Wedi Jelhanti 🇪🇷

ሓምላይ መግቢ እንስሳ፡ ንምኽዕባት ምህርቲ ጸባ ሚኒስትሪ ሕርሻ ቀዳማይ ክፋል ኣብ ሃገርና ኣስታት 27 ሽሕ ዝበጽሓ ብዘመናውን ሓውሲ ዘመናውን ኣገባብ ዝእለያ ናይ ጸባ ከብቲ ከም ዘለዋ ይግምገም። እዚ ኣገባብ ሕርሻ፡ ኣብ ሃገርና ነዊሕ ታሪኽን ድሕረባይታን ዘሎዎ’ኳ እንተዀነ፡ ከምቲ ዝድለ ግን ክግስግስ ኣይከኣለን። ከም ምኽንያት ክጥቀሱ ዝኽእሉ ረቛሒታት ብዙሓት’ኳ እንተኾኑ፡ እቶም መሰረታውያን ዝብሃሉ ግን፦ ዓሌት ከብቲ፡ መግብን ኣመጋግባን ከምኡ’ውን ግቡእ ክንክን ጥዕናን ምሕደራን እዮም። በዚ መሰረት፡ ህሉው ቁጽሪ ጥሪትን ዓመታዊ ዝፈሪ ብዝሒ ጸባን ክርአ ኸሎ ዘዕግብ ኣይኰነን። እቲ ቀንዲ ማሕንቖ ናይ’ዚ ድማ ዋሕድን ዓይነትን ቀረብ መግቢ ምዃኑ ይግምገም። ነዚ ኣመልኪቱ፡ ብኣቶ መድሃኔ ተስፋይ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ሓላፊ ኣሃዱ ልምዓት ጸባ እተዳለወ ጽሑፍ ቀጺሉ ይቐርብ። ኣብዚ ዓውዲ ሕርሻ፡ መግቢ እቲ ዝለዓለ ወጻኢታት (ልዕሊ 70 ሚእታዊት) ዝሓትት ምዃኑ ብእተፈላለዩ መጽናዕትታት ዝተረጋገጸ እዩ። ስለዚ፡ እዚ ሕርሻ ክዕወት እንተኾይኑ፡ መግቢ (ብብዝሕን ብዓይነትን) ውሑስ ክኸውን ይግባእ። መግቢ እንስሳ ክብሃል ከሎ ኣብ ክልተ ከፊልና ክንርእዮ ንኽእል። እቲ ቐዳማይን ወሳንን፡ ሓምላይ መግቢ (Forage) እንብሎ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ከም ተወሳኺ ብውሑድ ዓቐን ዝወሃብ ድማ “ውሁድ መግቢ (ዝተቓመመ)” እንብሎ እዩ። ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ምስ መግብን ኣመጋግባን ናይ ጸባ ከብቲ ብዝተኣሳሰር፡ ልዑል ኣተኩሮ ሂቡ ዝሰርሓሉ ስትራተጂ፡ “ኣብ ቀጠልያ/ ሓምላይ መግቢ ምርኩስ ዝገበረ ምድንፋዕ ስርዓተ መፍረ ጸባ” (Enhancing Forage based milk production system) ዝብል እዩ። ስለዚ’ዩ’ምበኣር፡ እዚ ንኡስ ጽላት’ዚ ክሰፍሕን ምህርቲ ጸባ ናብቲ ዝድለ ክዓብይን እንተ ኾይኑ፡ ቀረብ ሓምላይ መግቢ ናይ ግድን ክወሓስ ኣሎዎ እንብል። ብመሰረት ጸብጻባት ዓመተ 2025፡ ብደረጃ ሃገር ኣስታት 2,300 ሄክታር መሬት ብሓምላይ መግቢ እንስሳ ክለምዕ ከሎ፡ ካብኡ ድማ ኣስታት 109 ሽሕ ቶን ጥሉል ምህርቲ ከም ዝፈረየ ይግምገም። ሓምላይ መግቢ ምርኩስ ዝገበረ ኣገባብ መፍረ ጸባ ዝብል ስትራተጂ ብቐንዱ ካብ ምውሓስ ጥዕና ከብትን ብቕዓት ካብኣተን ዝፈሪ ጸባን ዝብገስ እዩ። እዚ ድማ ካብቲ ባህርያዊ ኣመጋግባ ስርዓተ ምሕቃቕ መግቢ መጉስዕ ናይ ዝመልሱ እንስሳታት ዝነቅል እዩ። እንስሳታት ብኣመጋግባን ብስርዓተ ምሕቃቕ መግብን ኣብ ክልተ ይኽፈሉ። ንሳቶም ድማ መጉስዕ ዝመልሱን (Ruminants) መጉስዕ ዘይመልሱን(non-ruminants) እዮም። መጉስዕ ዝመልሱ እንስሳታት ከም፦ ከብቲ፡ ጤለ- በጊዕ፡ ኣግማል እዮም። እዞም እንስሳታት ኣርባዕተ ክፍልታት ዝሓዘ ከስዐ (ጨጎራ) ኣሎዎም። ከም ደርሆ፡ ሓሰማ፡ ኣድጊ፡ ፈረስ ዝኣመሰሉ እንስሳታት ድማ ኣብ ስርዓተ ምሕቃቕ ዝፈላለዩ’ኳ እንተኾኑ፡ ብሓፈሻ ግን ምስ መጉስዕ ዘይመልሱ ይምደቡ። ናይ መጉስዕ ዝመልሱ እንስሳታት ከስዐ፡ ንእተፈላለዩ ሳዕርን ሳዕሪ መሰል ኣቑጽልትን ብስሉጥ ከም ዝጥቀምሎምን ካብኣቶም ዝድለ መኣዛታት ከም ዝረኽቡን ይገብር። እዞም ኣርባዕተ ክፍልታት ከስዐ፡ ቀዳማይ ከስዐ፡ ዓይኒ ጎጎ፡ ሽንፍላ፡ ቀንዲ ከስዐ ይብሃሉ። ኣብ ውሽጢ ቀዳማይ ከስዐ ኣዝዮም ብዙሓት ደቀቕቲ ጠቐምቲ እንብሎም ታህዋስያን ከም ባክተርያ፡ ፕሮቶዙዋን ፋንጋስን ይርከቡ። ስርዓተ ምሕቃቕ መግቢ ድማ ኣብ’ዚ ቀዳማይ ከስዐ (ጨጎራ) ብሓገዝ እዞም ታህዋስያን ይካየድ። እዞም ታህዋስያን እዚኣቶም ብቢልዮናት ዝቑጸሩ ኾይኖም፡ መጠነ ብዝሖም ብእተፈላለየ ምኽንያታት ዝጽሎ’ኳ እንተኾነ፡ በቲ ግቡእ ምጣነ ግን ባክተርያ ብዝተዓጻጸፈ ቁጽሪ ካብ ብዝሒ ፕሮቶዙዋን ፋንጋስን ይዓቢ። በዞም ታህዋስያን ዝካየድ መስርሕ ምሕቃቕ መግቢ ዝተሓላለኸ ኮይኑ፡ ብሕጽር ዝበለ ክግለጽ ኣጸጋሚ ይገብሮ። ኣብዞም እንስሳታት እዚኣቶም፡ ምሕቃቕ መግቢ ብዝግባእ ክካየድ እተኾይኑ፡ ናይ ግድን እዞም ዝገለጽናዮም ታህዋስያን ብልክዕ ብዝሖምን ኣብ ንሓድሕዶም ዘሎ ምጣነ ወይ ‘ረሾ’ ክማዛበል የብሉን። እዞም ታህዋስያን እዚኣቶም ኣብ ውሽጢ ከስዐ ዝነብርሉ ኩነታት፡ ብዘይ ኦክስጅን (anaerobic condition) ኮይኑ፡ ኣብቲ ንቡር ካብ 6 ክሳዕ 7 ዝበጽሕ ደረጃ ምጸተ-ምረት (pH) ናይ ከስዐ ንህላውነቶምን ንጥፈታቶምን ዝመችአ ኩነታት እዩ። ንህላውነቶምን ደረጃ ብዝሖምን ዝጸሉ ቀንዲ ረቛሒ እምበኣር፡ ኩነታት ምጸተ-ምረት ናይ ከስዐ ኾይኑ፡ ንሱ ድማ ምስ ኣመጋግባ ብቐጥታ ይተኣሳሰር። ንኣብነት፡ ሓንቲ ላም ብብዝሒ ውሁድ መግቢ፡ ከም ሓርጭ ወይ ፍሩስካ ዝኣመሰለ ትምገብ እንተኾይና፡ እቲ ንቡር ዝበልናዮ ምጸተ-ምረት (pH) ናብ ዝተሓተ ደረጃ ይወርድ። እዚ ኩነታት ድማ ነዞም ዝበልናዮም ታህዋስያን ስለ ዘይሰማምዖም ቁጽሮም ብቕልጡፍ ናብ ዝተሓተ ደረጃ ይወርድ። ስለዚ ብድሕሪኡ ዝመጽእ መግቢ ዘሕቅቖ ይስእን። ንኣብነት፡ ጥሪት ኣብ እንሓርደሉ ገለ እዋን ለማጽ ከስዐ ወይ ጨጎራ ከጋጥመና ንዕዘብ ንኸውን። እዚ ምስ እንዕዘብ፡ እታ እንስሳ ዝኾነ ሓርጭ፡ ንቑጽ ባኒ፡ ግለት ዝኣመሰለ መግቢ ትምገብ ከም ዝነበረት ብቐሊሉ ክንርዳእ ንኽእል። ብኣንጻሩ፡ ኣብ ግቡእ ኣመጋግባ ዝጸንሐት እንስሳ ድማ እቲ ከስዐ ጨጓር ወይ ዘይለመጸ ከምኡ’ውን ብቐሊሉ ዘይረግፍ ኮይኑ ንረኽቦ። እዚ ዝተገልጸ ፍልልይ እምበኣር ኣብ ጥዕና ናይ ከብትን ምህርቲ ጸባን ጽልዋ ኣሎዎ። ብዝሕን መኣዛዊ ትሕዝቶን ጸባ ምስ ኣመጋግባ ከመይ ይዛመድን ይፈላለን ዝብል ኣርእስቲ ክበርህ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ሓንቲ ላም ዓጭቀል ወይ ሓምላይ መግቢ ተመጊባ እትሕለቦን ውሁድ መግቢ ተመጊባ እትሕለቦን ዓይነት ጸባ ፍልልይ ኣሎዎ። ብዙሕ ፍሩስካ ወይ ሓርጭ እትምገብ ላም፡ ዝያዳ ብዝሒ ጸባ ክትህበካ ትኽእል፡ እቲ ጸባ ግን ቅጥን ዝበለ ይኸውን። እዚ ማለት ድማ ጸባ ልዑል ትሕዝቶ ማይ ውሑድ መኣዛዊ ትሕዝቶ (ብፍላይ ትሕዝቶ ቅብኣት) ከም ዘሎዎ የርኢ። እዚ ግን ንሓጺር እዋን ልዑል ምህርቲ ድሕሪ ምሃብ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ምህርቲ ጸባ ብቕልጡፍ ይወርድ። ምኽንያቱ፡ እቲ ንቡር ስርዓተ ምሕቃቕ መግቢ ስለ ዝመዛበል እዩ። ብኣንጻሩ ሳዕሪ ወይ ሳዕሪ-መሰል ኣቑጽልቲ እትምገብ ላም፡ ምስታ ውሁድ/ እተቓመመ መግቢ እትምገብ ላም ኣነጻጺርካ ዝወሓደን ዝሓፈሰን ጸባ ትሕለብ። ይኹን’ምበር ዓቐንን ሕፍሰትን ጸባ ምስ ዓይነት እንስሳ (Species)፡ ዋላ’ውን ኣብ ውሽጢ ካብ ዓሌት ናብ ዓሌት (Breed) ዝፈላለ ምዃኑ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ። ንኣብነት ጸባ ናይ ቡፋሎ ካብ ጸባ ናይ ከብቲ ዝለዓለ ትሕዝቶ ቅብኣት ክህልዎ ከሎ፡ ናይ በጊዕ’ውን ብተመሳሳሊ ልዑል ትሕዝቶ ቅብኣትን ፕሮቲንን ኣሎዎ። ጸባ ገመል ከኣ ዝወሓደ ትሕዝቶ ቅብኣትን ዝለዓለ ትሕዝቶ ማዕድናትን ይውንን። ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓሌት ከብቲ እውን ፍልልይ ትሕዝቶ ጸባ ይርአ። ንኣብነት ናይ ሃገርና ዓሌት ከብቲ ከም ባርካ፡ ዓራዶ ወይ ዓረቦ እንብለን ውሑድን ሓፊስን ጸባ ይሕለባ። ብኣንጻሩ፡ እዘን ናይ ደገ ዓሌት ከም ጋሙስ/ጎባይ እንብለን ምስዘን መበቆላውያን ናይ ሃገርና ከብቲ ብምንጽጻር ጸባአን ብዙሕን ቅጥን ዝበለን እዩ። ብሓፈሻ ጸባ ዝበዝሐ ትሕዝትኡ (86-88%) ማይ ክኸውን ከሎ እቲ ዝወሓደ (12-14%) ድማ ድሩቕ ወይ መኣዛዊ ትሕዝቶ ኣለዎ። ይኹን’ምበር ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ ዓቐንን ትሕዝቶን ጸባ ብእተፈላለዩ ረቛሒታት ዝጽሎን ዝፈላለን እዩ። ... ይቕጽል

Haddas Ertra 04 April 2026 shabait.com/2026/04/04/hadda…

Conference Focusing on Ensuring the Rights of Women and Children A conference focusing on ensuring the rights of women and children, as well as the eradication of harmful practices in general, and underage marriage and female genital mutilation in particular, was conducted in the port city of Massawa from 30 March to 3 April. At the conference, which was organized in collaboration with the Ministry of Labor and Social Welfare branch and the committee overseeing the rights of women and children, it was reported that encouraging results have been registered in some villages in the Massawa sub-zone. Noting the physical and psychological negative consequences of harmful practices, Mr. Ismail Osman, acting head of the Ministry of Labor and Social Welfare branch in the sub-zone, said that strong efforts have been exerted in collaboration with partners to eradicate harmful practices. He also said that, since the sub-zone has a comparative advantage in terms of village regrouping, harmful practices could be eradicated more easily through strong effort. Mr. Haile Asfaha, administrator of the sub-zone, noting that harmful practices indicate a low level of public awareness, called for coordinated awareness-raising activities aimed at enhancing public understanding and participation in the eradication of the practices. The participants conducted extensive discussion on the issues raised at the conference and expressed readiness to strengthen participation in the eradication of harmful practices. #Eritrea

20th Conference of YPFDJ Organization in Europe The YPFDJ organization in Europe is conducting its 20th conference in Switzerland under the theme, “20 Years Journey for Nurturing Conscious, Committed, and Capable Youth.” The conference is being attended by members from 10 European countries. Speaking at the opening event on 3 April, Mr. Fesehatsion Petros, Eritrea’s Ambassador to Italy and coordinator of Eritrean Embassies in Europe, said that the YPFDJ has played a significant role in foiling external conspiracies against the country through strengthening organizational capacity and participation in national affairs. Underlining that the history of Eritrea is the history of the youth, Ambassador Fesehatsion called on the youth to equip themselves with the necessary skills and education, enhance their awareness, and strengthen their organization so that they inherit the history and values of their society. Mr. Habtom Zeray, Charge d’Affaires at the Eritrean Embassy in Switzerland and Eritrea’s Permanent Representative to the UN Human Rights Council, noting that youth who are proud of the culture and values of their society are the product of that society, expressed the significance of such a conference in nurturing competent youth who adhere to noble societal values and strengthen participation in national affairs. He also called for the active participation of national associations in supporting the activities of the YPFDJ organization in all its endeavours. Noting that the conference has significant contribution in transferring noble societal values to the young generation and enabling them to share experiences with one another, Mr. Ismail Mohammed-Nur, head of Public and Community Affairs in Switzerland, commended those who contributed to the successful implementation of the conference. Mr. Michael Haile, chairman of the YPFDJ, on his part, gave an extensive briefing on the 20-year journey of the organization and expressed readiness to strengthen participation in national affairs by reinforcing organizational capacity and unity. At the event, Ambassador Fesehatsion conducted a seminar focusing on the objective situation in the homeland as well as global and regional developments. The National Union of Eritrean Women Europe branch also delivered a message of solidarity. At the conference, over 600 youth representatives of the YPFDJ from Switzerland, Germany, the Netherlands, the UK, France, Norway, Italy, Sweden, Finland, and Denmark are participating. #Eritrea