Heyam

Meskûn mahalde, hız sınırının 50 km/s olduğu dar bir yolda yüksek hızla seyreden; üstelik daha önce aynı yoldan geçmiş ve kavşağın varlığını bilen Kızılcahamam belediye meclis üyesi Fatih Oral dan bahsediyoruz. Adli Tıp tarafından sanık sürücü asli kusurlu olarak değerlendirilmiştir. Ancak 10 yaşındaki Alper Yusuf Polat’ın, sırf yolun solundan gelmiş olması nedeniyle “asli etken” olarak değerlendirilmesinin hukuken hatalıdır. Çünkü bu değerlendirmede illiyet bağı hiç dikkate alınmamıştır. Konuyu daha anlaşılır hâle getirmek için iki örnek vereceğim: 1. Örnek: Aynı yoldan saatte 300 km hızla gelen bir Formula 1 aracı olduğunu düşünelim. Bilirkişi bu durumda da, “Çocuk soldan yola çıktı, bu nedenle asli etkendir.” diyebilir mi? Asla hayır. Çocuk ister sağdan ister soldan yola çıksın, bu derece olağan dışı bir hız söz konusu olduğunda kazanın meydana gelmesindeki belirleyici unsur aracın hızıdır. Çünkü bir insanın yola baktığında belirli bir görüş ve algılama mesafesi vardır. Bu mesafe ve tehlikeyi değerlendirme yeteneği çocuklarda ayrıca farklılık gösterir. Hızın yüksekliği, görüş mesafesi, görüş açısı, tepki süresi ve kişinin yaşı gibi unsurlar illiyet bağının değerlendirilmesinde son derece önemlidir. Bu konuda uluslararası bilimsel çalışmalarda da insan algısı, tepki süresi ve hız arasındaki ilişki ayrıntılı biçimde incelenmektedir. 2. Örnek: Sürücünün yine aynı şekilde, 50 km/s hız sınırı bulunan bir yerde 120 km/s hızla seyrettiğini düşünelim. Bu kez vefat eden kişinin yolun solundan değil, sağından çıktığını varsayalım. Eğer sürücünün hızı nedeniyle, kişi sağdan çıksa dahi kazanın önlenmesi mümkün değilse, yalnızca “soldan geldi” olgusuna dayanarak çocuğa asli etkenlik yüklenmesi mümkün değildir. Burada sorulması gereken asıl soru şudur: Sanık yasal ve mahal şartlarına uygun hızla seyretseydi bu kaza meydana gelecek miydi? Eğer cevap “hayır” ise, illiyet bağının değerlendirilmesi de buna göre yapılmalıdır. İlliyet bağı yalnızca mühendislik hesabından ibaret değildir. Fiziksel verilerin, hızın, fren mesafesinin ve çarpışma dinamiklerinin tespiti elbette mühendislik biliminin alanındadır. Ancak bu veriler ile meydana gelen ölüm sonucu arasındaki hukuki nedenselliğin değerlendirilmesi, nihayetinde hukuk biliminin ve mahkemenin görevidir. İlliyet bağı, ceza hukukunun en temel ve üzerinde sayısız akademik eser kaleme alınmış konularından biridir. Bu nedenle yalnızca teknik bir bakış açısıyla, olayın hukuki nedensellik boyutu göz ardı edilerek yapılan bir kusur değerlendirmesini kabul etmiyoruz. Yüksek ihtisas raporuna itiraz edeceğiz. #AlperYusufPolataAdalet