Haluk Dural

Türkiye, Polonya’da İngiltere ve Fransa liderliğinde 9–22 Kasım’da yapılacak KOALICJA 26.2 tatbikatına, İstanbul’daki Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu Deniz Unsur Komutanlığı üzerinden katılıyor. Montrö’nün 19. maddesini uygulayarak savaşın Karadeniz’de genişlemesini önlemeye çalışan bir devletin, aynı savaşın taraflarından birini desteklemek üzere oluşturulan askerî koalisyonun hazırlıklarına katılması ciddi bir stratejik çelişkidir. NATO üyeliği, Türkiye’nin kendi güvenliği için koruması gereken aktif tarafsızlığı aşındıran tercihlerin gerekçesine dönüşmemelidir. Üstelik KOALICJA 26.2 bir NATO tatbikatı değildir; Türkiye’nin bu katılımı bir ittifak yükümlülüğüne de dayanmamaktadır. Soğuk Savaş’ın en gergin dönemlerinde dahi Karadeniz’de dengeyi korumaya özen gösteren ve tek NATO tatbikatına evsahipliği yapmayan Türkiye, bugün hatalar zincirine yeni bir halka ekliyor. Türkiye, Bulgaristan ve Romanya arasında NATO kuvvet yapısı dışında kurulan MKT Görev Grubu (Mine Countermeasures Black Sea Task Group — MCM BLACK SEA TG ) zaten mevcutken, Ukrayna koalisyonu için İstanbul’da ayrı bir deniz unsur komutanlığı oluşturulmasını ve bunun İngiliz-Fransız stratejisinin tatbikatına katılmasını nasıl açıklayacağız? İngiltere Savunma Bakanlığının açıklamasındaki ifade şöyle : “Türk kuvvetleri, İstanbul’da Çok Uluslu Ukrayna Kuvveti’nin deniz unsurunu faaliyete geçirerek deniz mayınlarının temizlenmesine yönelik düzenlemeleri test edecek”. Açıklama, bunun amacını ticaret gemilerinin Ukrayna limanlarına güvenli dönüşünü sağlamak olarak ortaya koyuyor. İngiltere, Türkiye’nin bu rolünü kendi koalisyonunun askerî gücünün ve hazırlığının göstergesi olarak dünyaya sunuyor. Türkiye’nin Karadeniz’deki imkân ve kabiliyetlerini kendi stratejisinin hanesine yazıyor. Londra’nın açıklamasında Türkiye’nin deniz görevini özellikle öne çıkarması, içine sürüklendiğimiz stratejik tuzağın işaretidir. Başından beri Türkiye, Karadeniz’de savaşın hiçbir tarafının askerî uzantısı olmamalıdır diyoruz . İkinci Dünya Savaşı’nın çok daha ağır baskıları altında savaş dışında kalmayı başaran Türkiye’nin bugün aktif tarafsızlığını aşındırması, coğrafyanın dayattığı bir zorunluluk değil, siyasi tercihlerin sonucudur. Yol yakınken hata üstüne hata yapmaktan vazgeçilmelidir. Türkiye’nin görevi, İngiltere ve Fransa’nın Karadeniz hesaplarına kuvvet sağlamak değil; Montrö’yü, kendi güvenliğini ve aktif tarafsızlığını kararlılıkla korumaktır.

AB, bildiğiniz AB… Türkiye’de son 24 yılda tek parti iktidarında her şey değişiyor, ama emperyalist kulübün Türkiye’nin jeopolitik çıkarlarına tahammülsüzlüğü asla değişmiyor. Türkiye 2020 sonundan bu yana Avrupa Birliği’nin saldırgan yöneticilerini memnun etmek için doğu Akdeniz’de tek bir sondaj yapmadığı halde şikayetleri bitmiyor. Avrupa Komisyonu’nun 2008, 2009 ve 2026 Türkiye raporlarını yan yana koyun. Türkiye’de devletin yapısı değişirken Brüksel’in Türkiye’nin denizlerdeki haklarına yaklaşımının nasıl değişmediğini görürsünüz. 2008’de ordunun siyasi etkisini eleştiriyor, komutanların Kıbrıs konusunda konuşmasını bile görev alanlarının dışında sayıyorlardı. Aynı raporda Yunanistan’ın hava sahası şikâyetlerini ve 1995 TBMM kararını Türkiye’nin önüne koyuyorlardı. 2009’da buna, Rum yönetimi adına petrol araştıran gemilere müdahale eden Türk Deniz Kuvvetlerini de eklediler. Aradan 17 yıl geçti. Askerî vesayetin kaldırıldığı ilan edildi, devletin yönetim sistemi ve ordunun konumu köklü biçimde değişti. Ancak Türkiye denizlerdeki jeopolitik çıkarlarını savunmayı sürdürdükçe Brüksel’in itirazları da sürdü. 2026 raporu, bu yaklaşımı daha da ileri taşıyor. Türkiye’yi acımasızca eleştirirken Yunan-Rum taleplerini hukukun kendisi gibi sunan, bütün ölçüleri kendi üyelerinin çıkarlarına göre belirleyen bir tavır sergiliyor: 1. Yunanistan’ın hava sahası ve ada üstü uçuş şikâyetlerini aktarırken, 6 millik karasuyuna karşılık 10 millik hava sahası iddiasından doğan temel uyuşmazlığı açıklamıyor. 2. Ege’de karasularının 12 mile genişletilmesine karşı 1995 TBMM kararını hedef alırken, böyle bir genişlemenin Türkiye’nin denize erişimine ve Ege’deki dengeye etkilerini görmezden geliyor. 3. Doğu Ege adalarının gayriaskerî statüsünün hatırlatılmasını Yunan egemenliğinin zımnen sorgulanmasıyla ilişkilendiriyor; antlaşmalardan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesi talebini Türkiye aleyhine çeviriyor. 4. Mavi Vatan’ın ders kitaplarına girmesini bile kaygı konusu yaparak Türkiye’nin çocuklarına denizlerdeki hak ve çıkarlarını öğretmesini sorguluyor. 5. Yunan deniz parklarını kendi karasularıyla sınırlı faaliyetler olarak sunarken, Türkiye’nin itirazlarının dayandığı egemenlik ve deniz yetki alanı uyuşmazlıklarına aynı ağırlığı vermiyor. 6. Türkiye–Libya deniz yetki alanları mutabakatını geçersiz sayan siyasi tutumunu tekrarlıyor; kendisini iki egemen devlet arasındaki anlaşmanın üzerinde hüküm verebilecek bir makam gibi konumlandırıyor. 7. Türkiye’nin iki devletli Kıbrıs çözümünü reddediyor; KKTC ile doğal gaz boru hattı ve elektrik bağlantısı projelerini Rum yönetiminin iznine bağlayan bir anlayış sergiliyor. Böylece Türkiye’nin kendi haklarını savunması sorun, Yunan-Rum taleplerini kabul etmesi ise iyi komşuluk olarak tarif ediliyor. Bu süreklilik, AB ile köklü bir jeopolitik çıkar çatışması bulunduğunu gösteriyor. Türkiye denizlerdeki haklarından vazgeçmediği sürece AB’nin itirazı değişmiyor. AB, Doğu Akdeniz’de enerji havzalarını ve nüfuz alanlarını finans kapitalin hesaplarıyla değerlendiren kolektif emperyalist bir aktör olarak davranıyor. Yunanistan’ın maksimalist hayallerini ayakta tutuyor, Türkiye’den de bu hayallere uygun bir coğrafyaya razı olmasını bekliyor. Oysa Türkiye için burada söz konusu olan vatandır. Bunların hiçbiri üyelik pazarlığının bedeli yapılamaz. Kendi içinde karar almakta zorlanan, Rusya–Ukrayna Savaşı’nın nasıl sona erdirileceği konusunda ortak bir strateji geliştiremeyen, bağımsız askerî güç iddiasını hayata geçiremeyen bir AB var karşımızda. Ucuz enerji avantajını yitiren, Almanya ve Fransa gibi lokomotiflerinde ekonomik sıkışma ve toplumsal gerilim yaşayan, Çin’le mal ticaretinde 2025 itibarıyla günde yaklaşık 1 milyar avro açık veren bu yapının Türkiye’ye hâlâ üst perdeden jeopolitik talimat vermesi ibret vericidir. Daha da ibret verici olan, Türkiye’nin geleceğini bu yapıya katılmaya bağlayan anlayıştır. Ankara AB ye haddini bildirmediği sürece aşağılama devam edecektir.