Eriterawit

Training on administration and leadership The National Union of Eritrean Youth and Students branch in the Senafe sub-zone provided training on administration and leadership to 25 youth in Senafe town who are active in the activities of the union branch. Noting that the union branch is working to expand its organization to the level of administrative areas and schools across the sub-zone, Mr. Habteab Negasi, Head of the union branch, said that the training will make a significant contribution to realizing the program. The participants indicated that the training had significantly enhanced their administrative and leadership knowledge and called for its continuation. Commending the efforts being exerted by the union branch to enhance the overall capacity of the youth, Mr. Idris Shiker, Administrator of the sub-zone, called on all partner institutions to play their part in the effort. At the event, a 15-member executive committee representing all organizations of the union branch was elected.

ገምጋም ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት - 2026 ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ስእሊ፡ ክብሮም ጸሃየ ሰለስተ ዓይነት ክሊማ እትውንን ኤርትራ፡ ካብተን ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ብብዙሕነት ትሮፒካዊ ኣግራብ ቀዳሞት ሃብታማት ዝበሃላ ሃገራት ሓንቲ እያ። እዚ ክሊማዊ ጸጋ’ዚ ግን፡ ደበና ደርቂ ዘንጸላልወን ካብ ዘለዋ ሃገራት ሳሕለ ሳህራ ካብ ምዃን የድሕና የሎን። ምስፍሕፋሕ ምድረ-በዳነት፡ ዕርቃን መሬት ዝቐልዕን ግርማ መሬት ዝቕንጥጥን እዩ። ካብዚ ሓደገኛ ምስፍሕፋሕ ምድረ-በዳነት ንምክልኻል፡ ስራሕ ምግራብ ብዕቱብነት ክዕየየሉ’ምበኣር፡ ይጽንሓለይ ዝበሃሎ ዕማም ክኸውን ኣይግባእን። ወቕቲ ክራማት እናተጸበኻ ሰራሕተኛታት ትካላት ትምህርቲን ሰራዊትን ዝሳተፍዎ፡ ካብ 1994 ጀሚሩ ድማ ብወፋሮ ክረምታዊ ማእቶት ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ዝዕመም ምትካል ኣግራብ ዝርከቦ ስራሕ ምዕቃብ ሓመድን ማይን ምስራሕ ዛላታትን ከትሪታትን ዘጠቓልል ብርክት ዝበሉ ዕማማት ኣብ ሃገርና ብቐጻሊ ዝካየዱ ገለ ካብ መደባት ልምዓት እዮም። ከምቲ ዝተጠቕሰ ዓመት መጽአ ብወፍሪ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ካብ ሓምለ ክሳብ ነሓሰ ዝካየድ ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት፡ ሎም ዓመት’ውን ከምቲ ልሙድ ንመበል 28 ግዜኡ ተኻይዱ። ኣብ መላእ ሃገር ድማ፡ ብስፍሓት ከም እተሰርሓሉ’ዩ፡ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ ሚኒስተር ትምህርቲ ዶ/ር ሓሊማ መሓመድ፡ ሓለፍቲ ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ ወከልቲ ዝተፈላለያ ሚኒስትሪታትን መሻርኽቲ ልምዓት ትካላት መንግስቲን ሚኒስትሪታትን ኣብ ዝተረኸቡሉ ብ30 ጥቅምቲ 2026፡ ኣብ ኣዳራሽ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ዘቃንዖ ዓመታዊ ገምጋም ገሊጹ። ዕላማ ዓመት መጸ ብተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ዝቕለስ ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት፡ መርሓ ስርዓተ ትምህርቲ ዝሕብሮ፡ ተማሃሮ ነቲ ብክለሰ ሓሳብ ዝቐስምዎ ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ብግብራዊ ስራሕ ከም ዘሰንይዎ ምግባር፣ ማእቶታዊ ስራሕ ዝመበገሲኡ ናይ ምትሕግጋዝን ምብህሃልን ባይታ ምፍጣር፣ ብዓቢኡ ኸኣ፡ ዝባደመ መሬት፡ ሓመድን ማይን ዓቂብካ፡ ገሪብካን ሓዚእካን ናብ ንቡር ኣከባቢ ንምምላስን’ዩ። ማዕረ-ማዕረኡ፡ መንእሰያት ተማሃሮ ኣብዚ መዳይ መሪሕ ተራ ብምሓዝ ኣብነታውያንን ጸለውትን ከም ዝዀኑ ንምግባር’ዩ፡፡ ክንዲ ዝዀነ፡ ብመንግስቲ ዓቢ ኣቓልቦ ተዋሂቡዎ ይስረሓሉ። ወፋሮ ተማሃሮ ድማ፡ ኣብ ክረምታዊ ዕረፍቶም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መደባት ስርሓት ልምዓትን ህንጸትን ተመዲቦም ዝተፈላለዩ ዕማማት የሰላስሉ። ሎም ዓመት’ውን ምስ ኩነታት ኣየር ብምዝማድ፡ ተማሃሮ ገለ ዞባታት ካብ ሰነ ክሳብ ሓምለ፡ ከበሳዊ ባህሪ ዘለወን ዞባታትና ድማ፡ ካብ 7 ሓምለ ክሳብ 15 ነሓሰ ብምውፋር፡ ዕዉት ስራሕ ከም ዘሰላሰሉ ጸብጻባት ዞባታት ተማሃሮ ወፍሪ ንልምዓት ኣረዲኦም። ብመሰረት ሓበሬታ ኣወሃሃዲ ዳይረክተር ጨንፈር ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ መምህር ፍትዊ ወልደግዮርጊስ፡ ኣብ ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት ሎም ዓመት፡ 30,423 ተማሃሮ ክሳተፉ ትጽቢት’ኳ እንተ ነበረ፡27,614 (91 ሚእታዊት) ጥራይ’ዮም ተሳቲፎም። 12,905 ካብዚኦም ደቀንስትዮ እየን። 2,809 ተማሃሮ ድማ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ካብ ምስታፍ በዂሮም። ተማሃሮ ኣብዚ ናይ ሎም ዓመት ወፍሮም፡ ብኣስታት 1 ሽሕ መምህራን፡ ኣለይቲ፡ ክኢላታት ዓውዲ ምዕቃብ ሓመድን ማይን፡ ክኢላታት ምግራብ፡ ኣጋር ሓካይምን እናተመርሑን እናተኣልዩን ዝተዋህቦም መደብ ስራሕ ብዝግባእ ከም ዝዓመሙ መምህር ፍትዊ ወሲኹ ኣብሪሁ። ንሓበሬታ መምህር ፍትዊ ምርኩስ ብምግባር፡ እቲ ዝዓበየን ዝሰፍሐን ዕዮ ተማሃሮ ወፍሪ ንልምዓት ሎም ዓመት፡ ኣብ ስርሓት ምዕቃብ ሓመድ፡ ማይን ብምጡን መንገዲ ምትካል ፈልሲ፡ ምኹዓት ጐዳጒዲ ፈልሲ፡ ምጽጋንን ምስራሕን ከትሪን ቅናታዊ ዛላን፡ ምጽጋን ጽርግያ፡ ድሕነት ትራፊክ፡ ኰስኳስ ኣግራብ፡ ምጽፋፍ ሰነዳት ኣብያተ ጽሕፈት ስነዳን ምርምርን ሆስፒታላትን፡ ምእካብ ንመስርሒ ቀጽሪ ቤት ትምህርቲ ዘገልግል እምኒ፡ ምጽጋን ሰደቓታት ኣብያተ ትምህርቲ፡ ምሕጋዝ ጽጉማት ስድራ ስዉኣት፣ ጽሬት ቀጽሪ ኣብያተ ትምህርትን ከባቢኡን ወዘተ ዘተኮረ ዕዉት ስራሕ ተሰላሲሉ። ከም መግለጺ መምህር ፍትዊ፡ እቲ መደብ ኣብ 45 ንኡሳን ዞባታት፡ 209 ምምሕዳር ከባቢታትን 188 ነቝጣታትን ከም እተኻየደን፡ ዝተዓምመ መደብ ብዝርዝር ክርአ እንከሎ፡ 977,937 ጐዳጒዲ ፈልሲ ተዃዒቶም፡ 627,382 ፈልሲ ገረብ ተተኺሎም፡ 283,630 ኣግራብ ተኾስኲሶም። 1,660 ኪ.ሜ ሓድሽ ዝንውሓቱ ቅናታዊ ዛላ ክስራሕ እንከሎ፡ 807 ኪ.ሜ ድማ ተጸጊኑ። 40,351 ሜ.ኲብ ከትሪ ተሰሪሑ፡ 25,250 ሜ.ኲብ ድማ ጽገና ተኻይዱሉ። 4,520 ጋብላዊ ዛላ ተሰሪሑ። 31,656 ኪ.ሜ ዝንውሓቱ ካናለ ተጸጊኑ። ዕጥቂ ቀረብ ናውቲ ማእቶት፡ ኣብ ስራሕ ኣገዳሲ ጥራይ ዘይኰነ፡ መሰረታዊ’ውን’ዩ። ኣፍራዛ፡ ባዴላ…፡ ድማ ነቲ ዕማም ካብ ዘገልግሉ ናውቲ’ዮም። ስለዚ ብኣጋኡ ምቕራቦም ድማ ኣድላዪ ይኸውን። እንተኾነ ኣብ ስራሕ ሕጽረት ናይዞም ናውቲ ምህላዉ ወትሩ’ዩ ዝጥቀስ። ኣብ ዝቐረበ ጸብጻብ ናይ ኩለን ዞባታት፡ ዋሕዲ ናውቲ ማእቶት ካብቲ ዓቢ ብድሆ ምንባሩ’ዩ። ብኸምኡ ነዊሕ ምኻድ ስለዘየዐውት ድማ ኣብ ቀጻሊ ተሓሲቡሉ እኹል ኣቕርቦት ናውቲ ማእቶት ብኣጋኡ ክቕረብ ለበዋ ናይ ኩለን ዞባታት ኮይኑ ሓሊፉ። ነፍሲ-ወከፍ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ፡ ዝተዋህባ ኣብ ስራሕ ናይ ዝሳተፉ ቁጽሪ ወፈርቲ ተማሃሮ ብግቡእ ኣጻርያ ከም ዝምደቡ ዘይምግባር፣ ተማሃሮ ካብ ዝመሃሩሉ ቤት ትምህርትን ዝነብሩሉ ኣከባብን ከይረሓቑ ዘይምምዳብ፡ ነፍሲ-ወከፍ ቤት ትምህርቲ ንልምዓት ዘገልግሉዋ ናውቲ ማእቶት ከም እትውንን ዘይምግባር፣ ንዝካየድ ዕማም ናይቲ መደብ ሰኣን ናውቲ መሰነዲ ክስነድ ዘይምኽኣል፡ ጸገም መጐዓዝያ፡ ዋሕዲ ዝናብ ወዘተ ዝዓበዩ ብድሆታት ናይ’ዚ ወፍሪ ምንባሮም መምህር ፍትዊ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣነጺሩ። ብኣንጻሩ፡ ቅሩብነት ሓድሕድ ምድግጋፍ ወፈርቲ ተማሃሮ፡ መምህራን፡ መራሕቲ ስራሕን መሻርኽቲ ኣካላትን፡ ብእወታ ዝግለጽ ድስፒሊንን ተማሃሮ፡ ዝነኣድ ውህደት ወጠንትን ኣተግበርቲን መደብ ስራሕ ወዘተ ጐሊሖም ዝተራእዩ ብልጫታት ምንባሮም ኣረዲኡ። ሚኒስትሪታት ማይን ኣከባቢን፡ ሕርሻ፡ ብዓል ስልጣን ገረብን እንስሳ ዘገዳምን፡ ጥዕና፡ ዞባዊ ምምሕዳር፡ ብዞባ ደረጃ ዝቘማ ኣወሃሃድቲ ወፍሪ ተመሃሮ ንልምዓት፡ ካብ ቀንዲ ዋናታት ኣካላት ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት ምዃኖም ዝጠቐሰ መምህር ፍትዊ፡ እጃም ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ’ዚ ወፍሪ’ዚ፡ ዝተሓንጸጹ መደባት ልምዓት፡ ምስ ነቲ ስራሕ ዝመርሑን ዘማእዝኑን ክኢላታት ብምውህሃድ፡ ተማሃሮን መምህራንን ጠርኒፉን ወዲቡን ዝተወጠነ ስራሕ ምዕማም እዩ። መምህር ፍትዊ ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ መደብ ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት 2027፡ 32 ሽሕ ተማሃሮን 1,200 መምህራን ኣለይትን ክሳተፍዎ ትጽቢት ምህላዉ ብምርዳእ፡ ዝሰፍሐ ናይቲ ክትግበር ተታሒዙ ዘሎ መደብ፡ ምዕቃብ ሓመድን ማይን ምግራብን ምዃኑን፡ ብኣጋኡ ምድላዋት ክግበር ድማ ኣተሓሳሲቡ። ብተወሳኺ፡ ነፍሲ-ወከፍ ቤት ትምህርቲ ሓምላይ ክለብ ብምቛም፡ ቀጽሪ ቤት ትምህርታን ከባቢኣን ባዕላ ከተልምዕ ካብ ሕጂ ጀሚራ ምድላዋታ ከተሐይል ኣተሓሳሲቡ። ቅድሚ ሕጂ ተሓሲቡሉ ትግባረኡ ክሳብ ሕጂ ዘይሰለጠ ዘሎ፡ ንብሉጻት ገረብቲ ቀጽሪ ኣብያተ ትምህርቲን ከባቢን ምዕዳል ናይ ኣፍልጦ ምስክር ወረቐት ወዘተ ክትግበሩ ተወጢኖም ዘለዉ ዕማማት ምዃኖም ኣነጺሩ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ማእቶት ዘይሳተፉ ተማሃሮ ኣብ ክንዲ ብገንዘብ፡ ጒዳዮም ብዕቱብ ተራእዩ መፍትሒ ክናደየሉ፡ ኣብ ግዜ ስራሕ ዘጓንፍ ሕጽረት መጐዓዝያ ግምት ክወሃቦ፡ እኹል ናውቲ ማእቶት ምስ እኹል ሓኽሎም ክቕረቡ፡ ወፍሪ ክረምታዊ ማእቶት ተማሃሮ ንልምዓት ካብ ዝተበገሰሉ 1994 ክሳብ ሕጂ በቲ ወፍሪ ዝተሰላሰለ ዕማም ብግቡእ ተጸኒዑ ውጽኢቱ ብጭቡጥ ክስነድ፡ ምትካል፡ ገረብ ሾራ ኣብ ገምገም ባሕሪ ክሰፍሕ፡ መዓላ ማእቶት ካብ ምስታፍ ዝበዅሩ ተማሃሮ፡ ብመልክዕ መቕጻዕቲ ዝእከብ ገንዘብ ክንጸር፣ ውጽኢት ዓመታዊ ብኽረምታዊ ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት ዝሳለጥ ስራሕ ንመጐሳጐሲ መታን ከገልግል ብግቡእ ክስነድ፣ ዓመታዊ ብተማሃሮ ዝትከል ፈልሲ፡ ኣበይን፡ መዓስን ይትከል ብዝምልከቶም ተጸኒዑ ክንጸር፣ ኣብ ቀጽሪ ኣብያተ ትምህርቲ ዝትከሉ ፈልሲ ኣግራብ ምስ ዓበዩ ተቘሪጾም ኣብ ጥቕሚ ናይተን ኣብያተ-ትምህርቲ እንተዝውዕል፣ እቶም ካብ ቀጽሪ ኣብያተ ትምህርቲ ወጻኢ ኣብ ከባቢታት ዓድታት ዝትከሉ ድማ ሓላፍነት ናይ ቀረባኡ ዓዲታት ክኸውን ወዘተ ዝብሉ ብርክት ዝበሉ ሕቶታት፡ ሃነጽቲ ርእይቶታትን ሓሳባትን ካብ ተሳተፍቲ ቀሪቦም፡ ከካብ ዝምልከቶም ድማ መልሲን መብርሂን ተዋሂብዎም። መንግስቲ፡ ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት ካብ’ቶም ብዕቱብ ጠሚቱ፡ ዓመታዊ ሚልዮናት ገንዘብ ብምስላዕ ዘንቀሳቕሶም ዕማማቱ ሓደ’ዩ። ይኹን’ምበር፡ እዚ ወፍሪ’ዚ ንመንግስቲ ጥራይ ዝግደፍ ክኸውን ኣይግባእን። በብዓመቱ ኣብ ዝሰላሰሉ ብሕልፊ ናይ ምግራብ፡ ምዕቃብ ሓመድን ማይን፡ ምጽጋን ጽርግያ፡ ድሕነት ትራፊክ ወዘተ ኣብ ዝኣመሰሉ ዓበይቲን ዓመት መጽአ ድማ ዝካየዱን ዕማማት ናይቲ መደብ፡ ምትሕብባርን ተሳትፎን ኵሉ ኣካል ማሕበረ-ሰብ የድሊ። ብሕልፊ ስራሕ ምግራብ፡ ዝተተኽሉ ፈልሲ ኣግራብ ኣብ ዝብጻሕ ክሳብ ዝበጽሑ ምኹስኳስን ማይ ምስታይን የድልዮም ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ባህሊ ተራዒሙ መላእ ሕብረተሰብ ኣሚኑ ዝሳተፎን ብዘየባትኽ ክስርሓሉን ዘለዎ’ዩ። ነዚ ምግባር ድማ፡ ሓያል ጐስጓስ የድሊ። እዚ ክሳብ ዘይገበርና፡ “ዝደኸየ መሬት ናብ ንቡር ምምላስ” ንዝብል መሪሕ ሓሳብን መትከልን መንግስቲ ክዕወት ዘበት’ዩ። ብግብራዊ ውጽኢት ንምርግጋጹ ክከኣል ምእንቲ ከኣ፡ በብኸባቢኡ ሳቦያ ምባልን ኣብ ውጽኢት ስራሕ ዝተመርኰሰ ምትብባዕን ኣገዳሲ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ኣብ መዛዘሚ ናይቲ መደብ፡ ሚኒስተር ትምህርቲ ዶ/ር ሓሊማ መሓመድ፡ ንመዓላ ኣብ ማእቶት ዘይተሳተፉ ተማሃሮ ብመልክዕ መቕጻዕቲ ዝእከብ ገንዘብ ከምኡ ድማ፡ ንምሕደራን ተጠቃምነትን ኣብ ቀጽሪ ኣብያተ ትምህርቲ ዝርከቡ ኣግራብ ዝምልከት ካብ ተሳተፍቲ ዝቐረባ ክልተ ኣገደስቲ ዝበለተን ሕቶታት ኣብ ዝሃበቶ መልሲ፡ እቲ ብመልክዕ መቕጻዕቲ ካብ ተማሃሮ ዝርከብ ገንዘብ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣታዊ ንምእካብ ኢሉ ዝገብሮ ከምዘይኮነ ብምብራህ፡ ብቐጥታ ድማ ናብ ባንክ ኣታዊ ከም ዝኸውን ኣነጺራ። ንመዓላ ኣብ ቀጽሪ ኣብያተ-ትምህርቲ ብተማሃሮ ዝለምዕ ገረብ ዝምልከት ድማ፡ ብምእኩል ኣገባብን ሕጊ መሰረት ገይሩ ተሸይጡን ተለዊጡን ኣብ ረብሓ ናይ’ተን ኣብያተ- ትምህርቲ ክውዕል ፍቑድ ምዃኑ ኣነጺራ። መደብ ክረምታዊ ወፍሪ ተማሃሮ ንልምዓት ሎም ዓመት፡ እቲ መደብ ብ1994 ካብ ዝጅምር፡ ንርዱእ ምኽንያት 2003፡ 2006፡ 2018ን 2020ን ገዲፍካ፡ ናይ ሎም ዓመት ደሚርካ ንመበል 28 ግዜኡ ከም እተኻየደ፡ ጸብጻብ፡ ሰነዳት ሚኒስትሪ ትምህርቲ የነጽር።