gibi salgın hastalıklarla adeta birer ölüm odasına dönüştü. İlaç yoktu, doktor yoktu, insani hiçbir ihtiyaç karşılanmıyordu. Yolculuk boyunca 17.000 Ahıska Türkü o kapalı vagonlarda can verdi. Trenler yalnızca kısa molalarda durduğunda, hayatını kaybedenlerin cenazeleri ailelerinin feryatları arasında demiryolu kenarlarına, karların üzerine bırakılmak zorunda kalındı. Yaşanan bu tablo, sıradan bir sürgünden ziyade açık bir toplu infaz niteliğindeydi. Varış Noktasındaki Sefalet ve 12 Yıllık "Özel Yerleşim" Esareti Bir aydan uzun süren kâbustan sağ kurtulmayı başaranları ise sürgün edildikleri topraklarda çok daha ağır bir sınav bekliyordu. Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan’ın farklı bölgelerine dağıtılan halk, "özel yerleşim birimi" (komendantura) adı verilen sıkıyönetim rejimine tabi tutuldu. Tam 12 yıl boyunca (1956’ya kadar) Ahıska Türklerinin yerleştirildikleri köylerden izin almadan çıkmaları, hatta yan köydeki akrabalarını ziyaret etmeleri bile yasaklandı. İzinsiz ayrılanlar 20 yıla varan ağır kürek cezalarıyla tehdit edildi. Barınma, beslenme ve sağlık imkânlarından yoksun bırakılan halk arasında salgın hastalıklar ve sefalet hızla yayıldı. Sürgün bölgelerindeki bu insanlık dışı koşullar nedeniyle 30.000 Ahıska Türkü daha hayatını kaybetti. Yolculuk sırasındaki kayıplarla birlikte toplam 47.000 insan yok edildi. Bir başka deyişle, 14 Kasım 1944 gecesi yola çıkarılan Ahıska nüfusunun yarısından fazlası sistematik olarak hayattan koparıldı. Cepheden Dönen Askerlerin Acı Karşılaşması Bu trajedinin en yürek burkan boyutlarından biri de savaş bitip cepheden dönen Ahıskalı askerlerin yaşadıklarıydı. Sovyet üniformasıyla yıllarca ön saflarda savaşan, madalyalarla köylerine dönen binlerce asker, Ahıska’ya geldiklerinde bomboş sokaklar, yıkılmış evler ve başka halkların yerleştirildiği köylerle karşılaştı. Ailelerinin nereye götürüldüğünü öğrenmeleri ve Orta Asya bozkırlarında sevdiklerinin izini bulmaları yıllar aldı; pek çoğu ise ailesinin mezarını dahi bulamadı. Dönüşüne İzin Verilmeyen Tek Halk ve 1989 Fergana Travması 1953’te Stalin’in ölümünün ardından, 1956 yılında Sovyet yönetimi sürgüne gönderilen halkların haklarını kısmen iade etti. Çeçenler, İnguşlar, Karaçaylar ve Balkarlar ana vatanlarına dönmeye başladı. Ancak Ahıska Türkleri için vatan kapıları kapalı tutuldu. Sürgün edildikleri topraklarda tırnaklarıyla kazıyarak yeniden hayat kuran Ahıska Türkleri, 1989 yılında bu kez Özbekistan’ın Fergana Vadisi’nde patlak veren kanlı olaylarla ikinci bir sürgün dalgasına maruz kaldı. Evleri yakılan, can güvenlikleri kalmayan on binlerce Ahıska Türkü, bir kez daha doğdukları toprakları terk ederek Rusya, Azerbaycan, Kazakistan, Ukrayna ve Türkiye’ye göç etmek zorunda kaldı. Bugün: 9 Ülkeye Savrulmuş Tek Yürek 14 Kasım 1944’ün üzerinden tam 82 yıl geçti. Bugün başta Türkiye, Kazakistan, Rusya, Azerbaycan, Kırgızistan, Özbekistan, Ukrayna ve ABD olmak üzere dünyanın 9 farklı ülkesine dağılmış 600 binden fazla Ahıska Türkü yaşıyor. Farklı coğrafyalarda, farklı bayraklar altında yaşasalar da ortak bir hafızayı, ortak bir dili ve bir gecede ellerinden alınan ata yurtları Ahıska’ya duydukları dinmeyen hasreti nesilden nesile aktarmaya devam ediyorlar. Tarihin tozlu raflarında unutulmaya terk edilen bu büyük acıyı hatırlamak ve gelecek nesillere anlatmak, insanlık onuruna karşı en temel sorumluluğumuzdur. 14 Kasım 1944 Ahıska Sürgünü’nde hayatını kaybeden tüm şehitlerimizi rahmet ve saygıyla anıyoruz. Unutmadık, unutturmayacağız. 🌙
2
30
65
929
Imagine being 14 years old and sent to prison for your ethnicity. That is what happened to Rahile Omer, a Uyghur girl detained by Chinese authorities in 2017. She died in prison at just 23. She spent her teenage years behind bars and never got the chance to grow up.
35
118
2
532
19,552
Kıbrıs’ta Rum EFEN öğrencileri, KKTC’nin 43. yıl dönümünü protesto ederken “Türkler, Yunan toprağında öleceksiniz” sloganlarıyla sınıra yürüdü. Ellerinde Yunan ve Bizans bayrakları, İsa resimli pankartlar vardı; Rum hükümeti eylemlere tam destek verdi, okullar teşvik edildi. Bu sadece bir öğrenci eylemi değil. Türkleri hedef alan açık bir nefret ve şiddet çağrısı. Bir tarafta bu sloganlar atılırken, diğer tarafta “Türkiye garantörlükten vazgeçsin” deniliyor. İşte tam da bu yüzden Kıbrıs’ta Türkiye’nin garantörlüğü devam etmelidir. Bu görüntüler, zamanın belgesidir. Rum yönetimin desteği ve teşviği ise neyle karşı karşıyayız diye düşünülmesi gereken bir konudur.
Kıbrıs'ta Bizans ve Yunan bayrakları ile sınıra yürüdüler! ‘Türkler öleceksiniz’ sloganları attılar! 📍KKTC’nin 15 Kasım 1983’teki ilanının 43. yıl dönümünü protesto eden aşırı sağcı Rum EFEN Özerk Öğrenci Hareketi üyesi gençler, ‘’Türkler, Yunan toprağında öleceksiniz’’ sloganlarıyla Ledra Palas sınır kapısına yürüdü. Rum başkan Nikos Christodulides hükümeti de eylemlere tam destek verdi, okullar eylemler için teşvik edildi. Eylemler sırasında canlı yayında olan OMEGA TV muhabiri Maria Polykarpou, kalabalığın taşıdığı pankart ve dövizlerle sürüklenerek göstericilerin arasına sıkıştırıldı. OMEGA TV olayı, ‘’Utanç: EFEN yürüyüşünde OMEGA muhabirine pankartla çarpıp sürüklediler. Bağırışlar, ıslıklar ve ''Türkler, öleceksiniz'' başlığıyla duyurdu. Rum gençler ellerinde Yunan ve Bizans bayrakları ile İsa resimli pankartlar taşı. OMEGA, ‘’Katılımcılar ritmik olarak çeşitli sloganlar attı; bunlardan biri ‘Türkler, Yunan toprağında öleceksiniz’ idi. Olay yerinde polis ekipleri de bulunuyordu’’ ifadelerini kullandı. Kanal, muhabire yönelik saldırıyı ''gazetecilik mesleğine karşı bir saygısızlık'' olarak nitelendirdi.
3
25
52
892
HGS Otoyol geçiş ücretlerinin fahişliğini gündeme getirip imza kampanyası başlatan meslektaşım Av. Yunus ARİ’nin hesabı erişime engellendi.
401
2,228
218
6,822
343,691
Şanlıurfa'da bir Türk vatandaş: "‘Karacadağ Kürtleri’ diye manşet attılar! Biz Kürt değiliz. Babam Kürtçe konuşuyor. Devlet bize sahip çıkmadığı için dilimizi kaybettik. Biz Kürt değiliz, aslımız Türkmen. Burada asimile olduk. Adı Türk olan ülkede, Türkler mağdur durumda."
156
1,148
55
7,997
326,297
Alaşehir Yangını 1922’de Başlamadı: Bir Şehrin 2 Yıllık Planlı Yok Ediliş Hikâyesi Tarih kitapları genelde Alaşehir felaketini sadece 4 Eylül 1922 gecesindeki o devasa yangınla anlatır. Oysa bu yıkım, 1922’deki Yunan geri çekilişine sıkıştırılamayacak kadar büyük bir sürecin son perdesiydi. Geri çekiliş bir başlangıç değil; 2 yılı aşkın işgal boyunca uygulanan baskı, yağma ve sivil kıyımının en görünür, en ağır safhasıydı. 📌 1. Direnişin Başlangıcı ve İşgal (1919-1920) 16-25 Ağustos 1919 Alaşehir Kongresi, Batı Anadolu’daki Millî Mücadele’nin omurgasını oluşturdu. Şehir, Kuvâ-yı Milliye'nin kalesi haline gelince hedef seçildi. 24 Haziran 1920'de Yunan ordusu Alaşehir'e girdi. 📌 2. Lidersiz Bırakma ve Sürgünler (1920 Yazı) İlk iş olarak Kuvâ-yı Milliye Kumandanı Mustafa Bey ve Belediye Reisi Galip Bey tutuklanarak Yunanistan’daki kamplara sürgün edildi. Amaç, halkın örgütlenme imkânını ve direncini kırmaktı. 📌 3. Köylerde Sistematik Yağma ve Psikolojik Baskı (1920-1922) İşgal yıllarında köylülerin elindeki büyükbaş hayvanlara, kışlık erzaklara ve ürünlere el konuldu. Çocuklar zorla çalıştırılıp darp edildi; kadınlar ve genç kızlar korunamadığı için aylarca dağlarda saklanmak zorunda kaldı. 📌 4. Yalnızca Türk Kaynakları Değil: İtalyan Diplomatik Raporları İtalya'nın İzmir Temsilcisi Kont Carlo Senni'nin Roma'ya ve İstanbul'a gönderdiği gizli telgraflar (4 Mart ve 18 Temmuz 1922); Saruhan sancağında, Ödemiş-Alaşehir hattında Müslüman halkın malının gasp edildiğini, hayvanların Yunanistan'a taşındığını ve sivil katliamların yaşandığını uluslararası kayıt altına alıyordu. 📌 5. Son Aşama: Özel Yangın Taburları ve 4 Eylül 1922 Büyük Taarruz sonrası geri çekilen Yunan ordusu, tesadüfi bir çatışma yaşamadı. Özel olarak kurulan Yangın ve Tahrip Taburları şehre girdi: • Şehirdeki çeşmeler ve su yolları kapatıldı, • Halk evlerine kilitlendi, • Evler, dükkânlar ve mahalleler sistematik olarak ateşe verildi. 📌 Ağır Bilanço: 4.000 haneli Alaşehir'den geriye sadece 100 kadar ev kaldı. 10 cami, 20 mescit, istasyon binası ve Alaşehir ovasındaki 22 köy tamamen yakıldı. 600'den fazla sivil katledildi. Nurettin Paşa komutasındaki Türk süvarileri 5 Eylül'de şehre girdiğinde Alaşehir devasa bir harabeye dönmüştü. #Alaşehir #AlaşehirYangını #MilliMücadele #Tarih #1922 #KurtuluşSavaşı #Manisa #TarihiGerçekler #Belgesel
32
2
52
888
①中国🇨🇳が「日本人から攻撃された老婆を救う、心優しい中国兵だと大宣伝!👍」 ②その後→「実は日本兵🇯🇵だとわかる😅」 ③「慌てて削除しまくる」 反日教育を頑張っているので日本をどうしても悪者にしたく、拡散されたら非常に困るらしい。
398
6,537
111
18,059
322,349
ABD savunma sanayisi 2 milyar dolar daha bütçe ayırmış Fiyatlar yükseliyor Tedarik kırizi giderek yayılıyor Nadir toprak elementi Tungsten üretmek dışa bağımlılığı bitirmek adına bir tercih değil mecburiyettir.🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷 Biz sivil bir arge olarak kısıtlı imkanlarla Amerika ve Avrupadaki çok daha geniş inkanlı arge kuruluşlarının yapamadığı başaramadığı bir şeyi başardık.
‘US Defense Logistics Agency committed $2bn to buy stockpile materials incl. rare earths, tungsten, antimony.’
2
29
114
1,282
Dünyanın en büyük şirket ve devlet başkanlarının doğrudan ilgilendiği milyar dolar yatırım yaparak eriştikleri tunsgten üretim kabiliyetini milletimize kazandırmanın haklı gururunu yaşıyoruz Allah cc dan başka galip yoktur 🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷
🔴 ABD Başkanı Donald Trump'ın oğulları Donald Trump Jr. ve Eric Trump'ın bağlantılı olduğu bir şirket, Kazakistan'daki dev tungsten madeni projesine ortak oldu. Söz konusu maden projesi için ABD hükümetinin 1,6 milyar dolara kadar finansman desteği sağlaması planlanıyor. Yatırım süreci, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile ABD Başkanı Donald Trump arasında yapılan telefon görüşmesinin ardından hız kazandı.
2
26
102
1,343
AYDIN SANCAĞI 1919–1922: BİR İŞGALİN ARDINDAN GERİYE KALAN YIKIM 28.351 ev. 89 cami ve mescit. 140 okul ve medrese. 113 fabrika, yağhane ve debbağhane. Bunlar tahminî rakamlar değil. Aydın Sancağı’nda Yunan işgali sırasında yaşanan tahribatın, 19 Ekim 1922 tarihli bir Osmanlı resmî yazışmasına yansıyan bilançosundan bazıları. Aydın’ın 1919’da başlayan işgali, yalnızca bir şehrin askerî kontrolünün el değiştirmesi değildi. 27 Mayıs 1919’da işgal edilen Aydın’da başlayan şiddet, yangınlar, yağma ve sivil halka yönelik saldırılar, işgal yılları boyunca bölgenin sosyal ve ekonomik hayatını derinden sarstı. Şehir, kasaba ve köylerde yaşayan insanlar evlerini terk etmek zorunda kaldı; geride kalanların önemli bir kısmı ise geri döndüğünde evini, dükkânını, geçim kaynağını ve yıllarca emek verdiği üretim alanlarını kaybetmişti. Rakamların anlattığı yıkım Dâhiliye Vekâleti adına Ahmet Münir Bey tarafından kaleme alınan 19 Ekim 1922 tarihli tezkerede, Aydın Sancağı’nda Yunan kuvvetlerinin neden olduğu tahribat şöyle kaydediliyordu: * 28.351 ev * 89 cami ve mescit * 6.640 han, hamam ve dükkân * 113 fabrika, yağhane ve debbağhane * 140 okul ve medrese * 20 resmî bina Aynı belgede, Yunan askerlerinin işkenceleri ve kötü muameleleri sonucunda 1.267 Türk’ün hayatını kaybettiği de bildiriliyordu. Bu rakamlar, yalnızca yanmış binaların sayısını ifade etmiyor. Bir evin yanması bir ailenin barınağını; bir dükkânın yok olması bir esnafın geçimini; bir okulun ve ibadethanenin yıkılması ise bir toplumun ortak yaşam alanlarını kaybetmesi demekti. Yıkım yalnızca şehirlerle sınırlı değildi Aydın’ın ekonomik hayatı, tarım ve hayvancılıkla iç içeydi. İncir bahçeleri, zeytinlikler, tarlalar, çiftlikler ve hayvan varlığı bölge halkının geçim kaynaklarının temelini oluşturuyordu. İşgal dönemine ilişkin araştırmalarda, köylerin ve tarım alanlarının yakıldığı, zeytin ağaçlarının ve incir bahçelerinin zarar gördüğü, ürünlerin ve hayvanların yağmalandığına dair kayıtlar bulunuyor. Lozan Konferansı’na sunulan kayıtlara dayandırılan bir çalışmada, işgalden etkilenen Aydın Sancağı bölgesinde 75.696 hayvanın telef olduğu aktarılıyor. Bu toplam; at, eşek ve katırdan sığır, manda, keçi ve koyuna kadar farklı hayvan türlerini kapsıyor. Ancak bu sayının tamamını doğrudan Yunan askerleri tarafından öldürülen hayvanlar olarak nitelendirmek doğru değildir; aynı kaynak, götürülen hayvanların toplam sayısının bilinmediğini de belirtiyor. Tarım alanları ve ağaçlar bakımından ise bütün Aydın Sancağı’nı kapsayan, güvenilir ve kesin bir ağaç veya dönüm toplamı ortaya koyabilmiş değiliz. Bu nedenle olmayan bir rakamı üretmek yerine, belgelenmiş örnekleri ve tahribatın niteliğini göstermek gerekiyor. Atça: Yıkımın yerel ölçekteki çarpıcı örneği Aydın’ın Atça kasabası, bu tahribatın boyutunu somut biçimde gösteren örneklerden biri. Araştırmada aktarılan kayıtlara göre kasabada işgal öncesinde bulunan 3.000 evden 2.714’ü yanmış, geriye yalnızca 286 ev kalmıştı. Bu, yaklaşık yüzde 90,5’lik bir ev kaybı anlamına geliyor. Başka bir ifadeyle, Atça’da her on evden dokuzundan fazlası yok olmuştu. Bu bilanço neden hatırlanmalı? Çünkü tarih, yalnızca orduların ilerleyişini, cepheleri ve antlaşmaları kaydetmekten ibaret değildir. Tarih aynı zamanda evini kaybeden ailelerin, yakılan köylerin, üretimi duran atölyelerin, yok edilen tarım alanlarının ve hayatı altüst edilen sivillerin hikâyesidir. Aydın örneği, işgalin sonuçlarını yalnızca askerî ve siyasî gelişmeler üzerinden değerlendirmenin ne kadar eksik kalacağını gösteriyor. Burada söz konusu olan, bir bölgenin insanî, ekonomik ve toplumsal dokusunda meydana gelen büyük bir yıkımdır. Bu çalışma, geçmişe bugünün öfkesiyle hüküm vermek için değil; dönemin belgelerini, raporlarını ve araştırmalarını görünür kılmak, tarihî hafızayı kaynaklarla güçlendirmek için hazırlanmıştır. Rakamların her biri, arkasında bir ev, bir aile, bir geçim kaynağı ve yarım kalmış bir hayat barındırıyor. Aydın’ın 1919–1922 dönemindeki yıkımını anlamak için bu kayıtları hatırlamak ve tartışmaya açmak zorundayız.
2
26
47
539
Mr. Christofides, your pathetic refusal changes nothing: the TRNC is Turkish land. EOKA, which destroyed the 1960 partnership state at gunpoint, was an Orthodox Christian terrorist organization that slaughtered thousands of innocent civilians founded by the pedophile Archbishop Makarios III. Türkiye exercised its legitimate right as a guarantor to stop the massacres and bring peace. Your denial cannot clean your history.
Once again, a mistake. There is no such place. It is an illegal entity recognised only by Turkey’s islamic regime. Foreign Minister Hakan Fidan is in the occupied part of the Republic of Cyprus. This is an illegal visit to EU territory under occupation.
8
43
2
127
1,311
Sarma comes from the Turkish verb *sarmak* to wrap. Dolma comes from *dolmak* to fill. Both are ordinary Turkish verbs that simply describe the cooking method. There is nothing mysterious or shared about it. For roughly five centuries the Balkans lived under Ottoman rule. During that period the Turks brought the technique, the name, and the habit of serving these rolls as a winter staple. The local populations adopted the dish and kept the Turkish name because that is what it was called. If cabbage rolls had been an ancient indigenous tradition in those countries, they would have had their own native words for it. They do not. What we are seeing now is the standard post-imperial pattern: keep the food, keep the Turkish word, erase the origin, then wave a flag and call it “ours.” Listing Bosnia, Croatia, Serbia, Bulgaria, Romania and the rest next to the Turkish flag as if they are equal inventors is not “cultural appreciation.” It is historical illiteracy dressed up as inclusivity. The dish did not spontaneously appear in every Balkan kitchen at the same time. It moved with the empire that cooked it for centuries. Pretending otherwise does not make the etymology disappear.
Sarma 🇹🇷🇧🇦🇭🇷🇷🇸🇧🇬🇷🇴🇲🇰🇽🇰🇲🇩 ⭐️ 4.2 Learn more: tasteatlas.com/sarma An iconic cold-weather and holiday staple across the Balkans, Central Europe, and the former Ottoman lands, sarma consists of a seasoned filling of minced pork, beef, or lamb mixed with rice, onions, and garlic, tightly rolled inside tangy fermented cabbage leaves (sauerkraut) or brined vine leaves. Arranged tightly in a heavy pot alongside smoked meats like bacon, ribs, or sausage and slow-simmered for hours in a broth enriched with sweet paprika and roux (zaprška), the rolls emerge tender, smoky, and famously even more flavorful when reheated over the following days. Video: @ivo_zinee
1
62
1
836
11,752
1897 Girit
34
591
27
1,661
128,900
Bak burada ne yazıyor. Okuyup anlayabilecek misin?
Replying to @savgatore
人家是蒙古人后裔。和你土耳其人有个🙏关系?是不是游牧民族都是你爹啊?16个不够,得160个。
3
3
45
2,602
AYDIN’IN KARANLIK BAYRAM SABAHI 29 Haziran 1919: Türk mahallelerine açılan ateş, yakılan evler, kaybolan hayatlar ve bir şehrin korkuyla terk edilişi Yunan işgali altındaki Aydın’da Ramazan Bayramı sabahı yaşanan sivil katliamı; Fransız Rahibe Mari’nin tanıklığı, askerî raporlar, Fatma Hanım’ın dilekçesi ve Cuma Mahallesi sakinlerinin ifadeleri ışığında. I. BAYRAM YAKLAŞIRKEN: AYDIN’DA KORKUNUN GÖLGESİ 27 Mayıs 1919. Yunan ordusu Aydın’ı işgal etti. Menderes Ovası’nın ortasında, ticaretiyle, tarımıyla, çarşılarıyla ve tarihî mahalleleriyle yaşayan bu şehir, artık yabancı bir ordunun askerî kontrolü altındaydı. İşgalin ilk günlerinden itibaren Türk mahallelerinde hayat giderek zorlaşıyordu. Ev baskınları, silah toplama uygulamaları, askerî kontroller, yağmalar ve sivil halka yönelik şiddet, Aydınlıların gündelik hayatına girmeye başlamıştı. Yunan askerlerinin Türk halkından silahlarını teslim etmesini istemesi, silah bulunduracakların kurşuna dizileceği yönündeki tehditler ve mahallelerde artan askerî hareketlilik, şehirdeki güvensizliği derinleştiriyordu. İnsanlar artık yalnızca dışarıdaki askerî gelişmelerden değil, kendi evlerinin içinde karşılaşabilecekleri tehlikelerden de endişe ediyordu. Bir evin kapısının çalınması, sıradan bir ziyaret anlamına gelmeyebilirdi. Bir dükkânın açılması, sahibinin akşama kadar güven içinde çalışabileceği anlamına gelmiyordu. Bir baba, çocuğunu sokağa gönderirken onun başına ne geleceğini bilmiyordu. Aydın’ın Türk mahallelerinde korku giderek büyüyordu. Bu sırada Ramazan Bayramı yaklaşıyordu. Haziranın son günlerinde insanlar, savaşın ve işgalin bütün ağırlığına rağmen bayrama hazırlanmaya çalışıyordu. Aileler bir arada kalmak, çocuklarını korumak ve hayatlarını sürdürebilmek için çabalıyordu. Fakat şehirdeki askerî gelişmeler, yaklaşan günlerin çok daha ağır geçeceğini gösteriyordu. 28 Haziran 1919’da Kuvâ-yı Milliye kuvvetlerinin Aydın’a yönelik harekâtı ve şehirdeki çatışmalar başladı. Şehirdeki Yunan birlikleriyle millî kuvvetler arasında şiddetli çarpışmalar yaşandı. İşte Aydın’ın Türk mahalleleri, bu çatışmaların ortasında çok daha ağır bir felaketle karşı karşıya kalacaktı. 29 Haziran sabahı, Ramazan Bayramı’nın birinci günüydü. Ancak Aydın’da o sabah bayram sevinci değil, top sesleri, makineli tüfek ateşi, yangınlar ve sivillerin çığlıkları duyulacaktı. II. 29 HAZİRAN 1919: BAYRAM SABAHI TÜRK MAHALLELERİNE YAĞAN ATEŞ 29 Haziran 1919. Ramazan Bayramı’nın birinci günü. Aydın’ın Türk mahallelerinde insanlar bayram sabahına uyanmıştı. Ancak şehirdeki çatışmaların şiddetlenmesiyle birlikte bayram sabahı kısa sürede büyük bir felakete dönüştü. Yunan kuvvetlerinin topçu ateşi Türk mahallelerini vuruyordu. Top Yatağı’ndan açılan ateş, evlerin ve mahallelerin üzerine düşerken insanlar ne yapacaklarını bilemez hâle geldi. Bir mermi evlerin duvarlarını parçalıyor, bir diğeri çatılara isabet ediyor, patlamalarla birlikte sokaklar toz ve duman içinde kalıyordu. Ancak Aydın’da yaşananların en ağır yönü yalnızca topçu ateşi değildi. Yüksek binalara, sokak başlarına ve minarelere yerleştirilen makineli tüfeklerle Türk mahallelerine ateş açıldığına ilişkin askerî raporlar ve tanıklıklar bulunmaktadır. Aydın Merkez Komutanı’nın 3 Temmuz 1919 tarihinde 57. Tümen Komutanlığına gönderdiği 2372 numaralı rapor, bu konuda son derece önemli bilgiler içerir. Raporda, Müslüman mahallelerinin sularının yangından bir iki gün önce kesildiği, yangın sırasında evlerinden çıkarak canlarını kurtarmaya çalışan sivillerin hedef alınması için sokak köşelerine, yüksek binalara ve minarelere askerler ile makineli tüfekler yerleştirildiği anlatılmaktadır. Aynı raporda yaralı düşen insanların yeniden ateşe atıldığı da belirtilmektedir. Bu anlatım, olayın yalnızca iki silahlı kuvvetin karşı karşıya geldiği bir çatışmadan ibaret olmadığını gösteren son derece ağır bir tanıklıktır. Bir tarafta yanan evlerinden çıkmaya çalışan kadınlar ve çocuklar vardı. Diğer tarafta ise kaçış yollarını gözetleyen silahlı askerler. İnsanlar evlerinde kalırsa alevlerin içinde mahsur kalıyor, dışarı çıkarsa kurşunların hedefi olabiliyordu. Bir anne çocuğunu kucağına alıp sokağa çıktığında güvenliğe ulaşacağından emin değildi. Bir baba, ailesini kurtarmak için kapıya yöneldiğinde karşısında ne bulacağını bilmiyordu. Bir yaşlı insan, yıllarca yaşadığı evinden çıkmaya çalışırken hayatının son anlarını yaşıyor olabilirdi. Aydın’da bayram sabahı yaşanan felaketin en acı tarafı buydu: İnsanlar kendi evlerinde güvende değildi. Evlerinden kaçtıklarında da güvende değildi. III. MİNARELERDEN YÜKSELEN MAKİNELİ TÜFEK SESLERİ Aydın’ın Türk mahallelerinde yaşanan saldırıların en sarsıcı yönlerinden biri de yüksek noktalardan ve cami minarelerinden açılan ateşti. Camiler, bir şehrin yalnızca ibadet yerleri değildir. Mahallelerin merkezidir. İnsanların buluştuğu, haberleştiği, bayramlarda bir araya geldiği mekânlardır. Fakat Aydın’da yaşanan çatışmalar sırasında minareler de makineli tüfeklerin yerleştirildiği askerî noktalara dönüşmüştü. Aydın Merkez Komutanı’nın 3 Temmuz tarihli raporu, yüksek binalar ve minarelere yerleştirilen makineli tüfeklerden açıkça söz etmektedir. Daha da önemlisi, Kaynak Mahallesi’nden Osman Efendi’nin kızı Fatma Hanım’ın verdiği dilekçe, bu ateşin bir aile üzerindeki sonucunu kayda geçirmiştir. Fatma Hanım’ın anlatımına göre, 29 Haziran günü Yunan askerlerinin Bey Camii minaresinden evlere doğru açtığı makineli tüfek ateşinde kardeşi Hayriye vurularak öldürülmüştür. Bu, yalnızca bir askerî rapordaki genel bir iddia değildir. Bir kadının, kendi kardeşinin ölümünü anlatan dilekçesidir. Hayriye’nin ölümünü düşünün. Bir bayram günü. Evinin içinde, ailesinin yanında. Dışarıda top sesleri ve makineli tüfek ateşi. Ailesi, canlarını kurtarabilmek için evin içinde bir çıkış yolu arıyor. Ve minareden açılan ateşle Hayriye hayatını kaybediyor. Bir aile, bayram sabahında bir ferdini kaybediyor. Fatma Hanım’ın dilekçesi, tarihî belgelerin bazen sayfalara sığdıramadığı insan hikâyesini ortaya koyuyor. Hayriye, o gün hayatını kaybeden isimsiz sivillerden yalnızca biriydi. Fakat onun adı ve ölümüne ilişkin aile tanıklığı, Aydın’da yaşananların nasıl bir insanlık dramına dönüştüğünü gözler önüne seriyor. IV. RAHİBE MARİ’NİN TANIKLIĞI: ALEVLERDEN KAÇANLARIN ÜZERİNE AÇILAN ATEŞ Aydın’da yaşananların yalnızca Osmanlı askerî raporlarında ve yerel dilekçelerde değil, yabancı tanıkların anlatımlarında da yer alması önemlidir. Bunlardan biri Fransız Rahibe Mari’dir. Mari, 28–29 Haziran 1919 tarihlerinde Aydın’da bulunmuş, daha sonra İzmir’e gitmiş ve 3 Temmuz 1919 tarihinde Fransız Karargâhı’na bir rapor göndermiştir. Bu raporda Yunan askerlerinin Türk mahallelerini makineli tüfek ateşi altında tuttuğunu anlatmaktadır. Mari’nin aktardığına göre, yanma tehlikesiyle karşı karşıya kalan Türkler evlerinden çıkıp sokaklara yöneldiklerinde merhametsizce öldürülüyordu. Daha da ağır olanı, bazı insanların kısmen yanmakta olan binaların içine girmeye zorlandığının bildirilmesidir. Bu tanıklığın anlamını birkaç cümleyle geçiştirmek mümkün değil. Bir evin alev aldığını düşünün. İçeride bir aile var. Anne çocuklarını kurtarmaya çalışıyor. Baba kapıya yöneliyor. Duman odaların içine doluyor. İnsanlar nefes almakta zorlanıyor. Sonunda evden çıkmak zorunda kalıyorlar. Fakat dışarıda onları bekleyen şey güvenli bir kaçış yolu değil. Silahlı askerler. Makineli tüfekler. Kurşunlar. İşte Rahibe Mari’nin anlatımı, yangından kaçmaya çalışan insanların karşılaştığı bu dehşeti ortaya koyuyor. Bir insanın yanmakta olan evinden çıkması, hayatını kurtarması için yeterli değildi. Sokağa çıktığında öldürülebiliyor, bazı anlatımlara göre yeniden alevlerin içine girmeye zorlanabiliyordu. Bu olayları yalnızca savaşın karmaşasıyla açıklamak mümkün değildir. Çünkü burada söz konusu olan, silahlı çatışmanın ortasında kalan sivillerin korunması değil, evlerinden kaçan insanların da ateş altında tutulmasıdır. Rahibe Mari’nin tanıklığı, Aydın’da yaşananların yabancı bir gözlemci tarafından da kayda geçirildiğini göstermektedir. V. CUMA MAHALLESİ: 585 EVİN 550’Sİ YOK OLDU Aydın’daki felaketin boyutlarını ortaya koyan en çarpıcı belgelerden biri, Cuma Mahallesi sakinlerinin 1 Ağustos 1919 tarihinde verdikleri ifadedir. Belge, Millî Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan Askerî Tarih Belgeleri Dergisi’nin 93. sayısında, 2375 numarayla yer almaktadır. İfadenin başlığı şöyledir: Cuma Mahallesi Heyet-i İhtiyariyesinin İfadesidir. Mahalle sakinlerinden Hafız Mustafa Ağa ve mahalle temsilcileri, 29 Haziran 1919 günü yaşananları ayrıntılı biçimde anlatmıştır. Belgeye göre yangın, mahallenin tek bir noktasında başlamamıştı. Çavuş Köprüsü’nde, Giritli İbrahim Badorakın’ın sabunhanesinde, Yalabukoğlu Ahmet’in kahvehanesinde ve ahırında, Canbazoğlu Ali Efendi’nin evinde, Dükkânönü Camii’nde, Hacı Yahya Efendi’nin ve Gözcü Hacı İbrahim’in evlerinde gazyağı dökülerek ve yanıcı maddeler kullanılarak mahallenin beş ayrı noktasında yangın çıkarılmıştı. Ardından sokak başları Yunan askerleri tarafından tutulmuştu. Mahalle sakinlerinin ifadesinde şu olay anlatılmaktadır: Yangın evleri sardığında halk, canını kurtarmak için sokaklara kaçmaya başlamıştı. Ancak sokak başlarında bekleyen askerler, yangından kaçan kadın, erkek ve çocuklara ateş açmıştı. Bazıları öldürülmüş, bazıları yaralanmış, bazıları ise kurtulmayı başarmıştı. Fakat tüfek ateşini gören bazı mahalle sakinleri korkudan evlerinden çıkamamış ve kendi evlerinin içinde yanarak hayatını kaybetmişti. Yangın devam ederken Top Yatağı’ndan mahalleye top ateşi de açılmıştı. Ardından gelen rakamlar, yaşanan yıkımın büyüklüğünü tek başına anlatmaya yeterlidir. Cuma Mahallesi’nin toplam 585 hanesi ve 30 dükkânı vardı. Yangından kurtulabilen hane sayısı yalnızca 35’ti. Başka bir ifadeyle 585 evden 550’si yok olmuştu. Ancak belgenin en acı bölümü, yalnızca bu rakamlar değildir. Mahalle temsilcileri, bildikleri can kaybının 50’yi aştığını, fakat yüzlerce kişinin daha hayatını kaybedip kaybetmediğinin veya hayatta olup olmadığının bilinmediğini açıkça ifade ediyordu. İnsanlar köylere ve başka kazalara dağılmıştı. Aileler birbirinden kopmuştu. Bazı insanlar yangında kaybolmuş, bazıları kaçış sırasında yakınlarını yitirmiş, bazıları ise nerede oldukları öğrenilemeden ortadan kaybolmuştu. Mahalle temsilcilerinin kendi ifadeleriyle, gerçek can kaybının miktarını o tarihte ortaya çıkarmak mümkün değildi. Bu cümle, Aydın’daki sivil ölümlerini değerlendirirken özellikle üzerinde durulması gereken noktadır. Çünkü yangında hayatını kaybeden herkesin kimliğinin belirlenmesi mümkün değildi. Evleriyle birlikte yanmış, bedenleri tanınamayacak hâle gelmiş veya yıkılan yapıların enkazı altında kalmış insanlar bulunmuş olabilir. Ayrıca yangından kurtulan ailelerin dağılması, yakınlarının akıbetini öğrenememesi ve dönemin işgal koşulları, ölüm kayıtlarının tamamlanmasını daha da güçleştiriyordu. Bu nedenle yalnızca isimleri belirlenebilen veya resmî ifadelere girebilen kişiler üzerinden gerçek can kaybını hesaplamak mümkün değildir. Cuma Mahallesi sakinleri bunu olaydan yaklaşık bir ay sonra zaten açıkça söylüyordu. 50’den fazla bilinen ölüm vardı; fakat yüzlerce insanın akıbeti meçhuldü. Bu, bir mahallenin tanıklığıdır. Ve Aydın’daki bütün Türk mahallelerinin yaşadığı felaket düşünüldüğünde, kayıtlı kayıpların gerçek toplamı yansıtmayabileceğini gösteren çok önemli bir uyarıdır. VI. YANGININ İÇİNDE KALANLAR: ÖLÜMÜN KAYDA GEÇMEYEN YÜZÜ Tarihî belgelerde can kayıpları çoğu zaman isimler ve sayılar üzerinden anlatılır. Ancak Aydın’da yaşanan yangınların ardından gerçek kayıpların belirlenmesini zorlaştıran çok ağır koşullar vardı. Bir insanın öldürüldüğünü kayda geçirmek için çoğu zaman bir tanık, bir ceset, bir aile başvurusu veya resmî bir tutanak gerekiyordu. Peki ya eviyle birlikte yananlar? Peki ya çöken duvarların ve enkazın altında kalanlar? Peki ya bütün ailesini kaybeden ve başvuruda bulunabilecek kimsesi kalmayanlar? Peki ya bir başka şehre kaçarken kaybolan ve bir daha haber alınamayanlar? Bunların hepsini bir ölüm listesine dönüştürmek mümkün değildi. Cuma Mahallesi’nin ifadesi, bazı insanların evlerinden çıkamadıkları için yanarak öldüğünü açıkça kaydediyor. Aynı belge, yüzlerce kişinin akıbetinin bilinmediğini de belirtiyor. 57. Tümen Komutanlığı’nın 7 Temmuz tarihli 2374 numaralı raporu ise yangından kaçmak için sokaklara çıkan sivillerin tüfek, bomba ve makineli tüfek ateşine tutulduğunu; evlerinden çıkamayanların ise yanarak hayatını kaybettiğini aktarıyor. Bütün bu belgeler birlikte değerlendirildiğinde, Aydın’daki sivil kayıplarının yalnızca isimleri bilinen kişilerden ibaret olmadığı anlaşılmaktadır. Bir evin yanması, yalnızca bir yapının kaybı değildi. O evin içindeki insanların hayatları da yok olabiliyordu. Bir enkazın altında kalan bir beden, bazen hiçbir zaman kimliklendirilemiyordu. Bir ailenin tamamı dağıldığında, geride kaybını resmî makamlara bildirecek kimse kalmayabiliyordu. Bu nedenle Aydın’da kaç sivilin öldürüldüğüne ilişkin kesin bir sayı vermek mümkün değildir. Ancak bu belirsizlik, yaşananların boyutunu küçültmek için değil, kayıtların neden eksik kaldığını anlamak için değerlendirilmelidir. Kayda geçmeyen ölüm, yaşanmamış ölüm değildir. VII. EVLERİNİ TERK EDENLER: AYDIN’DA KALAN KORKU Yangınlar ve saldırılar sona erdiğinde geriye yalnızca yanmış evler ve yıkılmış sokaklar kalmamıştı. Geriye, sevdiklerini kaybetmiş aileler, yakınlarının akıbetini bilmeyen insanlar ve yeniden aynı felaketin yaşanmasından korkan bir halk kalmıştı. Cuma Mahallesi sakinlerinin ifadesinde, kurtulabilenlerin Nazilli, Çine, Yenipazar ve Denizli’nin kasaba ve köylerine sığındığı açıkça belirtilmektedir. Bu insanlar yanlarına alabildikleri birkaç eşya dışında neredeyse hiçbir şeylerini kurtaramamıştı. Yıllarca yaşadıkları evler yok olmuştu. Komşuları dağılmıştı. Ailelerinin bir kısmı kayıptı. Bir zamanlar bayramlarda bir araya geldikleri mahalleleri artık yaşanabilir olmaktan çıkmıştı. Üstelik 4 Temmuz’da Yunan kuvvetlerinin Aydın’ı yeniden ele geçirmesiyle şehirdeki korku yeniden büyüdü. 57. Tümen Komutanlığı’nın raporları, bu sırada geride kalan Müslüman mahallelerinin de ateşe verildiğini ve şehirde kalmış olabilecek sivil nüfusun hayatının tehlikede olduğunu kaydetmektedir. Bu nedenle insanların şehirden ayrılması yalnızca savaş alanından uzaklaşma isteği değildi. Evlerini, ailelerini ve hayatlarını koruyabilmek için verdikleri bir hayatta kalma mücadelesiydi. Bir anne, çocuklarını alıp başka bir şehre gidiyordu. Bir baba, kayıp yakınlarından haber almak için çevre köylere bakıyordu. Bir yaşlı kadın, yıllarca yaşadığı evinin artık yerinde olmadığını biliyordu. Ve bir zamanlar bayram sabahı ailesiyle aynı sofrada oturan insanlar, şimdi başka şehirlerde sığınacak bir yer arıyordu. Aydın’da yaşanan felaket böylece yalnızca can kayıpları ve yangınlarla sınırlı kalmadı. İnsanlar evlerinden, mahallelerinden ve yaşamlarını kurdukları şehirden koparıldı. VIII. AYDIN’IN YIKIMI VE ULUSLARARASI TAHKİKAT Aydın’da yaşananlar yalnızca yerel tanıklıklarda ve askerî raporlarda kalmadı. Olaylar, dönemin uluslararası tahkikat çalışmalarına da konu oldu. Müttefikler Arası Tahkikat Komisyonu’nun 1919 tarihli incelemesi, Aydın’daki yangınların ve çatışmaların şehirde yarattığı yıkımı ele almaktadır. Komisyonun raporunda, 29 Haziran ile 4 Temmuz arasındaki yangınlarda şehrin yaklaşık üçte ikisinin yok olduğu belirtilmektedir. Yangından kurtulan evlerin de yağmalandığı kaydedilmektedir. Bu rapor, Aydın’daki felaketin yalnızca birkaç ev veya sokakla sınırlı olmadığını, şehrin büyük bölümünü etkileyen bir yıkım yaşandığını göstermektedir. Ancak burada önemli olan yalnızca yanan evlerin sayısı değildir. Bir şehrin üçte ikisinin yok olması, o şehirde yaşayan insanların ekonomik, sosyal ve ailevi hayatlarının da ağır biçimde zarar görmesi demektir. Çarşılar, evler, dükkânlar ve mahalleler yok olduğunda insanların hayatlarını yeniden kurabilecekleri imkânlar da ortadan kalkıyordu. Üstelik bu yıkım, ailelerin birbirinden ayrılması ve sivil nüfusun çevre yerleşimlere dağılmasıyla birlikte daha büyük bir insani felakete dönüşmüştü. Aydın’ın bayram sabahında başlayan felaketi, böylece şehrin hafızasında derin izler bırakan bir yıkım sürecine dönüştü. IX. LOZAN’IN 59. MADDESİ: SAVAŞ HUKUKUNA AYKIRI EYLEMLERİN KABUL EDİLEN SORUMLULUĞU Aydın’da 29 Haziran 1919 günü yaşananları değerlendirirken yalnızca dönemin tanıklıklarına bakmak yeterli değildir. Bu olayların daha sonra uluslararası hukuk bakımından nasıl bir çerçeveye oturduğunu da hatırlamak gerekir. 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması’nın 59. maddesi, bu açıdan son derece önemlidir. Madde şöyledir: “Yunanistan, savaş yasalarına aykırı olarak Anadolu’da Yunan Ordusunun ya da yönetiminin eylemlerinden doğan zararların onarımı yükümünü tanır.” Maddenin devamında Türkiye’nin, Yunanistan’ın savaşın uzaması ve sonuçlarından kaynaklanan mali durumunu dikkate alarak onarım konusunda Yunan Hükümeti’ne karşı taleplerinden vazgeçtiği belirtilmektedir. Bu hüküm, Yunanistan’ın Anadolu’da Yunan ordusu veya yönetiminin savaş hukukuna aykırı eylemlerinden kaynaklanan zararlar bakımından onarım yükümlülüğünü tanıdığını göstermektedir. Elbette 59. madde, Aydın’daki her olayın veya her kişinin ölümünün ayrı ayrı yargısal olarak karara bağlandığı anlamına gelmez. Ancak Anadolu’da yaşanan savaş hukuku ihlallerinden doğan zararlar konusunda Yunanistan’ın antlaşmayla kabul ettiği sorumluluğu ortaya koyar. Aydın’da bayram sabahı yaşananları bu hukuki çerçeveden bağımsız düşünmek mümkün değildir. Bir mahallenin beş ayrı noktasından yangın çıkarılması… Evlerinden kaçan kadınların ve çocukların ateş altında kalması… Minarelerden ve yüksek binalardan sivil mahallelere makineli tüfek ateşi açılması… Yanan evlerde mahsur kalan insanların hayatını kaybetmesi… Yaralıların yeniden ateşe atıldığına ilişkin askerî raporlar… Bunlar, savaş hukukunun sivillerin korunmasına ilişkin temel ilkeleri bakımından son derece ağır iddialardır. Lozan’ın 59. maddesi, bu tarihî olayları değerlendirirken göz ardı edilemeyecek bir hukuki çerçeve sunmaktadır. X. BİR BAYRAM SABAHINDA KAYBOLAN HAYATLAR 29 Haziran 1919. Aydın’da bir bayram sabahı. İnsanların aileleriyle bir araya gelmesi, çocukların büyüklerinin ellerini öpmesi, sofraların kurulması ve camilerin dolması gereken bir gün. Fakat Aydın’ın Türk mahallelerinde o sabah top sesleri yükseldi. Evler ateşe verildi. Sokaklara kaçan insanlar makineli tüfek ateşi altında kaldı. Yüksek noktalardan ve minarelerden açılan ateş, sivil mahallelerin üzerine ölüm taşıdı. Hayriye hayatını kaybetti. Cuma Mahallesi’nin 585 evinden yalnızca 35’i kurtulabildi. Mahalle sakinleri yüzlerce kişinin daha akıbetinin bilinmediğini ifade etti. Rahibe Mari, yanan evlerinden kaçan insanların öldürüldüğünü ve bazı insanların yeniden alevlerin içine girmeye zorlandığını anlattı. Binbaşı Nuri, yüksek binalara ve minarelere yerleştirilen makineli tüfeklerden, yaralıların ateşe atılmasından söz etti. 57. Tümen Komutanlığı’nın raporları, evlerinden kaçmaya çalışan sivillerin tüfek, bomba ve makineli tüfek ateşine tutulduğunu kaydetti. Bütün bu belgeler, aynı felaketin farklı yüzlerini ortaya koyuyor. Biri bir ailenin kaybını anlatıyor. Biri bir mahallenin yok oluşunu. Biri yanan evlerden kaçan insanların karşılaştığı dehşeti. Bir diğeri ise şehrin askerî ve insani açıdan nasıl bir felakete sürüklendiğini. Tarih, bazen savaşları orduların hareketleriyle anlatır. Fakat Aydın’ın 29 Haziran hikâyesi yalnızca askerî bir çatışmanın hikâyesi değildir. Bu, kendi evinde güvende olamayan insanların hikâyesidir. Bayram sabahı kardeşini kaybeden Fatma Hanım’ın hikâyesidir. 585 evden yalnızca 35’inin kurtulduğu bir mahallenin hikâyesidir. Yanan evlerden çıkmaya çalışırken kurşunların hedefi olan kadınların, çocukların ve erkeklerin hikâyesidir. Ve yakınlarının akıbetini hiçbir zaman öğrenemeyen ailelerin hikâyesidir. Bir şehrin yeniden inşa edilmesi mümkündür. Yanmış evlerin yerine yenileri yapılabilir. Yıkılmış sokaklar yeniden kurulabilir. Fakat adı kayıtlara geçmeyen bir insanın hayatı geri getirilemez. Bir annenin kaybolan çocuğu, bir kardeşin kaybettiği kardeşi, bir ailenin bir daha kavuşamadığı yakınları hiçbir istatistiğin içine sığmaz. Aydın’ın bayram sabahında yaşananlar bu nedenle yalnızca geçmişte kalmış bir askerî olay olarak ele alınmamalıdır. Bu olaylar, sivil halkın korunması, savaş hukukunun ihlali ve tarihî sorumluluk bakımından incelenmesi gereken ağır bir felakettir. Çünkü Aydın’da 29 Haziran 1919 sabahı yalnızca evler yanmadı. İnsanların hayatları, aileleri ve bir şehrin hafızası da ateşe verildi.
3
30
2
59
1,397
Unfortunately, we can now confirm that the youngest Chinese Concentration camp detainee has died in incarceration. Latest by @arslan_hidayat Confirmed by @RadioFreeAsia’s @shohret_hoshur kashgartimes.substack.com/p/…
22
119
13
221
9,056