Isack Mahumbi

“Kwa kuwa Wakili wa Serikali amezungumza hayo, naomba nijibu hoja zake sasa. Wakili wa Serikali amezungumzia Kifungu cha 35, ambapo ameomba Mahakama itoe adhabu kali. Amesema kuwa adhabu ya juu ni kifungo cha miaka mitano, faini au vyote viwili kwa pamoja. Sasa, Waheshimiwa Majaji, sheria inapoweka adhabu ya aina hiyo, yaani kifungo au faini au vyote viwili kwa pamoja, Mahakama inatakiwa kufanya nini? Wakili wa Serikali amesema hana uhakika kama nimewahi kukutwa na hatia. Sasa, nawaambieni wazi kwamba sijawahi kutiwa hatiani katika maisha yangu yote. Kwa hiyo, mnapofikiria adhabu ya kutoa kwa lile mnaloliita kosa, msisahau kwamba mtakuwa mnatoa adhabu kwa mtu ambaye hajawahi kupatikana na hatia katika maisha yake yote. Waheshimiwa Majaji, nina tumaini kwamba mnafahamu kuwa nina msiba mkubwa sana. Nimempoteza mtu ambaye amenifanya kuwa nilivyo leo; mtu aliyenifanya kuwa Mwanasheria na ambaye amenilea. Kwa sababu sikuweza kumuuguza, nilikuwa na matumaini kwamba, kwa kuwa Mahakama ingeona ukweli kwamba sijafanya kosa, ningepata nafasi ya kwenda kumzika Mzee Alute. Lakini, inaonekana, Waheshimiwa Majaji, kwamba jambo hilo halipo katika fikra zenu. Mtu huyu amefariki, na habari za msiba wake zimeandikwa katika magazeti kila mahali. Nilikuwa na matumaini ya kupata nafasi ya kutimiza wajibu wangu wa kifamilia, yaani kwenda kumzika mtu huyu aliyenilea. Katika shauri hilo, Waheshimiwa Majaji, Bunge lilisema kwamba pale ambapo sheria inaweka adhabu mbadala tatu, yaani kifungo, faini au vyote viwili, Mahakama lazima ianze kwa kutoa adhabu ya faini. Kwa hiyo, mnapotafakari ombi la Wakili wa Serikali la kutoa adhabu kali, msisahau kwamba sheria inawaelekeza kuanza na adhabu ya faini.” Tundu Antiphas Mughwai Lissu, 6 Novemba 2026, Mahakama Kuu ya Tanzania, katika hukumu ya kesi yake ya uhaini.

“Waheshimiwa Majaji, naomba nimalizie. Uamuzi wa kunitia hatiani kwa kosa ambalo sikushitakiwa nalo, na ambalo sikupata fursa ya kujitetea dhidi yake, kwa lengo la kubalansisha tu, una athari kubwa. Athari yake ni kwamba mmewapa kinga wale waliohusika na mauaji, kwa sababu watasema kwamba wale waliochochea wamekutwa na hatia. You are covering mass murderers. Serikali hii imeua watu wengi kuliko serikali zote zilizowahi kutawala nchi hii. Mara ya mwisho mauaji ya halaiki kutokea kwa kiwango hiki ilikuwa wakati wa Vita vya Majimaji. Mmewapa sababu ya kusema kwamba mkosaji aliyesababisha mauaji hayo amekutwa na hatia. Kama mnafikiria kwamba uamuzi huu utawasaidia, hautawasaidia. Watawajibishwa mahali pengine. Serikali ya Nyerere iliua watu 37. Wakati huo, Mwinyi alikuwa Waziri wa Mambo ya Ndani na alijiuzulu. Shahidi alikuwa Mkuu wa Jeshi la Polisi (IGP) na alijiuzulu. Mkuu wa Mkoa wa Mwanza, Peter, naye alijiuzulu. Leo hii, serikali imeua watu ambao idadi yao, kwa makadirio ya chini kabisa, ni 500, lakini hakuna aliyejiuzulu. Uamuzi wenu hautaficha ukweli huo. Nimewakumbusha, Waheshimiwa Majaji, kwamba katika Sentencing Guidelines, kipengele cha kwanza kinaelekeza kwamba adhabu ya faini itolewe isipokuwa pale ambapo kosa ni kubwa. Uchochezi, ambao sikushitakiwa nao, hauna adhabu maalumu. Ndiyo maana Wakili Mkuu wa Serikali anakwenda kwenye General Provisions. Waheshimiwa Majaji, namalizia kwa kusema: TOENI HUKUMU AMBAYO MNAYO, AMBAYO MMEAGIZWA KUITOA.” Tundu Antiphas Mughwai Lissu, 6 Novemba 2026, Mahakama Kuu ya Tanzania, katika hukumu ya kesi yake ya uhaini.