MAZUNGUMZO! Rev Peter Simon Msigwa 27/10/26 Kwa nini mtu anayejiona kuwa mhanga wa mfumo fulani anaweza kufikia hatua ya kuamini kwamba yeye ndiye anayepaswa kuomba msamaha, kujishusha na kupiga magoti mbele ya mfumo anaoulalamikia? Hili si swali dogo. Ni swali linalohusu saikolojia ya ukandamizaji, hofu na namna watu wanavyoweza kuzoea mazingira ya kunyimwa haki kiasi cha kuanza kuona haki zao kama hisani ya wenye mamlaka. Ninawasikia baadhi ya wanachama wa CHADEMA wakisema kwamba chama kinapaswa kujishusha mbele ya watawala ili kuwe na maridhiano. Nina swali moja: Kujishusha kwa sababu gani? Kuomba msamaha kwa kosa gani? Na kuomba huruma ili tupewe haki gani ambayo Katiba haijatambua? Kuna tofauti kubwa kati ya kauli hizi mbili: “Tuzungumze ili kutatua mgogoro.” Na “Tujishushe ili wenye mamlaka watuhurumie.” Ya kwanza ni njia ya kutafuta suluhu yenye kuheshimiana. Ya pili inaweza ni dalili ya watu kuanza kukubali kwamba haki zao zinategemea utashi wa wenye mamlaka. Katika saikolojia kuna dhana inayoitwa Learned Helplessness, hali ambayo mtu aliyekabiliwa na vikwazo kwa muda mrefu anaweza kuanza kuamini kwamba hana uwezo wa kubadili mazingira yake. Badala ya kuhoji anayemnyima haki, anaanza kujihoji mwenyewe. Badala ya kudai sheria iheshimiwe, anaanza kutafuta namna ya kumfurahisha mwenye mamlaka. Wengine wanaweza kulinganisha hali hii na Stockholm Syndrome, ingawa hiyo ni tashbihi tu, si utambuzi wa kitabibu kwa watu wenye maoni tofauti ya kisiasa. Lakini tusichanganye mambo. Mazungumzo si udhaifu. Maridhiano si usaliti. Na msimamo thabiti si uadui dhidi ya amani. Swali ni: Tunafanya mazungumzo juu ya msingi gani? Je, tunataka haki za kikatiba zitekelezwe, au tunataka kupewa ruhusa ya kuzifurahia? Je, tunataka sheria itawale, au tunataka huruma ya watawala ichukue nafasi ya sheria? Je, tunataka maridhiano yanayoshughulikia chanzo cha mgogoro, au maridhiano yanayofunika dalili zake na kuacha chanzo kilekile? Haki inayotegemea huruma ya mwenye mamlaka si haki iliyohakikishwa. Ni fadhila inayoweza kuondolewa wakati wowote. Ndiyo maana ninawauliza wenzangu wanaotaka CHADEMA iombe maridhiano: Je, mnataka mazungumzo yatakayohakikisha haki zinalindwa, au mnataka chama kikubali masharti ya watawala ili tu kiweze kufanya siasa? Hatuwezi kujenga taifa la haki ikiwa kila anayelalamikia kunyimwa haki anaambiwa yeye ndiye mwenye wajibu wa kujishusha kwanza. Wajibu wa serikali si kusubiri wananchi waombe huruma. Wajibu wake ni kuheshimu Katiba, kutekeleza sheria kwa usawa na kulinda haki za wote, wakiwemo wanaoikosoa. Tunaweza kukaa mezani bila kupiga magoti. Tunaweza kutafuta amani bila kuuza haki. Tunaweza kukubali mazungumzo bila kukubali kwamba aliyenyimwa haki ndiye mwenye hatia. Maridhiano ya kweli hayapimwi kwa kiwango ambacho upande mmoja umejishusha, bali kwa kiwango ambacho pande zinazohusika zimekubaliana kurejesha haki, kujenga uaminifu na kuzuia makosa yasijirudie. Tusifundishe kizazi chetu kwamba ili upate haki lazima kwanza umpendeze anayeshikilia mamlaka. Tuwafundishe kwamba mamlaka yenyewe yanapaswa kutii Katiba. HATUHITAJI HURUMA ILI TUWE NA HAKI. TUNAHITAJI KATIBA NA SHERIA ZIHESHIMIWE.