Mehmet Nesim Doru

Weh eclafên ku nayêt jê xeberdan Ji bêhna zinxiya pîst û ‘iyaran Yazıklar olsun kaba saba kişilere bahsetmeye ne gerek var Post ve derilerin çıkardığı pis kokulara benziyorlar Melayê Cizîrî Trc: M. Nesim Doru (Beyit, Melayê Cizîrî'nin bilinmeyen bir şiirinden alınmıştır. Yakında o şiirleri yayınlayacağız inşallah)

Bu akşam daha önemli bir işiniz yoksa Dîvan şerhine buyrunuz. Eger îşev karekî we girîngtir nebe kerem bikin werin dersa şerha Dîwanê. youtube.com/@nesimdoru

XANÎ ÜZERİNE BİR KAÇ SÖZ Bilindiği üzere Xanî üzerine yazdığım yazı iki gün önce yayınlanmış ve sosyal medyada da tartışılmıştı. Tartışma usul ve adabı içinde görüşlerini ve eleştirilerini yazan herkese teşekkür ederim. Bu münasebetle bir kaç hususu aydınlatmak isterim. 1. Öncelikle milliyet, ulus, ırk kavramları çok tartışmalı olup bu hususta bir konsensüs olduğunu söylemek zordur. Kimisi müspet kimisi menfi, kimisi kan bağı kimi de kültürel olarak ele almaktadır. 2. Xanî’nin Mem û Zîn eserinin girişinde ele aldığı meseleleri Kürd, Ekrad, Kurmanç kavramları bağlamında ele aldığımızda en büyük problemin göçebelerin yani kurmançların/koçerlerin birlik içinde olmamaları, şehir hayatının dışında kalmaları, ilim ve kitabet konusunda geri kaldıklarıdır. Ancak Xanî, koçerlerin büyük bir potansiyele sahip olduklarının da farkında olup sahip oldukları cesaret, himmet, cömertlik gibi hususların onları dönüştürebilecek güçler olduğunu söylemektedir. 3. Öteden beri göçebe toplulukları şehir hayatında olmadıkları için onların cahil, kaba saba ve bireysel hayat tarzları ile ilgili bir yaklaşım mevcuttur. Bir çok İslam filozofu (İbn Miskeveyh, Gazali, Molla Sadra gibi) Ekrad ve Etrak hakkında bu tür kalıplaşmış klişe yaklaşımlar sergilemişlerdir. Osmanlı tarihçilerinin bir kısmı da “etrak” kelimesini bu anlamda kullanmışlardır. Mesela Etrak-ı bî idrak tabiri bu çerçevede kullanılmıştır. 4. Xanî ise bu olumsuz yaklaşımları başka bir açıdan değerlendirerek aslında koçerlerin iktidar olma potansiyellerini ortaya çıkarmak istemiştir. Buna göre Koçerler ilimle, hikmetle, aşkla ve birlik düşüncesi ile hareket ederlerse din ve devlet ikballleri olacak yani iktidarları olacaktır. 5. Nitekim o dönemde mevcut Kürt mirlerinin bir kısmı da bir zamanlar göçebeydiler ama iktidar olmuşlardı. Xanî, bu dönüşümün dinamiklerini ortaya çıkarmak ve bir tür toplum metafiziği yaparak İbn Halduncu bir düşünceyle hareket etmektedir. Özetle söylemek istediğim hususlar bunlardı. Bu münasebetle Vefa Ödülü’nün en çok Xanî’ye yakıştığını aslında bu coğrafyada yaşayan herkesin, öncelikle Kürtler olmak üzere Türklerin Arapların ve Farsların hepsinin Xanî’ye vefa borcu olduğunun altını çizmek isterim. Kürtlerin seydasının ruhu tekrar şad olsun, Allah rahmet etsin.

Felsefe, düşünülmeyeni düşünmeyi gerektirir. Düşünüleni herkes düşünür. Düşünülmeyeni düşünmüyorsan düşünme. :)

SAMSAT: BİR FELSEFE KENTİ 31 Ekim cumartesi günü Adıyaman ilinin Samsat İlçesinde başkanlığını Prof. Dr. Mustafa Çevik’in @drmcevik yaptığı “Lukyano felsefe platformu” tarafından düzenlenen, Samsat belediyesi @SamsatBelediye1 ve Doç. Dr. Mehmet Türkan’ın koordine ettiği “Samsatlı Lukyano Felsefe Günleri-I” etkinliğine katıldım. 1. Öncelikle belirtmek isterim ki Adıyaman ve civarı/hinterlandı dikkatimi hep çekmiştir Antik ve Roma dönemi, Komagene krallığı , Hristiyanlık ve sonrasında İslam devletleri dönemlerinde hareketli bir coğrafya olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bölge büyük medeniyetlere ev sahipliği yapmış olmakla dikkate şayandır. 2. Bugün Adıyaman ve çevresi, civar kentlerin periferisinde kaldığı düşünülse de, sahip olduğu tarihi ve kültürel birikimini henüz işlenmemiş bakir bir üretime kanalize etme gücüne sahiptir. 3. Bu tarihi ve kültürel birikimin en bariz örneklerinden birisi Samsatlı Lukyano’dur. Komagene krallığı döneminde yaşayan bu filozof, antik yunan kültürüne yaptığı eleştiriler ile dikkat çekmiştir. 4. Lukyano, antik yunan kültürüne karşı beslendiği Asur, babil, zerdüşt, keldani, Mısır, Pers, Süryani arkaplanına vurgu yapmış ve yunan “uygar” tipolojisi karşı “barbar” tipolojisi geliştirmiştir. 5. Felsefeyi salt kuru bir disiplin olarak değil, onu sokak ile buluşturan edebiyat ve sanata yer veren ve bu açıdan felsefi mizah ve ironi yöntemlerini kullanan bir filozoftur. Geliştirdiği “dalkavuk” kavramsal kişiliği ile bir açıdan ciddi ve ruhsuz ve aynı zamanda dejenere olmuş antik yunan filozoflarının müptezel olduğunu, öte yandan Erasmus’un delisine, Dante’nin ilahi komedyasına, Nietzsche’nin Zerdüşt’üne benzer şekilde mistik ve derviş gibi hareket eder. 6. Ona göre felsefe yapmak; saf mantık ve dil oyunları ile tıpkı Diyojen gibi yaşamı olumlayıp onu olay ve akış içerisinde bir içkinlik olarak algılamak, aynı zamanda hakikati çıplak bırakmak için kibir, zenginlik, güzellik, şans, şöhret, haz, ve söz ebeliği gibi insan gerçekliğini örten bütün maskeleri düşürmekle mümkündür. 7. Lukyano, antik yunan felsefesinin hakikati kavramaktan uzak olduğunu iddia ederek buna karşı özgürlük, açık sözlülük, neşe, gülme ve ölüme bizzat kendi koşmak gibi insanı yetkinliklere ulaştıran etik ilkelerle karşı çıkar. 8. Aslında Lukyano, toplumsal ikiyüzlülük, otorite korkusu, kitle psikolojisi, kolektif yanılsama ve korkulara karşı saf hakikati dillendiren “ama kral çıplak” diyen çocuğun masumiyetini sergilebilmiş bir fikir insanıdır. 9. İşte böyle bir filozofa sahip olan Samsat ilçesi bu birikimi yaratıcı ve Üretici bir kültürel değere dönüştürebilir. Samsat ilçesi, bu topraklarda bu toprakların ruhuna uygun felsefe yapmanın kenti olabilir. Aynı zamanda dejenere olmamış, kirlenmemiş bir düşünce biçimini, bir etik yapıyı insanlığa armağan edebilir. Bunun için yeterli potansiyele sahip olduğunu düşünüyorum. 10. Samsat belediye başkanı Sayın Halil Fırat @halilfrat2 vizyoner kişiliği ile bu potansiyelin farkında olan ve aynı zamanda gündelik politikalar yerine tarihsel, felsefi ve kültürel açıdan hizmet etme konusunda farkındalığı yüksek genç bir başkan. Umarım ve dilerim ki, insanlar her sene Samsat’ta bir araya gelsin festivaller kutlasın, felsefe konuşsun, mizah yaparak eğlensin ve Lukyano’nun duruşunu bu toprakların düşünce üretme biçimi haline getirsin.

Daha önce yazdığım (‘Seyda’ ve ‘Göçebe’ Üzerinden Ahmed-i Hanî’nin düşüncesine yapısökümcü bir yaklaşım) adlı makalemi de buraya bırakıyorum. Bu iki yazının birlikte okunmasında fayda var. mebadifelsefe.com/index.php/…

Ahmed-i Hanî’ye vefa ödülünün anlamını yazdım. İyi okumalar.

Cumartesi 15:00’te Türkiye Kültür Yolu Festivali kapsamında Diyarbakırda “Molla Mahmud Bazidi’de Ekrad kimdir?” konulu bir sunum yapacağım. Diyarbakırda olan dostları bekleriz.